12/12/2025
📚 Niezbędnik każdego Olimpijczyka! 📚
Drodzy Uczestnicy, Nauczyciele i Opiekunowie Naukowi,
przed II etapem Olimpiady Literatury i Języka Polskiego ogromną radością prezentujemy Wam publikację, która może stać się najważniejszym sojusznikiem w przygotowaniach do zawodów. Oto „Odczytywanie: interpretacje utworów literackich w Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego” – tom przygotowany przez Instytut Badań Literackich PAN, który znajdziecie w wolnym dostępie na stronie https://rcin.org.pl/ibl/dlibra/publication/284269/edition/247442/content.
📖 To zbiór kilkudziesięciu mistrzowskich interpretacji, które pokazują, jak wnikliwie, trafnie i z pasją czytać literaturę. Książka nie jest zbiorem gotowych „ściąg”, lecz przewodnikiem po metodach analizy, pokazującym różnorodność narzędzi badawczych – od strukturalizmu po najnowsze teorie interpretacji. Teksty zostały dobrane tak, by pomóc zarówno uczestnikom OLIJP (licea), jak i OLIJP-SP (szkoły podstawowe).
👥 Tom ukazał się pod redakcją prof. Tomasza Chachulskiego przy współpracy dr. Jana Falkowskiego.
✍️ Autorami szkiców są wybitni badacze literatury, dydaktycy akademiccy i szkolni, w większości związani z Olimpiadą jako jurorzy i członkowie Komitetów. Wśród autorów znaleźli się m.in.: Teresa Kostkiewiczowa, Michał Głowiński, Katarzyna Kuczyńska-Koschany, Grzegorz Marzec, Krzysztof Mrowcewicz, Mirosława Hanusiewicz-Lavallee, Agnieszka Czechowicz, Roman Dąbrowski, Paweł Pluta, Agata Seweryn, Teresa Dobrzyńska, Ewangelina Skalińska, Arent van Nieukerken, Marek Stanisz, Aleksander Wójtowicz, Kinga Białek, Piotr Mitzner, Bogusław Dopart, Małgorzata Mikołajczak, Dorota Michułka, Andrzej Tyszczyk, Elżbieta Błachowicz, Bernadetta Kuczera-Chachulska, Krzysztof Biedrzycki, Anna Janus-Sitarz, Małgorzata Grzebień, Grażyna Borkowska, Igor Piotrowski, Wojciech Kudyba, Magdalena Rudkowska, Anna Czabanowska-Wróbel, Marcin Cieński, Piotr Krupiński, Tomasz Cieślak.
🔍 Co znajdziecie w środku? Przekrój przez całą historię literatury polskiej – od renesansu po najnowszą współczesność. Interpretowane są wiersze pojedyncze, pary wierszy (interpretacje porównawcze) oraz mała proza. Oto lista omówionych utworów:
🔹 Renesans i Barok:
• J. Kochanowski (Tren IIII, Tren X, Pieśń VIII, Do fraszek)
• D. Naborowski (Krótkość żywota)
• J. A. Morsztyn (Vaneggiar d’una innamorata)
• W. Potocki (Nagrobek Leliwczykowi)
🔹 Oświecenie i Romantyzm:
• I. Krasicki (Do księdza Marcina)
• F. Karpiński (Na odmienione Nadprucie, Pieśń poranna)
• F. D. Kniaźnin (Dwie Gałązki)
• A. Mickiewicz (*Do **. Na Alpach w Splügen 1829)
• J. Słowacki ([Kiedy pierwsze kury Panu spiewają...])
• C. Norwid (Stolica, Ironia, fragm. Rzecz o wolności słowa)
• S. E. Koźmian (Z mego okienka w jesieni)
🔹 Wiek XX i Współczesność:
• K. Wierzyński (Match footballowy, Na grobie Słowackiego)
• J. Tuwim (Ruch)
• J. Czechowicz (Przemiany)
• K. I. Gałczyński (Inge Bartsch)
• B. Leśmian (Pszczoły)
• Z. Herbert (Do moich kości, Rozmyślania Pana Cogito o odkupieniu, Domysły na temat Barabasza)
• W. Szymborska (Wywiad z dzieckiem)
• Cz. Miłosz (To jedno)
• S. Barańczak (Pierwsza piątka)
• J. S. Pasierb (Szukanie Adama)
• J. Kulmowa (Dorośli)
• J. Szuber (Mur)
• M. Głowiński (Fikcja dobrego dzieciństwa)
• P. Marcinkiewicz (Ławka)
• P. Sommer (To jest imię i nazwisko)
• J. Mueller (szczodrak)
• J. Fiedorczuk (W domu powinno być także miejsce dla zmarłych)
• A. Zagajewski (Nienapisana elegia dla Żydów krakowskich)
• U. Kozioł (Lament)
• T. Różycki (Metamorfozy)
• U. Zajączkowska (Topola biała)
• A. D. Liskowacki (Wiersze antywojenne, Dombardowanie)
• B. Majzel (nagonka)
Zachęcamy do lektury i życzymy owocnych interpretacji! To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, jak literatura „działa”. 🧐✒️