Instytut Jerzego Lewczyńskiego

Pokaz zamknięty, po latach..\in memoriam villa caro , Adam Sobota, wojciech nowicki, krzysztof jurecki, adam mazur,grzegorz krawczyk, pamiętajcie!

Kiedyś Jerzy Lewczyński zadał pytanie:
w czasach kiedy atakowani jesteśmy przez "nowe użycia fotografii"; no dobrze, fotografia i "co dalej?", "co dalej dla mnie"?
Gdzie jest moje miejsce obrazu?
Przywołuje wspomnienie, kiedy doznał uczucia iluminacji, widząc w albumie fotografię kobiety poniewieranej w czasach Shoa.

"Obraz żydowskiej kobiety z bólem przestrachu, wstydem i rozpaczą idzie za mną od chwili pierwszego spojrzenia na fotografię. (...)
Wspomniane zdjęcie kobiety, gest obrony, to może moje dawno zapamiętane gesty obrony przed uderzeniami losu a widok gorsetu, to przecież gorset mojej matki znaleziony w starej szafie! (...)
Co dalej z fotografią kobiety żydowskiej, z jej gestem rozpaczy, rodziną, domem. A co ze mną?"

Fotografie z pamięci Jerzego Lewczyńskiego , cd.

Zebranie w remizie strażackiej. Ludzie słuchają "Mamy naszego premiera Mikołajczyka. Zakładamy Stronnictwo Ludowe. Chcemy zgody z armią i władzą wyzwolicieli. Chcemy sami rządzić. Zielony Sztandar zawsze był drogi polskim chłopom. Na zebraniu wyborczym jest ludowy sołtys i ludowy kandydat na wójta w gminie. W drewnianej remizie gra harmonia i dziewczyny patrzą łagodniej. Jutro jedziemy do powiatu. Jeszcze wspólne zdjęcie. Ciepła jesień i droga nie taka daleka. Pod wieczór jeszcze nie ma naszych z powiatu. Dopiero pod noc słychać turkot i widać że to nasi... No a gdzie wybrany sołtys...? Kazali mu iść na komendę UB i tam musi zostać. Dlaczego? Jaka to będzie nowa władza?
(na fotografii pierwszy od lewej Jerzy Lewczyński)

Fotografie z pamięci,
Cd.
Dziewczyna w lnianej zniszczonej sukience, nieporadnie uszytej. Otwarte oczy. Twarz pełna tajemnicy spojrzenia w nieznaną przyszłość. Warkocz i ślad kolczyków, mięsiste usta. Druga fotografia za ułamek sekundy. Co będzie... co będzie... Dziewczyna ma zamknięte oczy. Czy widzi co ją czeka?

No cóż, "łza się w oku kręci" - jedno z pierwszych spotkań w Gliwicach z Jerzym Lewczyńskim.
Dobrego odbioru!
Fermencjusz Smug

Jerzy Lewczynski - "Spotkanie" Materiał do filmu pt. "Spotkanie" został nagrany na aparacie cyfrowym w mieszkaniu Jerzego Lewczyńskiego w lutym tego roku w Gliwicach. Jest to dokument z fr...

Jerzy Lewczyński, Fotografie z pamięci ...
odc. 2

Już są Sowieci!!!. Na słupie przed spaloną gminą ktoś przybił plakat. „Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego”. Pełno głów jego członków. Stoi kilku chłopów i czyta o tym co będzie niebawem. Przecież wojna się kończy. A gdzie nasi Polacy z rządu?
Gdzie Mikołajczyk? Gdzie Anders? Gdzie przedwojenni nasi rządowcy... Nie widzisz mówi Bronek o ! tu jest Witos... Ale jakiś niepodobny...
Czyta sylabizując, a to Witos! Ale nie ten prawdziwy, ale jego brat czy kuzyn. Dlaczego? Jak wierzyć w to co piszą? A piszą o reformie rolnej, zgubie Niemców i sprawiedliwości dla biednych. Kto? Witos nie prawdziwy gwarantem zaufania?

R***i komendant wojenny ma asystenta, to Wania w szmacianych owijaczach i pepeszy na karku. Wania młody, grubawy i uśmiechnięty. No „da...da... wsio budiet haraszo” Mam rower taki złożony z różnych części, ale jakoś jeździ. Przejeżdżam obok posterunku gdy zatrzymuje mnie Wania. „Jurka daj pojeździć”. Bierze rower i niepewnie siada z trudem utrzymując równowagę. Słyszę jak chyba udaje motor wrr.. wr.. Idę do domu. Pod wieczór Wania roweru nie oddaje, mimo obietnicy. Co to znaczy? Idę na posterunek i pytam Wanię, gdzie mój rower. Wania „eto nie twój, to germański”! Dopiero po skardze do komendanta Wania ze złością oddaje mi mój rower.

Fotografie z pamięci ...

Tak więc, w czasie trudnym , Jerzy Lewczyński jeszcze raz postanowił wyłonić się z „niebytu”, wywołany potrzebą w czasie tzw. „próby”. Tym razem mówi " jestem" we wspomnieniach które ułożył jeszcze przed swoim odejściem (w 2014 r.).
Fermencjusz Smug

odc. 1

Ciepły czerwcowy wieczór, siedzimy w kilkoro na drewnianej przyzbie wiejskiego domu. Jest wojna, pełno nieznanych nam wydarzeń na dalekich frontach. W ciemną noc i zapach łąki wdziera się daleki szum motorów samolotu. Wu... wu... wu.. O to „rusek” woła Tadzik, bo tak grubo brzmi ten warkot. Daj spokój mówi Hela przecież słychać, że leci na wschód to samolot niemiecki. Zastanawiam się co dzieje się w kabinie tego nocnego rabusia. Jak daleko od nas bosych i obdartych wydaje się ten cud techniki. O czym oni tam rozmawiają. Czy nie istnieje żadna linia podniebna między naszą przyzbą a tamtym pokładem powietrznym?
Wszyscy wierzymy w to samo, że wygramy wojnę. My boso a oni w uprzężach metalu.
Kiedy, kiedy?

Zima, mokry brzeg lasu, droga. W wąwozie słychać głosy niemieckie i jadącą furmankę. Staszek pokazuje na migi, że da znak kiedy zaczniemy strzelać. Księżyc świeci tak, że widać cienie drzew. Nagle bez znaku rozpoczyna się strzelanina. Serie z broni maszynowej, to Niemcy ale nasza sytuacja jest lepsza, jesteśmy na górze wąwozu. Patrzę jak Janek kuli się i upada! Prosto w mokrą koleinę błota. Czołgam się do niego i słyszę jak dyszy „ Niech żyje Polska”. Co? Po co? Czy czuje że umiera. Jego karabin upadł w błoto. Nie widzę po ciemku żadnej rany, a jednak on już nie oddycha. Ciągnę go za nogi, coś takiego zimnego i mokrego. To stopy bez butów. „Niech żyje Polska!” Kto go nauczył tak wierzyć?.

28 stycznia odszedł wielki artysta, fotograf,
Krzysztof Wojciechowski (ur. 1947) .
Przesłał do Instytutu JL kilka skanów zdjęć, które zaliczał do "okruchów" ( z dekady 1967-1977.) Był człowiekiem niezwykłej skromności i wrażliwości, być może dlatego jego sztuka nie została dotąd szerzej rozpoznana. Uwielbiał muzykę, dzielił się nią przy każdej możliwej okazji..
Okruchy zostały, zamieszczamy ...

Pan Henryk Eisenbach na wystawie w ŻIH , światło negatywu, ogląda negatywy swojego dziadka Henryka z Sanoka, odnalezione przez Jerzego Lewczyńskiego .
Domknięcie , niedomkniętej Archeologii sztuki !