LAGOM - nauka szwedzkiego

Szwedzkie zdanie nie musi zaczynać się książkowo od fundamentu 🤓

Wiele Szwedów w codziennych rozmowach zaczyna zdanie zupełnie inaczej, bo na przykład od:

🔹Asså
🔹Aaaa, men…
🔹 Nämen

Sama bardzo często łapie się na zaczynaniu zdań od długiego ”aaaa” ale gdyby dokładnie mi się przysłuchać w swobodnej rozmowie to trudno nadążyć za tymi sformułowaniami.

Które z nich obiło Ci się już o uszy?

Jako lektor mam takie źródła, które są sprawdzone, podcasty i materiały, do których chętnie wracam i które podsuwam kursantom. Niedawno miałam przyjemność nie tylko posłuchać Emila i Sofi ale i z nimi porozmawiać. I to na temat, który jest bliski mojemu serduszku bo… o wymowie.

Naszą całą rozmowę znajdziecie w podcaście ”Lysande lagom”, który dostępny jest m.in. w szwedzkiej apce streamingowej.

Rozmowa nagrana jest po szwedzku i będzie odpowiednia dla osób na poziomie B2 lub wyższym.

Było to dla mnie spore przeżycie więc będzie mi ogromnie miło jeżeli zostawisz po sobie znak pod odcinkiem. Zresztą w ten sposób możesz też wesprzeć działania Sofi i Emila, którzy poza nagrywaniem tego podcastu tworzą doskonałe materiały do nauki medycznego szwedzkiego (i nie tylko).

Czy można „brać studenten”, czy powinno się raczej mówić o jego celebrowaniu? 🤔
Po rolce o studenten dostałam wiele komentarzy odnośnie użytego sformułowania, a także sugestie, jak przetłumaczyć „ta studenten”.

Nagrywając rolkę, świadomie sięgnęłam po „brać studenten”, bo ta stała fraza nie ma swojego oczywistego odpowiednika w języku polskim. 🇵🇱↔️🇸🇪 Pierwszym powodem ku temu jest to, że w Polsce nie ma studenten, a przez to nie ma oczywistego słowa na to zjawisko.

W komentarzach dostałam takie sugestie jak „celebrowanie” czy „świętowanie” studenten. Padło nawet, że studenten się „firar”… I tak, ale...
O ile jedno drugiego oczywiście nie wyklucza, to „ta studenten” nie jest równoznaczne z „fira studenten”, tak samo jak pójście na studniówkę nie jest równoznaczne z pisaniem matury.

„Ta studenten” to stała i utarta w języku szwedzkim fraza, która odnosi się do uzyskania studentexamen, a więc w praktyce otrzymania „przepustki” do wyższych studiów. 🎓 Egzamin ten funkcjonował w latach 1864–1968, wcześniej obowiązywały egzaminy na studia.

Od tego czasu wiele się zmieniło i to, że ktoś dumnie wybiega ze szkoły z białą czapką na głowie, niekoniecznie już oznacza, że kończy liceum z wynikiem umożliwiającym dalsze studia.
Najważniejsze w tej dyskusji jest to, że nie wszystko znajdzie swój odpowiednik w drugim języku.

Czy są może jakieś słowa, które Tobie trudno przetłumaczyć na polski? 💬
Napisz je w komentarzu! 👇

Szwedzi mają słowo na miejsce, w którym czujesz spokój, szczęście i coś trudnego do opisania…🇸🇪
Smultronställe! 🍓

Dosłownie jest to miejsce, w którym rosną poziomki. 🌿🍓
Ale słowo jest też używane, aby opisać miejsce albo okres czasu, które darzysz szczególną sympatią, myśląc o doznaniach szczęścia lub ogólnego dobrego samopoczucia 🤍

Może to być
🏖️ plaża,
☕kawiarnia,
🌲 a może polana na skraju lasu
po prostu miejsce, gdzie czujesz się dobrze. 😊

Co ważne, dobre smultronställe jest jak dobre wino 🍷 dorasta, dojrzewa razem z nami i… niekoniecznie się nim dzielimy 🤫

A Ty? Masz swoje smultronställe? 💭🍓
Jakie jest?

Ta czapka ma już 17 lat, a więc tyle co ja gdy ją założyłam.
I nigdy nie zapomnę tego dnia, radości z ukończenia liceum, śmiechów z sketchu, który przygotowali nasi nauczyciele… i długich rozmów pod jakim kątem rzucić czapkę, żeby właściwie spadała - no w końcu kończyłam odpowiednik polskiego ”matfizu”.

I o ile nie zapomnę tego jak staliśmy w kolejce do zdjęć, jak potem szliśmy na ten ostatni wspólny lunch i jak szukałam wzrokiem plakatu, który trzymała moja mama to nie pamiętam już jakie życzenia trafiły do mojej czapki. Dlatego wrócenie do nich było pewnym przeżyciem.

Czy Dolph Lundgren stał się przysłowiową ciocią z ameryki? Czy słychać u niego szwedzkie korzenie?

Po swoich pierwszy rolach Dolph ”zapomniał” szwedzkiego i odbiło się to echem w szwedzkich mediach… Szwedzi byli co najmniej mówiąc zniesmaczeni jego brakiem pamięci do ojczystego języka. W późniejszych wywiadach Dolph przyznał, że wynikało to z braku wiary w siebie.

Już w tamtym wywiadzie było słychać pewne wpływy USA, a potem Dolph został w Stanach na dłużej i odbiło się to na tym jak mówi po szwedzku.

Słyszymy jak swoisto zmiękcza R, jak zmienia melodię zdania, a równocześnie sięga po typowo szwedzkie zwroty, które sugerują, że wciąż ma kontakt z językiem i sprawiają, że brzmi naturalnie.

Moim zdaniem w ostatnich rozmowach Dolph brzmi bardziej szwedzko niż dziesięć lat temu. A co Ty uważasz? Czy słyszysz w nim wujka Dolpha ze Szwecji czy raczej ciocię z Ameryki?

Czemu nie mówi się więcej o tym na maksa szwedzkim słowie? 🇸🇪

Chodzi mi o słówko „trivas”, a więc czasownik oznaczający czuć się dobrze, ale… powinien on mieć pewną gwiazdkę *, bo nie chodzi tu o dobre samopoczucie po relaksującym weekendzie, czy po dojściu do siebie po chorobie, a o dobre czucie się w pewnym miejscu dzięki pozytywnym czynnikom w otoczeniu 🤗

Możemy „trivas” w nowym mieszkaniu 🏡, miejscu pracy 💼 czy w szkole 🎓 i jest coś, co łączy te miejsca… trudno nam „handplocka” kto nas tam otacza, a to właśnie to ma wpływ na to, jak się tam czujemy.

Czasownika „att trivas” użyjemy w takich konstrukcjach jak:
Någon trivs med någon/något/att + czasownik
Hon trivs verkligen på sin nya arbetsplats.
Han trivs med att vara singel.

„Trivas” użyjemy zresztą nie tylko o ludziach, a też o zwierzętach czy roślinach. 🌱 Orchidea z filmu np. nie czuje się u mnie najlepiej 😂

Według mnie to na maksa szwedzkie słowo, bo opisuje coś, co jest głębsze i międzyludzkie ❤️🇸🇪
Znałaś je już od tej strony?

W Szwecji nie powiemy po prostu ”Sven jest głupi”
Wyrazimy to na inny sposób, ale nawet Sven zrozumie o co chodzi! 🤪

Po szwedzku możemy powiedzieć:
🥣 Han är inte den krispigaste flingan i cornflakespaketet. - Nie jest najbardziej chrupiącym płatkiem w pudełku.
🏠 Det är inte rätt möblerat på övervåningen. - Na górze nie jest najlepiej umeblowane.
🛶 Han har inte alla indianer i kanoten. - Nie ma wszystkich Indian w kanu.

Szwedzi też chętnie wymyślają własne wersje, które nie są szerzej znane, ale i tak są proste do zrozumienia dla każdego. Na przykład:
🍟 Han har inte alla pommes frites i påsen.
🍪Han har inte alla Polly i påsen.

To już trzecia (i ostatnia) część o tym jak powiedzieć, że ktoś jest głupiuptki nie mówiąc tego wprost.
Myślę, że pora porozmawiać o kimś innym!
Pomóż mi wybrać bohatera, o którym poplotkujemy i napisz:
👩 Jak nazywa się ta osoba i jaka jest!

W Polsce są matury, a w Szwecji są białe sukienki, białe czapki i impreza na naczepach.

Studenten to wyjątkowy dzień, na który wiele osób wydaje mały majątek. Studentmössor robią się coraz droższe, a do tego dochodzą plakaty, opłata za naczepę, strój, prezenty i wiele, wiele innych wydatków.

Sama do swojego studenten podeszłam bardzo budżetowo. Czapka w tamtych czasach nie kosztowała wcale majątku. Sukienkę upolowałam na allegro przy okazji pobytu u babci, na naczepę mnie nie wpuścili z racji na wiek… a studentskiva urządziłam na podwórku.

W pamięć z tego dnia najbardziej zapadły mi wystąpienia naszych uczniów i ostatnie chwile przed utspring kiedy to wspólnie z koleżankami i kolegami z klasy sprawdzaliśmy czy markery, którymi robiliśmy życzenia w czapkach nie odciskają nam się na czole, a potem przeszliśmy w rozmowę o tym jak rzucić czapką, żeby się nie ubrudziła (jakoś jednak finansowo ją musieliśmy odczuć skoro był to tak ważny temat).

Jeżeli ciekawi Cię co napisali w mojej czapce moi koledzy i koleżanki z klasy to koniecznie napisz w komentarzu STUDENTEN, a razem je przeczytamy!

Jest taki jeden temat, który zawsze się sprawdzi w rozmowie ze Szwedem
A już przed midsommar… to hit hitów!

POGODA!

Zawsze można się nią albo pozachwycać, albo ponarzekać, a jakoś na tydzień przed midsommar można zacząć rozważania jaka trafi się pogoda na midsommar.

Jakie znasz określenia na pogodę po szwedzku? A może jakiegoś określenia Ci brakuje?
Napisz o tym w komentarzu!