Spatium UW

🏙️🧳 Ostatnio odbyliśmy integracyjną wycieczkę urbanistyczną do Białegostoku!
Głównym tematem były charakterystyczne dla miasta kontrasty w przestrzeni, które wynikają z jego złożonej historii – mieszania się i nawarstwiania różnych wpływów.
📖 Wycieczkę wzbogaciliśmy informacjami z literatury i materiałów turystycznych o przedwojennych i powojennych dziejach miasta: jego zniszczeniach i odbudowie, koncepcjach urbanistycznych i dylematach rozwojowych, zmianach ludnościowych i narodowościowych. Poznaliśmy też różne opinie o mieście i anegdoty.

🏛️ Złożoną historię najbardziej widać w Śródmieściu, gdzie stoją socrealistyczne bloki i gmachy, zróżnicowane przedwojenne kamienice, nowe apartamentowce, a nawet domy jednorodzinne – niekiedy to wszystko obok siebie.
Kluczowy dla kształtowania się współczesnego śródmieścia był okres powojenny, gdy opracowywano koncepcje odbudowy i stworzenia reprezentacyjnego centrum na miarę stolicy województwa (zrealizowano je częściowo). Obowiązywał wówczas socrealizm, stąd wiele budynków mieszkalnych i gmachów w tym stylu, ale zachowało się też dużo starszej zabudowy, w tym pamiętającej jeszcze ludność żydowską, która przed wojną stanowiła prawie połowę mieszkańców.

🏠 Zobaczyliśmy także wyjątkową w skali kraju dzielnicę Bojary z zachowaną przedwojenną drewnianą zabudową. To uznane i chronione dziedzictwo – dzielnica ma własny szlak turystyczny, a nowa zabudowa jest często dopasowywana do stylu zabytkowych domów.
🏰 Ponieważ większość z nas była tu po raz pierwszy, nie zabrakło też najważniejszych atrakcji turystycznych – to np. Pałac Branickich, modernistyczny kościół św. Rocha, Opera Podlaska projektu Marka Budzyńskiego czy „białostockie metro”.

Wycieczka do Białegostoku pokazała nam, jak złożona może być historia miejska i jak poszczególne epoki i procesy przekładają się na współcześnie funkcjonującą przestrzeń – a przy tym była okazją do integracji. W kolejnych miesiącach planujemy oczywiście kolejne wycieczki i nie tylko!
/Jędrzej K.

Urządzamy konkurs!
Na ostatnim spotkaniu rozmawialiśmy o futurologii i ambitnych projektach polskiej urbanistyki spekulatywnej. Szczególną postacią, na której się skupiliśmy był Jan Głuszak „Dagarama” (1937–2000), autor szkiców nieprawdopodobnych megastruktur i miast, przypominających kwiaty, grzyby czy komórki ciała, a także niezwykle wybiegający w przyszłość wizjoner zrównoważonego rozwoju człowieka, techniki i przyrody.

W nawiązaniu do myśli futurologicznej chcemy zaproponować wam udział w konkursie na mały projekt o tematyce URBANISTYKA BIOMORFICZNA. W formie dwóch wizualizacji (wykonanych dowolną techniką ręczną lub cyfrową) oraz krótkiego opisu przedstawcie swoją wizję układu urbanistycznego, nawiązującego do biologicznych form – kształtem, funkcjonowaniem, naprawdę możecie zinterpretować to dowolnie i dać się ponieść wyobraźni. Termin przesyłania prac to 15 grudnia, adres mailowy: [email protected]
[jeśli działacie na papierze to prześlijcie zdjęcie i dajcie nam znać w mailu, że wybraliście taką formę]

Zwycięskie projekty wyłonimy wspólnie na spotkaniu Koła 17 grudnia, na które serdecznie zapraszamy! Czekają nagrody!
/Jędrzej N.

🏙️🧑‍🎓 Oto nowy zarząd Koła!
Ostatnio przygotowywaliśmy dla Was różne propozycje na ten rok akademicki, w tym kilka zupełnie nowych, i zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne w środę. Tymczasem kilka słów o nas:

▶️ Jędrzej Korusiewicz jest członkiem Spatium od 2022. Studiuje na kierunku Studia Miejskie, jest absolwentem geografii. Interesuje się geografią miast – w szczególności strukturą przestrzenną miasta, osiedlami mieszkaniowymi, transportem miejskim oraz urbanistyką modernizmu powojennego. Realizuje w internecie projekt Warszawskie Blokowiska, a w mediach społecznościowych prowadzi profil-blog o przestrzeni miejskiej, którą odkrywa w wolnym czasie w różnych miejscach Polski i innych europejskich krajach.

▶️ Jędrzej Nowicki studiuje na drugim roku gospodarki przestrzennej, jest członkiem koła od roku. Interesuje się urbanistyką i architekturą (zwłaszcza Europy Wschodniej), historią osadnictwa, lokalną tożsamością, miejskim aktywizmem, spekulatywną urbanistyką, futurologią oraz miastem w kulturze. Kocha Warszawę za to, że jest piękna w brzydki sposób, lubi poruszać się po mieście rowerem i poleca każdemu poczytać o urbanistyce Międzynarodówki Letrystycznej.

▶️ Renia Dzik jest członkiem Spatium od 2022, studiuje gospodarkę przestrzenną. Interesuje się przede wszystkim transportem zbiorowym i urbanistyką, ale też zmianami w historycznej tkance miejskiej i partycypacją społeczną. W czasie wolnym uzupełnia mapy w OpenStreetMap i zwiedza Polskę.

▶️ Jacek Gładysiak dołączył do Spatium w 2021 i studiuje na kierunku Studia Miejskie, jest absolwentem gospodarki przestrzennej. Interesuje się życiem miast i miejskim krajobrazem, które okazjonalnie fotografuje lub szkicuje. Poza tym jeździ na rowerze i w miarę możliwości jeździ po polskich miastach i miasteczkach.

/Jędrzej K.

🏙️🧑‍🎓 Jeśli interesujesz się gospodarką przestrzenną, geografią miast, historią urbanistyki, rozwojem miast i podobnymi zagadnieniami, zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne Koła Naukowego Gospodarki Przestrzennej Spatium!

Przedstawimy Wam krótko naszą dotychczasową działalność i plany na ten rok – mamy kilka zupełnie nowych pomysłów, ale wszystko zależy od Waszych zainteresowań.

🗓️ Spotkanie odbędzie się 29.10 (śr) o 16:45 w sali 8 na WGSR UW, a później zapraszamy na integrację.
● Spotkanie jest niezobowiązujące – nie trzeba deklarować na nim wstąpienia do Koła.
● Zapraszamy wszystkich zainteresowanych niezależnie od kierunku studiów.
● Jeśli nie pasuje Ci termin, a chciałbyś/chciałabyś dołączyć do Koła, napisz do nas.

/Jędrzej K.

🏙️🚶‍♂️ Ostatnio odbył się kolejny spacer urbanistyczny. W kameralnym składzie przeszliśmy się po powojennej części Bielan. Spacer zorganizowaliśmy w zamian początkowo planowanego po przedwojennych Bielanach, mamy jednak nadzieję tu wrócić!

Na przykładzie najstarszych osiedli – Bielany I i II – wyraźnie zobaczyliśmy odmienne podejścia do kształtowania środowiska mieszkaniowego w okresie socrealizmu i modernizmu powojennego (po odwilży).

🏙️ W okresie socrealizmu (1949–1956) stosowano tradycyjną zabudowę pierzejową (kwartałową), często zwracano uwagę na osiowość założeń oraz domknięcie wnętrz urbanistycznych (zdj. 3 i 4). Sięgano po eklektyczne, tradycyjne motywy.
💡 Wynikało to z doktryny przyjętej w ZSRR w latach 30. i przekonania, że nowoczesna (modernistyczna) architektura jest elementem zachodniego kapitalizmu. Oprócz tego, jak pisze Goldzamt, takie konserwatywne formy w czasie intensywnego napływu ludności ze wsi do miast mogły pozwolić bardziej przyswoić nowym mieszkańcom przestrzeń miejską w tradycyjnym ujęciu. Sprawdzały się też lepiej w odbudowywanych śródmieściach.

🏙️ Po końcu stalinizmu i odwilży (1956) projektowanie urbanistyczne zupełnie się zmieniło. Stosowano najnowocześniejsze modernistyczne rozwiązania – to m.in. luźna zabudowa o zróżnicowanych układach, wśród zieleni (zdj. 1), coraz większa segregacja ruchu (m.in. tworzenie przestrzeni dla pieszych, odsuwanie zabudowy od dróg), wielkość i wyposażenie osiedli (usługi, szkoły) zgodne z koncepcjami jednostki sąsiedzkiej i osiedla społecznego.
💡 Modernizm, popularny już wcześniej na Zachodzie, a w Polsce w okresie międzywojennym, był odpowiedzią na bardzo złe warunki w miastach XIX i początku XX wieku. Wybitni architekci i urbaniści (np. Le Corbusier, Syrkusowie, Brukalscy) chcieli poprawić warunki higieniczne oraz bezpieczeństwo i efektywność transportu, a także stworzyć przestrzenie do rekreacji i wyposażyć środowisko mieszkaniowe w niezbędne usługi.

✅ Te szczytne założenia modernizmu udało się w dużej części zrealizować także w trudnych warunkach PRL, z czego możemy współcześnie korzystać, bo przecież ogromna część warszawskiej zabudowy mieszkaniowej powstała właśnie w okresie modernizmu powojennego.

Jako ciekawostkę warto dodać, że to właśnie Bielany są znane z:
– przełomowego, pierwszego w Polsce osiedla modernistycznego po odwilży, gdzie przyjeżdżały najwyższe władze państwowe i wycieczki (przy ul. Skalbmierskiej, podobne budynki do zdj. 2),
– pierwszego w Warszawie większego osiedla tego wyjątkowego okresu (Bielany II, zdj. 1 i 2),
– architektów Piechotków, którzy odpowiadali za projektowanie osiedli Bielany I–IV – piszą o tym szerzej w swojej książce. Osiedla określane bywają współcześnie Piechotkowem, a ich układ urbanistyczny jest wpisany do GEZ.

/Jędrzej

🏙️🧑‍🎓 Ostatnio braliśmy udział w studenckiej konferencji naukowej Dni Planisty – w tym roku tematem przewodnim były miasta kurczące się.

Mieliśmy okazję wysłuchać wielu inspirujących referatów studentów z różnych ośrodków, a także dowiedzieć się sporo o tym temacie na panelach dyskusyjnych z udziałem naukowców i samorządowców.

Udało nam się też wygłosić referat dotyczący naszego ostatniego projektu „Alojzjanów i Musialika (od)nowa” – jako realizowany w mieście kurczącym się, w obszarze zdegradowanym, świetnie wpisał się w tematykę konferencji. Raport z niego znajdziecie w naszym profilu.

Dziękujemy AKNGP Akademickie Koło Naukowe Gospodarki Przestrzennej za organizację wydarzenia i widzimy się za rok!

/Jędrzej

🏙️🚶‍♂️‍➡️ Za nami pierwszy spacer urbanistyczny – po okolicach Skoczni na Mokotowie!
Tematów przewodnich było kilka, przede wszystkim: zagospodarowanie terenów cennych przyrodniczo, planowanie przestrzenne w PRL a współcześnie, nowe osiedla mieszkaniowe według specyficznego MPZP.

🌳 Teren pod Skocznią (na wysokości Metra Wilanowska, poniżej Skarpy), uznawany jest za ważny element systemu przyrodniczego miasta ze względu na potencjał retencyjny i możliwości regeneracji powietrza. Z drugiej strony charakteryzuje się bardzo atrakcyjnym położeniem w samym centrum dzielnicy. Obecnie nadal jest w większości niezagospodarowany i dzięki pozostałościom dawnych wsi (Szopy) panuje tu sielski klimat.

💡 Co myślano o zagospodarowaniu tego terenu?
● dawniej (1982, 1992) obowiązywał tu zakaz zabudowy, planowano usługi rekreacji i wypoczynku mające dopełniać centrum dzielnicowe przy ob. Metrze Wilanowska (oba założenia nie powstały). Takie planowanie można scharakteryzować jako rygorystyczne, ambitne i świadome uwarunkowań przyrodniczych, ale często nierealne w ówczesnych realiach.
● obecnie (2006, 2023) teren już przeznaczono w większości pod zabudowę mieszkaniową (w 2006 wyznaczono nawet obszar planowanego rozwoju miasta). Takie bardziej elastyczne podejście, o ile otwiera nowe tereny, w mniejszym stopniu uwzględnia uwarunkowania przyrodnicze – zresztą problematyczność tych planów Studium zauważono w Atlasie ekofizjograficznym.
✅ Zestawienie ze sobą planów zagospodarowania przestrzennego pozwala dostrzec zmienne trendy w politykach i planach rozwoju miasta, a więc i po części zrozumieć współczesną przestrzeń miejską – jej obecny kształt, uwarunkowania i perspektywy.

🏢🏗️ Więc co tutaj teraz powstaje?
Osiedla mieszkaniowe, ale według szczegółowego planu miejscowego, który zakłada:
– przemyślaną kompozycję urbanistyczną z placami i zadrzewionymi alejami,
– niewielką intensywność zabudowy i wysoki udział powierzchni biologicznie czynnej (ok. 40–60%),
– długi pas zieleni ze stawami i parkami przechodzący przez środek terenu.
Ciekawie było zobaczyć, jak buduje się nowa część miasta – od początku na podstawie MPZP i w tak nietypowym otoczeniu.

Planujemy kolejne spacery, do zobaczenia!
/Jędrzej

🏙️🧑‍🎓 Zachęcamy do udziału w studenckiej konferencji naukowej Dni Planisty w Poznaniu.
Planujemy się na nią wybrać jak co roku oraz przedstawić jeden referat. Do zobaczenia!

A wkrótce poinformujemy Was także o jednej z naszych inicjatyw.

/Jędrzej

👋Wciąż trwa rejestracja dla uczestników na konferencję "Dni Planisty: Miasta kurczące się," która odbędzie się 3-4 kwietnia na WGSEiGP w Poznaniu!

Przypominamy więc sugerowany zakres tematyczny wystąpień⬇

🗓Szczegółowe wytyczne dotyczące prezentacji oraz inne ważne informacje dotyczące konferencji zawarte są w Komunikacie II, który dostępny jest na naszej stronie: https://akngp.home.amu.edu.pl/komunikaty/
🗓Link do formularza rejestracyjnego znaleźć możecie tutaj: https://forms.gle/urFb4e8daxn1cM597

Do zobaczenia w kwietniu!