NeuroFani Research Group

❓ Czym jest obrazowanie mózgu akceleratorem cząstek?
Ta nowatorska technika polega na przepuszczeniu przez organ wiązki promieni rentgenowskich (tak jak przy tradycyjnym zdjęciu rentgenowskim), otrzymując obrazy o wręcz niezwykłej rozdzielczości - od 20 μm na woksel (czyli piksel 3D o boku długości 0,02 mm) dla całych narządów, do nawet 1 μm na woksel w przypadku konkretnych regionów zainteresowania. Tak wysoka rozdzielczość pozwala na oglądanie pojedynczych komórek w całym skrawku mózgu.

Metoda wykorzystująca akcelerator cząstek EBS (Extremely Brilliant Source) - akcelerator cząstek (synchrotron), który dokonuje przyspieszenia cząstek do ogromnych prędkości. Dzięki temu, można było wyprodukować promienie rentgenowskie o wystarczającej energii, aby zobrazować nawet najmniejsze struktury tkanek.

Zespół pod kierownictwem dr Claire Walsh stworzył Human Organ Atlas, czyli ogólnodostępny zbiór danych, który zawiera kilkadziesiąt ludzkich narządów (Walsh et al., 2025). Dostępne są dane z obrazowania takich organów, jak mózg, nerki, serce i płuca. Dzięki niesamowitej rozdzielczości, można spojrzeć na wcześniej niezauważalne struktury, takie jak drobne naczynia krwionośne w mózgu, lub skupiska komórek. Projekt ten łączy więc skalę mikro i makro w fascynujący sposób.

Więcej można przeczytać na stronie projektu (link w komentarzu), a poniżej kilka zdjęć z projektu.

🎙 Wykład laureata Nagrody Nobla w IBD 🔬
W najbliższą środę, o godzinie 14:00 odbędzie się wykład prof. Stefan'a Hell'a pt. „Molecular-scale resolution and dynamics in fluorescence microscopy”, który przybliży najnowsze osiągnięcia w obrazowaniu oraz badaniu dynamiki struktur komórkowych.

Tematyka mikroskopii, choć na pierwszy rzut oka odmienna od neuropsychologii, pozwala na zbadanie podstawowej jednostki budowy mózgu jaką jest komórka nerwowa!

Mikroskopia świetlna o wysokiej rozdzielczości zrewolucjonizowała nasze rozumienie procesów biologicznych na poziomie molekularnym.

6 maja o godz. 14:00 będziemy mieli zaszczyt gościć w naszym Instytucie współtwórcę tego przełomu – prof. Stefana Hella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie chemii.

Wykład pt. „Molecular-scale resolution and dynamics in fluorescence microscopy” przybliży najnowsze osiągnięcia w obrazowaniu oraz badaniu dynamiki struktur komórkowych.

Wydarzenie poprzedzą krótkie prezentacje poświęcone aktualnym technikom mikroskopowym i strategiom znakowania.

➜ Zarejestruj się, aby wziąć udział: https://amf.nencki.edu.pl/home

👩‍🔬 Poster naukowy na konferencji Neuronus 2026
W ostatni weekend Julia Lasota oraz Helena Turek zaprezentowały wyniki swojego badania podczas sesji posterowej konferencji Neuronus 2026. W projekcie porównano poziom aleksytymii oraz pobudzenia emocjonalnego u kobiet stosujących samouszkodzenia jako mechanizm regulacji emocjonalnej.
Była to niezwykła okazja do zaprezentowania swojej pracy oraz wymiany wiedzy z setkami innych naukowców z całego świata. 🌍

Dalsze badania dotyczące NSSI (Non-Suicidal Self-Injury) prowadzi Helena Turek w ramach jej doktoratu - z niecierpliwością czekamy na wyniki!

👏 Chcielibyśmy serdecznie pogratulować przewodniczącemu naszego Koła, Oskarowi Żółcińskiemu, wyróżnienia na social mediach Allen Institute. Dotyczy ono autorskich renderów wykonanych na otwartych danych z projektu MICrONS, który był realizowany m.in. właśnie przez Allen Institute.

Wizualizacje przedstawiają rekonstrukcje prawdziwych komórek nerwowych oraz połączenia między nimi. Właśnie tak mogłyby wyglądać neurony, gdyby były widoczne gołym okiem!

Te i wiele innych grafik oraz wizualizacji jest dostępnych za darmo na stronie Instagram i można z nich korzystać w każdym zakresie.

📢 NeuroFani Research Forum 2026 - WAŻNA INFORMACJA ❗
W związku z licznymi prośbami mailowymi, podjęliśmy decyzję o przedłużeniu terminu składania referatów i posterów, aby dać szansę na udział jak największej liczbie osób.

To jednak nie wszystko!
Z dniem dzisiejszym otwiera się rejestracja bierna więc już teraz możecie zapisać się jako uczestnicy wydarzenia!

👉 Rejestracja dostępna pod linkiem: https://swps.pl/my-uniwersytet/aktualnosci/konferencje-i-seminaria/38430-neurofani-research-forum-2026?utm_id=97758_v0_s00_e223_tv0

Do zobaczenia w maju! 🧠

🎤 Spotkanie wykładowe - badanie aktywności pojedynczych neuronów
W ostatnią środę mieliśmy przyjemność wysłuchania wykładu dr hab. Jana Kamińskiego, profesora Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN, kierownika Pracowni Neurofizjologii Umysłu.

Dowiedzieliśmy się, jak prowadzi się bada się aktywność pojedynczych neuronów, z wykorzystaniem elektrod wewnątrzczaszkowych (sEEG, EEG stereotaktyczne). Po wyjaśnieniu podstaw elektrofizjologii na poziomie komórkowym, profesor Kamiński opowiedział nam o niezwykle ciekawych wynikach badań, dotyczących pamięci roboczej, prowadzonych w jego Pracowni. Oprócz tego, dowiedzieliśmy się nieco więcej o komórkach Jennifer Anniston, czyli komórkach pojęciowych.

A na zdjęciu przykładowa elektroda do pomiaru sEEG - grube ciemniejsze paski to elektrody kliniczne (za pomocą których neurolog sprawdza, gdzie dochodzi do wyładowań epileptycznych), a na końcu znajdują się mikroelektrody badawcze, które są cieńsze od ludzkiego włosa. To właśnie dzięki nim badacze mogą analizować działanie pojedynczych komórek.

👩‍🔬 Czym jest konektomika?
Mówiąc krótko, jest to dziedzina zajmująca się strukturą i mapowaniem połączeń nerwowych, a dokładniej:

“Dziedzina biotechnologii stosująca techniki komputerowego pozyskiwania i analizy obrazu do strukturalnego mapowania obwodów neuronalnych oraz kompletnych układów nerwowych wybranych organizmów, a także organizowaniem wyników w bazach danych i ich zastosowaniem (np. w neurologii, psychiatrii czy wiedzy neuronaukowej)”.

🔬 Stosowane techniki to między innymi:
- kontrastowanie, zatapianie, cięcie na skrawki (preparatyka tkanki)
- mikroskopia elektronowa (obrazowanie tkanki)
- metody uczenia maszynowego (zautomatyzowana rekonstrukcja)
- magazynowanie i obróbka danych (m.in. Google Cloud Service, oryginalne oprogramowanie, np. Connectome Annotation and Versioning Engine)

Obecnie w dziedzinie konektomiki szczególnym zainteresowaniem cieszą się strukturalne rekonstrukcje na poziomie komórkowym, które korzystają ze zautomatyzowanych metod i obejmują niezwykle rozległe, jak na skalę komórkową, obszary tkanki. W 2024 roku naukowcom udało się stworzyć kompletną mapę połączeń mózgu muszki owocowej Drosophila.
Jest to, wbrew pozorom, przełomowe osiągnięcie w neuronauce, ponieważ nigdy wcześniej nie zmapowano całego ośrodkowego układu nerwowego tak złożonego organizmu na poziomie komórkowym.

💿 Bardzo wartościowym efektem skali tego i podobnych projektów jest ogólnodostępność danych. Dane zebrane z 1mm3 tkanki mogą ważyć zawrotne 2 petabajty (2 000 terabajtów) .Analiza oraz weryfikacja ich dokładności wymaga ogromnego nakładu pracy, przez co niemal wszystkie dane są dostępne online - zarówno dla innych naukowców, jak i każdej zainteresowanej osoby.

🧠 Inne pionierskie projekty to m.in.:
“MICrONS Explorer: A virtual observatory of the cortex” - https://www.microns-explorer.org/
“A Browsable Petascale Reconstruction of the Human Cortex” - https://h01-release.storage.googleapis.com/landing.html

🧠 Dzień Otwarty w Instytucie Nenckiego 👨‍🔬
W ostatni weekend zostaliśmy zaproszeni do uczestniczenia w Dniu Otwartym w ramach Tygodnia Mózgu w Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN , gdzie dzieliliśmy się swoją wiedzą o mózgu i układzie nerwowym zainteresowanym gościom - zarówno tym młodszym, jak i starszym.
Zaproszenie na to wydarzenie było dla nas ogromnym wyróżnieniem i mamy nadzieję, że pojawimy się również na Dniu Otwartym Tygodnia Mózgu w następnym roku!

Synchronia to zjawisko naturalnego dostrajania się jednostek podczas interakcji
społecznych. Jednym z jej wymiarów jest synchronia międzymózgowa, polegająca napojawianiu się wspólnych wzorców aktywacji mózgu u osób uczestniczących w tej samej czynności lub interakcji. FNIRS (functional near-infrared spectroscopy) polega na monitorowaniu zmian w przepływie krwi i poziomie
jej dotlenienia. Wykorzystuje do tego światło podczerwone o długości fali 760nm oraz 850nm, które przenikając przez skórę i kości czaszki, dociera wyłącznie obszarów korowych mózgu. Sygnały świetlne rejestrują stężenie utlenionej (HbO) i
odtlenionej (Hb) hemoglobiny. Dane są zbierane przez kanały tworzone z pary źródeł i detektorów umieszczonych na głowie badanego. Gdy rejestrowana jest aktywność dwóch osób podczas interakcji, mówimy wtedy o hyperscanningu.

W 2024 roku Lim i współpracownicy przeprowadzili badanie wykorzystujące fNIRS, którego celem była analiza wpływu kultury, płci oraz kontekstu społecznego na synchronię międzymózgową. Rozmieszczone 8 źródeł oraz 7 detektorów dając 20 kanałów pomiarowych, pogrupowanych w cztery klastry anatomiczne: przedni lewy, lewy przyśrodkowy, przedni prawy oraz prawy przyśrodkowy. Dodatkowo zbadano profil osobowy uczestników za
pomocą Kwestionariusza Wielkiej Piątki, oraz poziom empatii przed i po badaniu przy użyciu Interpersonalnego Indeksu Reaktywności (IIR).
Osoby badane były zdrowymi dorosłymi w wieku od 18 do 35 lat. Do badania połączono je w duety damsko-damskie lub męsko-męskie, w których pozostawali w bliskich relacjach jako znajomi lub przyjaciele. Kulturę kolektywistyczną reprezentowało 41 duetów z Singapuru, a kulturę indywidualistyczną 42 duety z Włoch.

Procedura badania składała się z dwóch części. W pierwszej – podstawowej – uczestnicy przez 2 minuty siedzieli w ciszy bez wchodzenia w interakcje. Następnie uczestniczyli w trzech wariantach interakcji: naturalnej rozmowie, odgrywaniu ról oraz zamianie ról - po 5 minut każda. Przeprowadzono odpowiednią analizę danych, a wyniki wykazały synchronię międzymózgową jedynie w lewym klastrze przyśrodkowym, zróżnicowaną w zależności od płci i funkcjonowania w danym typie kultury.

Lewy klaster przyśrodkowy obejmuje obszar lewostronnej części grzbietowo-bocznej kory przedczołowej, ośrodek Broki oraz pola okołoruchowe czołowe. Wykazana w tym klastrze synchronia jest związana z mentalizacją, przetwarzaniem mowy i języka, oraz pamięcią operacyjną i epizodyczną. Intensywniejsze wykorzystanie tych procesów w kulturze indywidualistycznej występuje z ogólnym wyższym poziomem synchronii, silniej powiązanej z profilem osobowościowym uczestników. Mieszkańcy Włoch z wyższym wskaźnikiem otwartości
na doświadczenie prezentowali wyższy poziom synchronii. Natomiast wysoki poziom ekstrawersji był negatywnym predyktorem synchronii. Silniejsze zaangażowanie procesów mentalizacji, opierającej się na współregulacji z partnerem, było obserwowane w tej kulturze podczas naturalnej rozmowy, zwłaszcza wśród kobiet. Włoszki osiągały ogólny wyższy poziom synchronii, choć w wariantach z odgrywaniem ról, to wyniki ich kolegów były wyższe. W tej grupie pomiar kwestionariuszem IIR wskazywał na stałość empatii jako cechy
podczas badania.

Natomiast w kulturze kolektywistycznej to duety męsko-męskie wykazywały istotnie wyższą synchronię między-mózgową, zwłaszcza w wariantach interakcji związanych z odgrywaniem ról. Chociaż przed rozpoczęciem badania to Singapurczycy deklarowali niższy poziom empatii, to po
odnotowano istotny statystycznie wzrost – w subskali troski empatycznej. Badacze sugerują, że w tej kulturze empatia ma charakter bardziej zależny od sytuacji, a mężczyźni mogą bardziej polegać na zewnętrznych sygnałach od partnera, aby modyfikować swoje zachowanie podczas odgrywania ról, co sprzyja wyższemu poziomowi synchronii, na którą nie wpływają
indywidualne cechy osobowości badanych.

Literatura:
Lim, M., Carollo, A., Bizzego, A. et al. Culture, s*x and social context influence brain-to-brain
synchrony: an fNIRS hyperscanning study. BMC Psychol 12, 350 (2024).
https://doi.org/10.1186/s40359-024-01841-3

Opracowanie: Łucja Skarżyńska-Religa
Redakcja: Vladas Domarackas & Monika Słomka
Oprawa graficzna: Monika Słomka & Oskar Żółciński

🧠 NeuroFani podczas Dni Mózgu 2026 🧠
W tym roku naszym stoisku oprócz wielu ciekawych gadżetów i materiałów edukacyjnych w postaci modeli neuroanatomicznych, wizualizacji, czy nawet podręcznego mikroskopu, pojawiła się mini sesja posterowa! Bardzo dziękujemy Weronice Kowalczyk, Zuzannie Walczak, Annie Fladze, Michalinie Kuczek, Łucji Skarżyńskiej-Relidze, Julce Lasocie oraz Vladas Domarackas za przygotowanie i zaprezentowanie plakatów z wnikliwymi opracowaniami artykułów naukowych!

Mieliśmy również przyjemność opowiedzieć o projektach badawczych, realizowanych w naszej sekcji badawczej oraz o konferencji naukowej NeuroFani Research Group, która odbędzie się w maju - więcej informacji już niebawem! 😉

Dziękujemy wszystkim odwiedzającym za zainteresowanie i mamy nadzieję, że zobaczymy się za rok!

⚡ Warsztaty tDCS
W ostatnią środę gościliśmy mgr Pamelę Sobczak - ekspertkę od metody stymulacji przezczaszkowej stymulacji prądem stałym oraz psychotraumatolożkę.

Podczas spotkania poznaliśmy tą metodę stymulacji mózgu w praktyce oraz dowiedzieliśmy się o jej licznych zastosowaniach i dowodach naukowych popierających efektywność tDCS. Pani Pamela opowiedziała również o swojej praktyce psychoterapii traumy, gdzie metoda ta pomaga pacjentom przejść przez ten wymagający proces.

Bardzo dziękujemy za podzielenie się cenną wiedzą i mamy nadzieję, że w przyszłości będzie jeszcze okazja do kolejnego spotkania!