Judaistyka UW

Rozpoczyna się właśnie Twelfth Session of the International Forum of Young Scholars on East European Jewry, współorganizowane przez Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego! Życzymy owocnych obrad!

Nasz student Pan Benon Gołowkow i nasza absolwentka, a zarazem doktorantka Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UW, Pani Aleksandra Szarapanowska przesyłają pozdrowienia z Nowego Jorku, gdzie niebawem zaczynają intensywny kurs jidysz! מיטן רעכטן פוס!

Studiuj na Kierunku Historia i Kultura Żydów. Oczami studentów. Studenci kierunku „Historia i kultura Żydów” opowiadają, jak napraw...

Objazd 2. roku za nami! Oprócz pokazywanych już miejscowości na trasie był jeszcze Płońsk! Niniejszym nadrabiamy zaległości fotograficzne 😉
Fot. Regina Gromacka

Polecamy uwadze!

REZYDENCJA IM. MORRISA ROSENFELDA. Jidysz: przekład – badania – twórczość
w Międzynarodowym Centrum Dialogu w Krasnogrudzie

Projekt realizowany we współpracy Polskiego Towarzystwa Studiów Jidyszystycznych i Fundacji Pogranicze

Rezydencja im. Morrisa Rosenfelda powstała z przekonania, że język i kultura jidysz wymagają dziś nie tylko ochrony pamięci, lecz także żywej obecności w obiegu współczesnej kultury. Od wielu lat Fundacja Pogranicze rozwija działania poświęcone wielokulturowemu dziedzictwu Europy Środkowo-Wschodniej, realizując projekty artystyczne, muzyczne, edukacyjne i wydawnicze związane również z kulturą żydowską i jidysz. Równocześnie Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych konsekwentnie wspiera badania, przekłady oraz popularyzację literatury i kultury jidysz, tworząc przestrzeń współpracy między badaczami, tłumaczami i artystami. Rezydencja jest naturalnym rozwinięciem tych działań – miejscem spotkania pracy translatorskiej, refleksji naukowej i twórczości artystycznej, a zarazem próbą budowania nowych form obecności literatury jidysz we współczesnym życiu kulturalnym.

🟪 PATRON
Patronem rezydencji twórczej jest Morris Rosenfeld (1862–1923) – poeta żydowski, jeden z prekursorów nowoczesnej poezji jidysz, autor wierszy i pieśni o rewolucyjnym, społecznym wydźwięku. Jego twórczość, przeniknięta wrażliwością na los ludzi pracy, doświadczenie emigracji oraz niesprawiedliwości społeczne, ma trwałe miejsce w historii literatury jidysz, współtworzy jej nowoczesny język i wyobraźnię.

Jednocześnie Rosenfeld był – jak określiła go Agata Ganczarska – poetą „tutejszym”. W swojej twórczości nieustannie powracał do Boksz, niewielkiej wioski na Suwalszczyźnie, w której się urodził i którą uznał za źródło swojej wyobraźni poetyckiej. To właśnie tam lokował pejzaże dzieciństwa, obrazy natury bliskiej i swojskiej, przepojone czułością oraz nostalgią za utraconym rajem. W jego wierszach pamięć miejsca splata się z doświadczeniem wykorzenienia, tworząc poruszające świadectwo tęsknoty za domem – zarówno realnym, jak i duchowym.

Wybór Morrisa Rosenfelda na patrona rezydencji podkreśla znaczenie zakorzenienia, pamięci i społecznej wrażliwości w pracy twórczej, a także przypomina o wielokulturowym dziedzictwie regionu, z którego wyrastał jego poetycki głos.

🟪 IDEA REZYDENCJI

Program rezydencyjny ma charakter cykliczny i interdyscyplinarny. Jest dedykowany działalności badawczej, przekładowej i artystycznej skupionej wokół języka oraz kultury jidysz. Ma na celu wspieranie pogłębionej refleksji naukowej nad historią, literaturą i kulturą jidysz, rozwijanie projektów translatorskich oraz inspirowanie działań artystycznych. Program stwarza warunki do pracy z tekstami źródłowymi, sprzyjając zarówno ich upowszechnianiu, jak i twórczym reinterpretacjom w dialogu z różnymi dziedzinami sztuki: teatrem, sztukami wizualnymi, muzyką, performansem czy literaturą współczesną.


🟪 CELE REZYDENCJI:
• wspieranie tłumaczy literatury jidysz na język polski i inne języki,
• tworzenie przestrzeni do pracy nad przekładami literatury klasycznej i współczesnej,
• rozwijanie refleksji nad historią, pamięcią i współczesnymi odczytaniami kultury jidysz,
• budowanie dialogu między środowiskami badaczy, tłumaczy i artystów,
• wzmacnianie współpracy międzynarodowej w obszarze studiów jidyszystycznych,
• inicjowanie nowych projektów wydawniczych, naukowych i artystycznych,
• upowszechnianie literatury jidysz w obiegu współczesnej kultury.

Rezydencja zaprasza osoby na różnych etapach kariery – zarówno uznanych tłumaczy, badaczy czy artystów, jak i osoby rozpoczynające działalność w obszarze przekładu, badań nad kulturą jidysz oraz twórczości artystycznej.

Rezydencja ma charakter twórczo-badawczy i jest integralną częścią działań edukacyjnych oraz dialogicznych prowadzonych przez Fundację Pogranicze w Krasnogrudzie oraz Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych.

🟪 PROGRAM REZYDENCJI
Program obejmuje:
• 3-tygodniowy pobyt rezydencyjny w Dworze Miłosza w Krasnogrudzie,
• publiczne spotkanie autorskie poświęcone pracy realizowanej w trakcie rezydencji – w zależności od charakteru projektu może ono przyjąć formę prezentacji przekładu, rozmowy o warsztacie tłumacza, wykładu badawczego, czytania performatywnego, performansu lub innego działania artystycznego,
• możliwość udziału w otwartej debacie poświęconej literaturze jidysz, przekładowi lub współczesnym formom obecności tej literatury w kulturze europejskiej,
• możliwość konsultacji merytorycznych z członkami PTSJ,
• w zależności od rozwoju i charakteru projektu – możliwość publikacji fragmentu przekładu lub wyników badań (online lub w partnerstwie wydawniczym),
• dofinansowanie w kwocie 2000 zł (brutto).
Do programu można zgłaszać projekty dwuosobowe (np. translatorsko-artystyczne czy translatorsko-badawcze).

🟪 ORGANIZATORZY
Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych – organizacja skupiająca badaczy, tłumaczy i popularyzatorów języka oraz kultury jidysz, działająca na rzecz rozwoju studiów jidyszystycznych w Polsce i budowania współpracy międzynarodowej.
Fundacja Pogranicze – instytucja kultury prowadząca działalność artystyczną, edukacyjną i wydawniczą związaną z wielokulturowym dziedzictwem Europy Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem dialogu kultur.

🟪 RADA REZYDENCJI

Monika Adamczyk-Garbowska
Joanna Degler
Magda Heydel
Karolina Koprowska
Witold Mrozek
Małgorzata Sporek-Czyżewska

🟪 WARUNKI REZYDENCJI
O rezydencję mogą ubiegać się:
• tłumacze/tłumaczki literatury jidysz (na język polski, litewski, ukraiński, białoruski, czeski i słowacki),
• badacze/badaczki korzystający ze źródeł w języku jidysz,
• pisarze/pisarki pracujący z tekstami jidysz,
• artyści/artystki wykorzystujący w swych projektach język jidysz.
Warunkiem jest przedstawienie projektu realizowanego podczas pobytu.

• Czas trwania: 3 tygodnie�(termin do ustalenia; od września do czerwca)

• Miejsce: Dwór Miłosza – Międzynarodowe Centrum Dialogu w Krasnogrudzie
Zrewitalizowany kompleks dworski z XVII wieku, należący do rodziny Czesława Miłosza, to jedyne miejsce w Polsce tak silnie związane z poetą. Dwór znajduje się nad brzegiem jeziora Hołny w malowniczej wsi Krasnogruda, na północno-wschodnim krańcu Polski, usytuowany w zabytkowym parku. Harmonijne połączenie architektury z przyrodą sprzyja twórczej atmosferze, która towarzyszy temu miejscu cały rok.
Dwór Miłosza stanowi siedzibę Międzynarodowego Centrum Dialogu, którego twórcą i realizatorem jest Fundacja Pogranicze, prowadząca działalność artystyczną, wydawniczą i edukacyjną związaną z wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczpospolitej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, rodzinnością Europy, różnorodnością kulturową obszarów pogranicza i osobą Czesława Miłosza.
Warunki pobytu
• pokój z łazienką i miejscem do pracy
• dostęp do Internetu
• dostęp do zbiorów bibliotecznych i archiwalnych
• możliwość korzystania z kuchni

🟪 WYMAGANE DOKUMENTY
Wniosek powinien zawierać:
• biogram
• dane kontaktowe: telefon i adres mailowy
• wykaz dotychczasowych przekładów, prac lub innych osiągnięć,
• opis projektu planowanego do realizacji podczas rezydencji (10 000-30 000 znaków ze spacjami),
• w przypadku ubiegania się o rezydencję translatorską – fragment przekładu z jidysz wraz z oryginałem lub listę opublikowanych przekładów; w przypadku rezydencji badawczej – listę publikacji bazujących na źródłach jidysz; w przypadku rezydencji twórczej – listę wcześniejszych działań w tym zakresie lub – w przypadku ilustracji do książek, czasopism – listę publikacji.

Wnioski należy wysyłać na adres: [email protected] do 15 lipca 2026.
O wynikach kandydaci zostaną poinformowani mailowo do połowy sierpnia.

🟪 OCZEKIWANIA ORGANIZATORÓW
• publiczna prezentacja pracy wykonanej podczas rezydencji (spotkanie autorskie),
• krótkie sprawozdanie z realizacji projektu, które zostanie zamieszczone w mediach społecznościowych PTSJ.

Pytania można kierować na adres: [email protected].

Sesja i rekrutacja trwają, a my tym czasem podsyłamy jeszcze zdjęcia z ostatniej części zajęć objazdowych dla drugiego roku! Tym razem: Warka i Góra Kalwaria!
Fot. Agata Graf

➡Już 16 czerwca zapraszamy na kolejne spotkanie Seminarium Historii Gender organizowanego na Wydziale Historii UW. To doskonała okazja do poznania najnowszych badań z zakresu historii kobiet, płci kulturowej oraz historii społecznej i kulturowej. Seminarium od lat stanowi przestrzeń otwartej dyskusji nad projektami badawczymi, artykułami i książkami poświęconymi relacjom między przeszłością, historią i gender.

📅 16 czerwca 2026 r. godz. 18:00
📍 Sala A lub online
💂 Wykład odbędzie się w języku angielskim

🔗 https://historia.uw.edu.pl/seminarium-historii-gender-16-czerwca-2026-r/

Wśród prezentujących swoje projekty była m. in. Pani Victoria Gerasimova która zajmuje się tematem konwersji Żydów w Królestwie Polskim 1864-1915!

Już jutro! Wśród prelegentów nasza studentka: Pani Monika Nestorowicz!

Dziś gościliśmy studentów i studentki z Emory University wraz z opiekunką prof. Ellie Schainker! Dziękujemy za ciekawą dyskusję!