01/08/2026
Dziś obchodzimy 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego – jednego z najważniejszych i najbardziej dramatycznych wydarzeń w historii stolicy.
Politechnika Warszawska odegrała w tych dniach szczególną rolę jako jeden z bastionów oporu w Śródmieściu Południowym. Terenu uczelni oraz okolicznych ulic, w tym rejonu ul. Nowowiejskiej, Koszykowej i Polnej bronił 3. Batalion Pancerny Armii Krajowej „Golski”.
W gmachu Wydziału Architektury działał sztab zgrupowania oraz szpital przyfrontowy.
W walkach o uczelniane barykady uczestniczyli studenci, absolwenci i pracownicy Politechniki Warszawskiej. O ich odwadze i poświęceniu przypominają dziś tablice pamiątkowe oraz pomnik Batalionu „Golski” znajdujący się na terenie naszej Uczelni.
Powstanie Warszawskie zapisało również tragiczną kartę w historii Instytutu Aerodynamicznego Politechniki Warszawskiej (dziś Gmachu Aerodynamiki Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej ) – jednego z najważniejszych ośrodków polskiej myśli technicznej okresu międzywojennego.
W sierpniu 1944 roku, po wkroczeniu Niemców na teren Instytutu, osoby ukrywające się w budynku zostały aresztowane i rozstrzelane w pobliżu Pomnika Saperów.
Wśród zamordowanych znaleźli się m.in. zięć twórcy Instytutu profesora Czesława Witoszyńskiego – Adam Boguszewski, woźny Konstanty Grzelak, starszy mechanik Stanisław Zieliński z bratem Wincentym i jego kilkunastoletnim synem. Łącznie zginęło 7 osób.
20 sierpnia 1944 roku Niemcy podpalili zabudowania Instytutu. Zniszczenia były ogromne – budynek główny został spalony w ponad 60 procentach, a nowo wybudowany w aż 90 procentach. Miejsce, które przez lata symbolizowało rozwój polskiej aerodynamiki i nowoczesnej nauki, praktycznie przestało istnieć.
Dramatyczne wydarzenia tamtych dni znamy ze wspomnień ocalałych. Młodzi pracownicy naukowi Instytutu Józef Wysocki i Eugeniusz Antoniuk uniknęli śmierci, ukrywając się przed Niemcami w kominie. Mimo że Wysocki został ranny od przypadkowego strzału, obaj zdołali przetrwać – wychodzili z ukrycia tylko nocą, by zdobyć pożywienie. Dopiero po kapitulacji Powstania opuścili gmach i wraz z ludnością cywilną wyszli z Warszawy, ratując swoje życie.
Historia Politechniki Warszawskiej w czasie Powstania Warszawskiego to nie tylko dramat walk na barykadach. To także historia ludzi nauki – jej pracowników, studentów i absolwentów oraz miejsc, które tworzyły akademicką Warszawę.
Pamiętamy o ich odwadze, poświęceniu i ofierze.
Składamy hołd wszystkim, którzy walczyli o wolność Warszawy i Polski.
Informacje historyczne pochodzą z książki Instytut Aerodynamiczny przy Politechnice w Warszawie autorstwa Witolda Selerowicza.