GRAPE - Group for Research in APplied Economics

💸 Gdzie znajduje się finansowe centrum świata – czy to Londyn🎡, Nowy Jork🗽, a może Pekin🐉? Kto naprawdę rządzi globalnymi finansami i czy dominacja dolara jest zagrożona?

🎙️W rozmowie z Dariuszem Wójcikiem (Oxford & EBRD) sprawdzamy, jak przez wieki powstawały i upadały centra finansowe, kreślimy światową “mapę pieniądza” oraz pytamy, dokąd zmierza globalizacja finansowa.

🧐 Dlaczego Antwerpia stała się finansowym sercem Europy, mimo że Hiszpania była polityczną potęgą? Jak Napoleon nieświadomie pomógł Londynowi zostać globalnym centrum finansowym? Czy Nowy Jork naprawdę zdetronizował Londyn, czy oba miasta tworzą dziś finansową oś świata?

🏦 Sprawdźcie, jak technologia i milisekundy decydują dziś o przepływach kapitału oraz czy cyfrowy pieniądz i AI zmieniają reguły gry. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

🎧 Nowy odcinek już dostępny w kanałach GRAPE | Tłoczone z danych:
🟢 Spotify: https://tinyurl.com/mt3w96y6
🟣 Apple Podcasts: https://tinyurl.com/2xsuyef9
🔴 YouTube: https://tinyurl.com/4wnnj3sn

Mówi się, że machnięcie skrzydeł motyla może mieć kolosalne efekty. A biedronki? Szczerze to nie wiemy, ani jednego, ani drugiego w praktyce nie widzieliśmy 😎.

Ale za to na własne 👀 oczy widzieliśmy coś innego.

Firmy często siedzą na kopalni wiedzy, którą nazywają „danymi operacyjnymi”. Zbierane często w konkretnym celu, w naszych rękach te same dane stają się źródłem wiedzy nie tylko o samej firmie, ale też o rozwoju Polski w ostatnich trzech dekadach.

Odpowiadamy na pytania, na które wcześniej nie było odpowiedzi, bo wydestylować ją można dopiero z danych zbieranych do logistyki, sprzedaży, raportowania czy zarządzania siecią, np. o źródła płac, produktywności, inwestycji i rozwoju lokalnego.

I bez bicia przyznamy, że szczerze nas ekscytuje ten moment pracy nauki z biznesem, w którym firmy widzą jak ich dane zaczynają opowiadać historię rozwoju naszego kraju.

Jednym z takich przykładów był projekt, który pochłonął część zespołu GRAPE z kopytami na ... lata. Już od roku zanurzamy się w potężnych zbiorach danych, które udostępniła nam Biedronka. Podejrzewamy, że nikt się nie spodziewał, co z tej współpracy wyjdzie 😁. Poza raportem (link w komentarzu), nadal huczy i furczy!

Właśnie o współpracy nauki i biznesu – opowiadać będziemy dziś na Impact CEE. Dostęp do danych pozwolił nam zadać zupełnie nowe pytania. Sprawdzamy, jak rosła Polska w ostatnich trzech dekadach. Przyglądamy się szczególnie sektorowi usług, którego rola wzrosła fundamentalnie między 1990 a 2025 rokiem. No i oczywiście pod lupę bierzemy sam sektor handlu detalicznego, który w tym czasie w Polsce urósł w sklepy, pracowników, sieci dostaw i ... efektywność ekonomiczną. Szczególnie bez tej ostatniej, wkład do nie byłby taki pozytywny.

Dziś o 14:45 na Impact CEE „Efekt Biedronki. Mikro, które zmienia makro” w rozmowie moderowanej przez Sebastian Ogorek, Gazeta Wyborcza Wyborcza.biz udział wezmą:
🧿 Jan Krzyztof Bielecki, Polska
🧿 Joanna Tyrowicz, GRAPE

Opowiemy nie tylko o wynikach, ale też o tym, jak taka współpraca wygląda w praktyce, jak nasi partnerzy korzystali na współpracach i co nauka może dać biznesowi (w każdym razie z nas na razie firmy są raczej zadowolone 😇). W wielu firmach dane zebrane pod kątem KPI, gddy spojrzy na nie ktoś inny (i ciutek w pracy z danymi doświadczony) -- otwierają nowe perspektywy. Tak szczerze, to trudno nam sobie wyobrazić biznes, który na takiej współpracy nie skorzysta 😎.

No i wielgachne kudos dla Impact CEE, że znaleźliście miejsce na panel o nauce, to naprawdę super!

Jeśli w Waszej firmie są dane, z którymi nie do końca wiadomo, co jeszcze można zrobić, to jest dokładnie ten moment, w którym warto porozmawiać z nami. 😇

Zapraszamy na panel i do rozmów z naszym zespołem przez cały Impact!

Czy zagraniczny kapitał może uratować zdrowie, a nawet życie? 🏗️🚑
🎉 Święto Pracy to idealny moment, by zapytać o to, co w miejscu pracy najważniejsze – nasze bezpieczeństwo. Jaka jest prawdziwa skala wypadków przy pracy? Jak ją badać, kiedy statystyki wypadków bywają niespójne, a różnice w raportowaniu między krajami – znaczne.

W najnowszym odcinku podcastu GRAPE Tłoczone z danych gościnią jest Beata Javorcik (EBRD, University of Oxford), która w swoich badania rozkłada na czynniki pierwsze globalne dane o BHP i szuka odpowiedzi na pytania o to:
👉 Dlaczego oficjalne dane o wypadkach nie mówią wszystkiego?
👉 Czy wejście inwestora zagranicznego realnie zmniejsza liczbę poważnych wypadków w lokalnej firmie?
👉 Co jest kluczowe w poprawie standardów bezpieczeństwa: czy chodzi o technologię, organizację pracy, szkolenia, a może o presję reputacyjną w globalnych łańcuchach dostaw?

🎧 Zapraszają Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). Odcinek już dostępny na:
🟢 Spotify: https://tinyurl.com/wypadeksp
🟣 Apple Podcasts: https://tinyurl.com/wypadekap
🔴 YouTube: https://tinyurl.com/wypadekyt

📈Prognozowanie przyszłości gospodarki to ryzykowny sport.

Ale jest jeden obszar, gdzie przewidywanie ma sens: demografia 👶👵
I właśnie dlatego zbudowaliśmy w GRAPE nową klasę modeli makroekonomicznych. Co w nich jest innego?

📣 W naszym modelu gospodarka naprawdę… żyje:
👉 ludzie mają różny wiek
👉 zdobywają doświadczenie i zmieniają się wraz z wiekiem
👉 szukają pracy, a firmy rekrutują i to wszystko trwa oraz kosztuje
👉 trafiają się recesje i boomy

❗Bezrobocie nie jest u nas założeniem – wynika z decyzji firm i pracowników.

Po co ten cały wysiłek? Bo dzięki temu możemy zadać pytanie: co zmienia demografia?
Kilka wyników (więcej na slajdach):
👉 zmiany demograficzne obniżyły bezrobocie w Europie o ok. 2 p.p. od lat 90.
👉 w długim okresie demografia odpowiada za ok. 1/3 tego spadku
👉 niedobór młodych talentów zmienia sposób rekrutacji firm
👉 starzenie się społeczeństwa działa jak amortyzator: recesje stają się płytsze i krótsze (boomy też)
👉 optymalna polityka pieniężna staje się bardziej „jastrzębia”
Czyli demografia zmienia nie tyko poziom bezrobocia, ale dynamikę całej gospodarki.

🔍 Więcej o takich badaniach i co z nich wynika urbi et orbi piszemy w biuletynach GRAPE | Tłoczone z danych. Z dobrze poinformowanych źródeł wiemy, że warto zasubskrybować ;)
📲 https://tinyurl.com/4hj7tbjm
Wkrótce też więcej w podcaście 🎙️

💪 A takie zupełnie nowe modele i eksploracje zespół GRAPE może robić dzięki projektom, które wygrywają konkursy Narodowego Centrum Nauki, czyli dzięki Państwa podatkom! Dziękujemy! Polecamy slajdy z ostatniej konferencji Society for Nonlinear Dynamics and Econometrics ( ): https://grape.org.pl/event/macroeconomics-meets-demographics

🔍 Czy jeden mały paragon może zmienić produkcję w dziesiątkach zakładów? Jak działają i przenikają się decyzje w retailu? Czy dane faktycznie zmieniają biznes – czy tylko tworzą kolejne raporty?

Wraz z Marek Złakowski zaglądamy za kulisy retailu 🔦 i sprawdzamy, jak w praktyce wykorzystywane są dane: od pojedynczego paragonu po decyzje obejmujące sprzedaż, logistykę i współpracę z dostawcami. 🛒

Rozmawiamy między innymi o tym:
👉 jak z milionów transakcji powstają realne decyzje biznesowe
👉 dlaczego „intuicja” często jest efektem pracy na danych
👉 jak testy i eksperymenty wpływają na sprzedaż i zachowania klientów
👉 w jaki sposób dane łączą retail, logistykę i dostawców
👉 dlaczego skala ma znaczenie – i co to znaczy w praktyce?
🎙️Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

🎧 Odcinek już dostępny na:
🟢 Spotify: https://tinyurl.com/retailspt
🟣 Apple Podcasts: https://tinyurl.com/retailapt
🔴 YouTube: https://tinyurl.com/retailyt

📲 A o tym, jak z tych samych danych wytłoczyć także wartościowe naukowo i biznesowo wnioski, mieliśmy okazję przekonać się podczas współpracy GRAPE i Biedronki. Więcej o tym wyjątkowym projekcie przeczytacie na stronie: https://grape.org.pl/project/biedronka-context-polish-economy-and-retail-sector

Historia transakcji i wyniki sprzedaży to dla wielu organizacji jedynie zapis wczorajszego dnia. Owszem, budzą dumę, ale rzadko dają pełną odpowiedź na wyzwania jutra. A gdyby tak spojrzeć na te same zbiory danych z zupełnie innej perspektywy? 🧐

Wielu liderów biznesu słusznie podkreśla: „nasza firma napędza gospodarkę”. Jednak w dzisiejszym, konkurencyjnym otoczeniu, deklaracje moga nie wystarczac. Jak zrobic to wiarygodnie? My probujemy przez niezależna nauke. 🤓

💪 Na taki odważny krok zdecydowała się Biedronka. Otwierając przed zespołem badawczym GRAPE swoje historyczne bazy danych i gwarantując nam pełną wolność akademicką, pozwoliła prześwietlić mechanizmy, które od 30 lat kształtują polski rynek.

Dzięki narzędziom stosowanym w nauce odpowiedzieliśmy na wiele pytań, a wybrane z nich to:
📉 Czy dzięki Biedronce inflacja w Polsce jest wyższa czy niższa?
📈 Czy optymalizacja procesów wewnątrz organizacji napędza czy spowalnia produktywność całej branży?
🏙️ W jaki sposób rozwój sieci stymuluje rozwój społeczności lokalnych?

👉 👉 To, co odkrywamy, to co innego niż KPI. Nasz pełny raport – jak to w nauce bywa – jest długi i jak to się mówi ... analityczny. Czyli zionie nudą 😇. Ale jak o tym opowiadamy, płynące z niego wnioski fascynują i potrafią na nowo zdefiniować opowieść o rzeczywistości ostatnich 30 lat. Zachęcamy do zapoznania się z wynikami naszej pracy: https://grape.org.pl/project/biedronka-context-polish-economy-and-retail-sector

🤝 Finansowanie niezależnych badań podstawowych to inwestycja, która przekuwa „surowe” informacje w kapitał strategiczny. Współpraca z ośrodkiem naukowym dostarcza argumentów o zupełnie nowym ciężarze gatunkowym i płaszczyzn do dyskusji o wartości, jaką firma wnosi do gospodarki.

🔍 Jeśli również jesteście ciekawi, co nauka może wyczytać z waszych danych, zapraszamy do rozmowy. Dzięki metodologii naukowej zmieniamy liczby w konkretną wiedzę. Sprawdźmy, jaką wartość możemy wspólnie wydobyć z waszych unikatowych zbiorów danych.

Nad danymi dostarczonymi przez Biedronkę pracował zespół badawczy: Marcin Kacperczyk, Lukasz Rachel, Joanna Tyrowicz, Karol Bednarski, Daniel Jensen, Piotr Denderski, Hubert Drążkowski, Daniel Jensen, Marcin Lewandowski, Aleksandra Makarska, Eliza Skalik, Pawel Struski, Sebastian Zalas.👏

📣 Jesteśmy na European Economic Congress (Europejski Kongres Gospodarczy)! A to oznacza, że przed nami trzy dni pełne dyskusji na najbardziej aktualne tematy, którymi żyje Polska, Europa i świat.

💪 Jako niezależny ośrodek badań naukowych wnosimy do agendy to, co mamy najcenniejszego – naukowe spojrzenie na kluczowe kwestie ekonomiczno-społeczne. Do Katowic nie jedziemy też z pustymi rękami, dla uczestników mamy prezenty – jak to u nas – tłoczone z danych :) Polecamy do posłuchania, a na miejscu do porozmawiania:
🎁 Czy naprawdę banki siedzą na kasie, a firmy nie chcą z niej korzystać? Wyjaśnia Marta Petka-Zagajewska ⤵️
https://open.spotify.com/episode/1y7e2z0p1g10EaAMRH7V8m
🎁 Czy polskie firmy naprawdę nie inwestują? A może problem leży w tym, jak mierzymy inwestycje? Tłumaczy Marcin Wolski ⤵️
https://open.spotify.com/episode/091y0cuI5HwDiI9ySAe7aj
🎁 Czy w polskim systemie finansowym jest „za dużo pieniędzy”? I jeśli tak – to dlaczego firmy wciąż narzekają na brak kredytu? Odpowiada Mateusz Szczurek ⤵️
https://open.spotify.com/episode/3sdOd2nDAMKok7YNMmuagk?si=4639463f49b84194

🤝 Serdecznie zapraszamy do spotkań i rozmów, a także na panel z udziałem przedstawicielki GRAPE. Już jutro, 23 kwietnia o g. 15.00., w dyskusji „Oszczędności – paliwo rozwoju” porozmawiamy o mobilizacji krajowego kapitału jako źródła finansowania strategicznych inwestycji w infrastrukturę, energetykę i technologie.

W debacie o tym, jak budować zaufanie społeczne wobec instrumentów oszczędnościowych oraz jak skutecznie edukować w tym zakresie, udział wezmą:
🟠 Tomasz Bardziłowski, Warsaw Stock Exchange (GPW)
🟡 Marcin Giżycki, ING Bank Śląski SA
🟢 Paweł Jaroszek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)
🔵 Adam Szejnfeld, senator RP
🟣 Joanna Tyrowicz, GRAPE, członkini Rady Polityki Pieniężnej
🟤 Paweł Wojciechowski, Instytut Finansów Publicznych
Dyskusję moderował będzie Tomasz Setta, Money.pl

🌐 EEC to trzy dni rozmów i dziesiątki sesji z udziałem ponad 1300 prelegentów ze świata biznesu, polityki, samorządu, organizacji międzynarodowych i nauki. Z kim się widzimy? 🙌

Fot.: Materiały prasowe EEC

🤝 Piotr Żoch gościem podcastu SGH Warsaw School of Economics SGcHat ! W rozmowie z Łukasz Woźny ekonomista GRAPE wyjaśniał, jak mierzyć niedoskonałość rynków finansowych (frykcje) i jakie ma to znaczenie dla makroekonomii.

📑 Pretekstem do rozmowy był jeden z najnowszych artykułów współautorstwa Piotra Żocha – „Financial Intermediation and Aggregate Demand: A Sufficient Statistics Approach”, z którym zapoznać można się na stronie: https://tinyurl.com/nhfyw8ww

👉 Choć modeli opisujących te zjawiska jest wiele i każdy opowiada nieco inną historię, to z perspektywy makro najważniejsze jest zaledwie kilka parametrów.

🎧 Jeśli jesteście ciekawi:
jakie są kluczowe parametry makroekonomiczne, które pozwalają opisać niedoskonałości rynków❓
jak mierzyć elastyczność sektora bankowego❓
dlaczego banki patrzą w przyszłość bardziej, niż wcześniej zakładano❓
jakie zmiany nastąpiły w podejściu banków do prognozowania i planowania przyszłości❓
serdecznie zapraszamy do słuchania!

📲 Odcinek jest już dostępny w kanałach podcastu SGH na:
🟢 Spotify: https://tinyurl.com/frykcjesp
🔵 Apple Podcasts: https://tinyurl.com/frykcjeap
🔴 You Tube: https://tinyurl.com/frykcjeyt

🇵🇱 Jak budować prestiż i dumę również z polskich sukcesów naukowych na arenie międzynarodowej? Co jest potrzebne, aby polska nauka mogła dogonić światową czołówkę?

🤔 Dlaczego na badania przeznaczamy tylko 1,5% PKB? Problemem jest brak pieniędzy czy brak zaufania do nauki? A może niezbędna jest zmiana podejścia w rozdzielaniu środków i budowa silnych centrów doskonałości naukowej?

🤝 W rozmowie z Krzysztofem Pyrciem, prezesem Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych analizujemy finansowanie nauki w Polsce, rolę grantów, prywatnych inwestycji oraz to, dlaczego polski biznes nadal tak rzadko inwestuje we własne badania. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

🎧 Odcinek już dostępny na:
🟢 Spotify: https://tinyurl.com/naukaspt
🟣 Apple Podcasts: https://tinyurl.com/naukaapl
🔴 YouTube: https://tinyurl.com/naukaytb

📣 1,5 miliona pracowników. 3 dekady transformacji. I jedna odważna decyzja, by oddać wewnętrzne dane firmy w ręce niezależnej nauki. Zastanawialiście się kiedyś, co by się stało, gdyby zewnętrzni badacze prześwietlili Wasze bazy danych bez z góry narzuconej tezy? Biedronka na swoje 30-lecie podjęła to wyzwanie. Efekt? Właśnie opublikowaliśmy raport GRAPE, który uzupełnia wieloletnie luki w wiedzy o tym, jak naprawdę rozwijał się polski handel detaliczny.

🤝 Nie byłoby to możliwe, gdyby nie wyjątkowa współpraca biznesu z nauką. Przeanalizowaliśmy różne aspekty na drodze tego rozwoju, w tym: produkcję, zatrudnienie, inwestycje, produktywność, płace, ceny i strukturę rynku. Co wynika z twardych danych zawartych w raporcie?

📉 Paradoks wzrostu: Choć Polska dokonała historycznego skoku (w 1995 r. nasze PKB na mieszkańca wynosiło 40% średniej UE-15, w 2023 r. to już ponad 80%), sektor detaliczny rozwijał się wolniej niż cała gospodarka. Niemniej jednak, najlepiej zarządzane firmy udowadniają, że potrafią rosnąć błyskawicznie, niezależnie od branży.

📊 Wyścig produktywności: Wydajność pracy w polskim handlu skutecznie goni średnią unijną, jednak wciąż rośnie wolniej niż w innych gałęziach naszej gospodarki.

🤝 Silnik zatrudnienia i zysk dla lokalnej społeczności: Największe sieci – na czele z Biedronką – tworzą dziś najwięcej nowych miejsc pracy w handlu. Nowa Biedronka w gminie czy powiecie to dobra wiadomość. Mieszkańcy zarabiają tam więcej, bo sieć płaci lepiej niż małe sklepiki. A pracy w okolicy wcale przez to nie ubywa – w ogólnym rozrachunku powstają nowe etaty.

🛒 Hamulec inflacyjny: Duży może więcej. Od 2015 roku Biedronka realnie pomaga wyhamować wzrost cen żywności w Polsce (według wyliczeń, zmniejszając inflację w tej kategorii towarów o około 0,6 pkt proc. rocznie).

📈 Lepsze działanie, nie tylko nowe sklepy: Biedronka ma już ponad 4000 sklepów w Polsce. Jednak aż jedna trzecia sukcesu firmy nie bierze się z otwierania kolejnych punktów, ale z tego, że te już istniejące działają po prostu coraz lepiej i sprawniej.

📲 Pełny obraz transformacji polskiego handlu i szczegółowe wyniki naszych badań znajdują się w najnowszym raporcie GRAPE: https://grape.org.pl/project/biedronka-context-polish-economy-and-retail-sector

💪 Ta współpraca to dowód na to, że kiedy biznes obdarza naukę zaufaniem i daje badaczom wolną rękę, powstaje wiedza trwała i publicznie użyteczna. Dziękujemy całemu zespołowi Biedronka za tę otwartość. W bazach danych wielu dojrzałych organizacji drzemie podobny, wciąż nieodkryty potencjał.

👏 Gratulacje dla zespołu badawczego GRAPE: Marcin Kacperczyk, Łukasz Rachel, Joanna Tyrowicz, Karol Bednarski, Piotr Denderski, Hubert Drążkowski, Daniel Jensen, Marcin Lewandowski, Aleksandra Makarska, Eliza Skalik, Paweł Struski, Sebastian Zalas, Piotr Dworczak, Krzysztof Makarski, Lucas Augusto van der Velde, Piotr Żoch.