Ośrodek Badań Handlu Ludźmi Uniwersytet Warszawski

Więzienie, które nie przypomina więzienia

W czwartek 30 kwietnia prof. Zbigniew Lasocik był gościem niezwykłej placówki penitencjarnej w Olsztynie. Jest to tzw. więzienie przejściowe, czyli miejsce, w którym więzień odbywa ostanie momenty kary przed wyjściem na wolność. Po angielsku takie instytucje są określane mianem half way house, czyli dom połowy drogi: między izolacją a wolnością. I taka jest właśnie ta instytucja. Jest oczywiście jakąś formą izolacji, bo więźniowie muszą tam przebywać, ale w NICZYM nie przypomina więzienia. Jest to skromny, ale estetyczny pawilon z oknami bez krat, otoczony zagospodarowaną przestrzenią, przyrządami do ćwiczeń i placem zabaw dla dzieci. No może jest jeden element typowo więzienny, czyli umundurowany funkcjonariusz ochrony w dyżurce przy wejściu.
Wnętrze budynku robi jeszcze większe wrażenie. Pokoje mieszkalne, które w niczym nie przypominają cel więziennych, estetyczne i kolorowe pomieszczenia socjalne, kuchnia w której więźniowie przygotowują sobie posiłki, jasne korytarze na których dumnie wiszą rozmaite prace plastyczne. Jeden z więźniów (cudzoziemiec) powiedział nam, że gdyby miał przyznać temu miejscu gwiazdki hotelowe to byłoby ich „33”. Więźniowie pracują, działają społecznie i nabywają umiejętności niezbędnych do codziennego życia. W niedługim czasie będą prowadzili schronisko dla porzuconych psów. I pomyśleć, że w ramach tego samego systemu mogą być jednostki, o których słyszymy, że więzień zmarł tam po pobiciu, takie w których nie ma najprostszego sprzętu do ćwiczeń fizycznych (tzw. drążek), bo „może być wykorzystane przez skazanych, jako oręż przeciwko administracji” i takie, w których odmawia się studentom UW rozmowy z dyrektorem. Wizyta była wydarzeniem dość szczególnym dlatego, że uczestniczyła w niej grupa pracowników naukowych UW, w tym Pani prof. Monika Płatek i Pani dr Hanna Machinska, ale także funkcjonariusze CZSW z Dyrektorem Biura Penitencjarnego, natomiast gospodarzami byli pracownicy placówki oraz dyrektor Aresztu Śledczego w Olsztynie i Dyrektorka Okręgowego Inspektoratu SW w tym mieście.
W Polsce są 4 takie więzienia przejściowe. Łącznie przebywa w nich ok. 80 osób, co przy wielkości polskiego systemu więziennego, jest jedynie kroplą…. Wszystkie placówki powstały dzięki finansowemu wsparciu Funduszy Norweskich. Kolejne, o ile powstaną, będą finansowane ze środków krajowych. No chyba, że zacietrzewiony rodak-zamordysta stymulowany politycznie, podniesie larum, że w niektórych DPS-ach są gorsze warunki niż w tym więzieniu. Polska jest bogatym krajem i musi mieć środki na poprawę warunków w DPS-ach i na tworzenie instytucji, które racjonalizują funkcjonowanie systemu karania.

𝐙 𝐀𝐝𝐚𝐦𝐞𝐦 𝐌𝐢𝐜𝐡𝐧𝐢𝐤𝐢𝐞𝐦 𝐨 𝐏𝐨𝐥𝐬𝐜𝐞 𝐰 𝐊𝐚𝐰𝐢𝐚𝐫𝐧𝐢

W poniedziałek 20 kwietnia 2026 r. odbyło się kolejne spotkanie Kawiarni Naukowej prof. Zbigniewa Lasocika (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW Uniwersytet Warszawski). Wyjątkowym Gościem był 𝐏𝐚𝐧 𝐑𝐞𝐝𝐚𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐀𝐝𝐚𝐦 𝐌𝐢𝐜𝐡𝐧𝐢𝐤, działacz antykomunistyczny, twórca Gazety Wyborczej, pisarz i myśliciel. Postawiliśmy przed Panem Redaktorem zadanie trudne, bo chcieliśmy się dowiedzieć, czy podziela pogląd, zgodnie z którym Polska sprawa wrażenie kraju nieco „zagubionego”. To pojemne pojęcia pozwoliło nam wchodzi na różnorodne obszary życia publicznego, aby tam szukać elementów składowych diagnozy. A dokonała jej ekspert, który o dolegliwościach nowoczesnych państw wie niemal wszystko.

Dyskusja koncentrowała się wokół kilku kwestii, które pozwalają analitycznie spojrzeć na obecną sytuację Polski. Pierwsza z nich, w jakimś sensie niezmienna, ale także stale powracająca, to burzliwa historia naszego kraju oraz jej przemożny wpływ na funkcjonowania państwa i społeczeństwa teraz. Przedmiotem rozważań było także rozległe zagadnienia jakości przywództwa, tak w świecie współczesnym, jak i w Polsce. Nie trzeba być szczególnie bacznym obserwatorem, żeby stwierdzić, jak wiele problemów rodzą dość niejednoznaczne preferencje wyborcze (i wybory) społeczeństwa polskiego. Widać to np., kiedy się analizuje efektywność procesu ustawodawczego. W debacie pojawiła się także, co nie może dziwić, problematyka roli Kościoła Katolickiego, zarówno w czasach poprzedniego ustroju, jak i obecnie.

Spotkanie Kawiarni Naukowej było możliwe dzięki wsparciu Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych oraz zaangażowaniu Kasi Katarzyna Lasocik.

Prof. Zbigniew Lasocik o więzieniach stalinowskich

W dniach 15-17 kwietnia 2026, Kierownik Ośrodka Badań Handlu Ludźmi (WNPiSM UW), prof. Zbigniew Lasocik przebywał w Dreźnie (Niemcy), gdzie uczestniczył w Konferencji Naukowej z cyklu Hermann-Weber-Konferenz zur Historischen Kommunismusforschung, pt. Punitive education. On the relationship between violence, ideology and care in ‘total institutions’ under communist rule.. Organizatorem konferencji był Hannah-Arendt-Institut für Totalitarismusforschung – TU Dresden. Spotkanie było poświęcone problematyce punitywności i walorów edukacyjnych systemów więziennych czasów stalinowskich w państwach Europy Wschodniej. Szczególnego charakteru Konferencji nadał fakt, że odbywała się ona w dawnej siedzibie tajnej policji niemieckiej STASI, której integralną częścią było więzienie (obecnie obiekt muzealny).

W spotkaniu uczestniczyli badacze reprezentujący różne dyscypliny naukowe, w tym przede wszystkim historię i pedagogikę. Chociaż dyskusja koncentrowała się wokół zagadnień historycznych, to nie zabrakło także odniesień do współczesności, np takich, jak wzrost punitywności systemu penitencjarnego w Polsce w latach 2015-2023 czy problemy izolacji penalnej w Chinach. Duże zainteresowanie uczestników Konferencji wzbudził przebieg i losy jedynego polskiego eksperymentu penitencjarnego w Szczypiornie, w latach 1958-1959.

16 kwietnia obchodziliśmy Światowy Dzień Walki z Niewolnictwem Dzieci. Z tej okazji Ośrodek Badań Handlu Ludźmi Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW Uniwersytet Warszawski zorganizował coroczny happening.

Na terenie kampusu Uniwersytetu Warszawskiego można było spotkać wolontariuszy OBHL oraz podopiecznych Organizacji CISV International (Children’s International Summer Villages) – międzynarodowego stowarzyszenia edukacyjnego, które od lat jednoczy dzieci z całego świata w duchu tolerancji, przyjaźni i budowania pokoju.

Uczestnicy happeningu rozdawali pomarańcze – symbol walki z handlem ludźmi oraz ulotki edukacyjne. Wydarzenie było okazją do zapoznania się z plakatami tematycznymi i wspólnego wyrażenia sprzeciwu wobec krzywdy najmłodszych.

Happening był możliwy dzięki wsparciu Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW.
Pomarańcze przekazała nieodpłatnie firma Bukat.

16 kwietnia - Światowy Dzień Walki z Niewolnictwem Dzieci

Z tej okazji Ośrodek Badań Handlu Ludźmi organizuje coroczny happening na temat współczesnego niewolnictwa dzieci. W tym dniu na terenie kampusu Uniwersytet Warszawskibędzie można spotkać wolontariuszy Ośrodek Badań Handlu Ludźmi Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW oraz podopiecznych z organizacji

Children’s International Summer Villages, którzy będą rozdawać symboliczne pomarańcze oraz ulotki edukacyjne.

Zachęcamy do zapoznania się z plakatami i wspólnego wyrażenia sprzeciwu wobec krzywdy najmłodszych.

W Kawiarni Naukowej o tym, czy prawo to fake-prawda!?
W środę 25 marca 2026 r. odbyło się kolejne spotkanie Kawiarni Naukowej prof. Lasocika. Uczestnicy powrócili do refleksji o prawie, ale tym razem Pani prof. Ewa Łętowska postawiła dość zagadkowe pytanie: czy prawo to fake-prawda. Pani profesor nie tylko postawiła to frapujące pytanie, ale także
inspirująco na nie odpowiedziała. Przede wszystkim wskazała, że w ostatnim czasie prawo stało się przedmiotem zabiegów politycznych na skalę do tej pory nie widzianą. Prawo, które normalnie jest punktem odniesienia dla wszystkich i
elementem stabilizującym sytuację, stało się instrumentem walki politycznej, a czasem nawet przedłużeniem ręki niektórych polityków. Polaryzacja polityczna sprawia, że nie ma zgody nawet co do najbardziej oczywistej, rzec można
fundamentalnej interpretacji Konstytucji. Relatywnie niski poziom kultury prawnej
społeczeństwa polskiego sprawia, że manipulowanie prawem i przeinaczanie jego
sensu jest praktyką codzienną. I wreszcie prawo, w precyzyjnie mówić, niektóre projekty prawa, nie mają na celu uregulowanie jakiejś kwestii, ale zakamuflowanie niecnych intencji graczy politycznych.
Choć brzmi to jak banał, to jednak trzeba to powtarzać, że konieczne jest uczciwe
odejście do prawa i traktowanie go jako ważnego instrumentu budowania ładu społecznego.
Zawiodła nas wiosna, bo zrobiło się zimno, ale tradycyjnie, na stołach nie zabrakło domowych wypieków a w powietrzu atmosfery zadumy i refleksji nad standardami nowoczesnego państwa, rządzonego prawem. A o to przecież chodzi. No i były życzenia dla Jubilatki!

Regulacje rynku a demokracja.
W dniach 19-20 marca, prof. Zbigniew Lasocik uczestniczył w konferencji naukowej pt. Regulation of Markets in Defence of Democratic Principles. Organizatorami konferencji byli Fundacja Ireny i Jerzego Wiszniewskich, Centrum
Studiów Antymonopolowych i Regulacyjnych (CARS), Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk oraz Aspen Institute Central Europe.

Prof. Zbigniew Lasocik wśród funkcjonariuszy Służby Więziennej.
19 marca 2026 r. Kierownik OBHL UW uczestniczył w dorocznej odprawie kierownictwa SW, która odbyła się Ośrodku Szkolenia SW w Popowie. W trakcie odprawy prof. Lasocik wygłosił wykład nt. stanu i perspektyw więziennictwa w Polsce. Wykład spotkał się z wyjątkowo dobrym przyjęciem.

O Afryce w Toruniu.

W dn. 26-27 lutego prof. Zbigniew Lasocik Kierownik Ośrodka Badań handlu Ludźmi uczestniczył w III Kongresie Afrykanistycznym, który odbył się w Toruniu. Organizatorami spotkania byli m.in. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Wydawnictwo Adam Marszałek i Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW.

Udział prof. Lasocika w tym kongresie był ścisłe związany z Jego inicjatywą budowania współpracy pomiędzy środowiskami akademickimi Polski i Republiki Gwinea. Inicjatywa jest realizowana od blisko trzech lat dzięki wsparciu Uniwersytetu Warszawskiego. Jednak po pierwszym okresie znaczących sukcesów teraz impet działań znacznie osłabł. Głównie dlatego, że trzeba było wyjść poza formułą czysto akademicką, natomiast współpraca z niektórymi krajami afrykańskimi nie cieszy się zielonym światłem. Taka sytuacja skutkuje np. poważnymi trudnościami w uzyskaniu wsparcia finansowego.

W trakcie Kongresu prof. Lasocik, moderował jedną z sesji panelowych a także wygłosił referat nt. trudności budowania mostów cywilizacyjnych pomiędzy krajami o różnych poziomach rozwoju oraz różnych systemach politycznych.