PAN Archiwum w Warszawie

15/07/2026

📵 15 lipca obchodzimy Dzień Bez Telefonu Komórkowego.

Trudno dziś wyobrazić sobie dzień bez telefonu. A przecież nie tak dawno kontakt z bliskimi oznaczał list napisany odręcznie, pocztówkę z wakacji albo cierpliwe oczekiwanie na telefon stacjonarny. 📬☎️

W archiwach każdego dnia spotykamy ślady tamtego świata: korespondencję pełną emocji, starannie prowadzone pamiętniki i fotografie, które powstawały nie po to, by natychmiast trafić do sieci, lecz by zachować wspomnienia na lata.

Dzień Bez Telefonu Komórkowego to nie zachęta do porzucenia technologii, ale okazja, by na chwilę zwolnić. Może zamiast kolejnego scrollowania warto dziś przejrzeć rodzinne albumy, przeczytać stary list albo po prostu porozmawiać z kimś twarzą w twarz?

Kto wie, może nasi przodkowie mieli rację, że nie wszystkie wiadomości muszą docierać natychmiast. 😊

📚📜 Miłego dnia 😊

ps. A jeśli podczas przeglądania domowych szuflad, albumów czy pamiątek odnajdziecie fotografię, którą chcielibyście się podzielić, zachęcamy do zamieszczenia jej w komentarzu. Chętnie zobaczymy Wasze rodzinne archiwa i wspomnienia sprzed ery smartfonów! 😊📸

09/07/2026

140. rocznica urodzin inż. Stefana Bryły

W 2026 roku przypada 140. rocznica urodzin wybitnego inżyniera Stefana Bryły (1886–1943). W spuściźnie uczonego, przechowywanej przez PAN Archiwum w Warszawie, znajdują się między innymi szczątki dokumentacji związanej z jego działalnością w procesie powstawania pierwszego warszawskiego niebotyka. Ze względu na pionierstwo prof. Bryły w dziedzinie stosowania spawania konstrukcji stalowych w skali świata, ocalone archiwalia przedstawiają wyjątkową wartość historyczną, stanowiąc fragment polskiego i europejskiego dziedzictwa technicznego.
Prudential to legendarny warszawski drapacz chmur wybudowany w latach 1931–1933 według projektu arch. Marcina Weinfelda, ze stalowo-żelbetowym szkieletem projektu prof. Bryły, symbol nowoczesnej stolicy okresu międzywojennego i walczącej Warszawy w okresie działań wojennych, który do momentu wybudowania Pałacu Kultury i Nauki był najwyższym budynkiem w Polsce. Ukończony i otwarty w 1934 r. liczył 66 metrów i 16 pięter, detronizując katowicki wieżowiec i stając się trzecim wysokościowcem w Europie.
Ocalone z wojennej zagłady archiwalia mają postać dokumentacji aktowej, technicznej i fotograficznej.
K.S.

08/07/2026

🌡️ Rekordowe temperatury i wyjątkowo ciepłe noce, których doświadczyliśmy w ostatnich dniach, nie są przypadkowym zbiegiem okoliczności. To kolejne zjawisko zgodne z prognozami naukowymi dotyczącymi antropogenicznej zmiany klimatu.

Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN zwraca uwagę, że tempo globalnego ocieplenia wyraźnie przyspiesza, a skutki odczuwamy już dziś – od przeciążenia służb ratunkowych po straty gospodarcze i społeczne.

Zdaniem Komitetu niezbędne jest:
➡️ szybsze ograniczanie emisji gazów cieplarnianych,
➡️ zdecydowane przyspieszenie działań adaptacyjnych,
➡️ nadanie nowej Krajowej Strategii Adaptacji do Zmiany Klimatu wysokiego priorytetu.

W komunikacie podkreślono również znaczenie rzetelnego języka w debacie publicznej oraz przeciwdziałania dezinformacji klimatycznej.

🔗 Zachęcamy do zapoznania się z pełnym komunikatem Komitetu na stronie: https://pan.pl/komunikat-01-2026-komitetu-problemowego-ds-kryzysu-klimatycznego-przy-prezydium-pan-w-sprawie-nienadazania-z-adaptacja-do-przyspieszajacej-antropogenicznej-zmiany-klimatu/

30/06/2026

W dniach 22–26 czerwca dr Mateusz Sobeczko, pracownik PAN Archiwum w Warszawie, Oddział w Katowicach, przebywał w Parlamencie Europejskim w Brukseli. Wizyta odbyła się na zaproszenie eurodeputowanego Łukasza Kohuta i była wyrazem uznania dla jego intensywnej działalności na rzecz upowszechniania historii oraz dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska, w szczególności realizowanej w ramach projektu „Jo był ukradziony”. Tragedia Górnośląska.

Podczas pobytu dr Sobeczko miał możliwość zapoznania się z funkcjonowaniem instytucji Unii Europejskiej, uczestniczył w spotkaniach z pracownikami Parlamentu Europejskiego oraz eurodeputowanym Łukaszem Kohutem. Program wizyty obejmował również udział w oficjalnych kolacjach, sprzyjających rozmowom i wymianie doświadczeń.

Nie zabrakło także czasu na zwiedzanie Parlamentarium oraz samej Brukseli – miasta o bogatej historii i licznych zabytkach.
Wizyta miała charakter bardzo konstruktywny – umożliwiła poznanie nowych trendów w zakresie upowszechniania historii i kultury, a także działań realizowanych i planowanych przez instytucje europejskie w tym obszarze. Z pewnością przełoży się ona na dalszą motywację dr. Sobeczko do działań badawczych oraz popularyzatorskich związanych z historią Górnego Śląska.

Gratulujemy!👏

23/06/2026

🏆18 czerwca, pracownik Polskiej Akademii Nauk Archiwum w Warszawie Oddziału w Katowicach dr Mateusz Sobeczko otrzymał prestiżowe wyróżnienie „Złote Grabie”, które nadawane jest przez Urząd Miasta Rydułtowy zasłużonym dla miasta osobom. Wyróżnia się nim mieszkańców, którzy swoją pracą i zaangażowaniem wnoszą wybitny wkład w rozwój miasta, pomoc społeczną, kulturę czy integrację lokalną. Nazwa i wygląd odznaki nawiązują bezpośrednio do herbu Rydułtów. W oficjalnym herbie miasta widnieją skrzyżowane złote grabie na błękitnym tle. Dr Mateusz Sobeczko, urodzony w Rydułtowach, historyk i archiwista, od 2012 roku jest pracownikiem Polskiej Akademii Nauk Archiwum w Warszawie Oddziału w Katowicach. Angażuje się szeroko w promowanie nauki i historii, poprzez organizację konferencji, wystaw, wykładów, szkoleń i warsztatów. Autor i współautor kilkunastu publikacji naukowych, w tym: „Jo był ukradziony”. Tragedia Górnośląska. Ziemia rybnicka. Katowice-Rydułtowy (4 wydania w 2016, 2018, 2020 i 2025 roku) oraz „Był naprawdę dobry”. Działalność księdza Franciszka Blachnickiego w parafii Świętego Jerzego w Rydułtowach. Katowice-Rydułtowy (2 wydania w 2018 i 2025 roku). Jego zainteresowania badawcze skupiają się w kręgu historii Kościoła katolickiego, historii Śląska i okresu PRL-u. Prowadzi badania nad historią turystyki.
Serdecznie gratulujemy!!! 🤝

23/06/2026

Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 PAN Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu.

📚 Święto archiwów obchodzono również w naszym Oddziale w Poznaniu. Tegoroczne hasło : Rights, Memory & Futures szczególnie silnie nawiązuje do 70. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 – symbolu walki o godność, prawa obywatelskie i wolność.
W ramach wydarzenia zaprezentowaliśmy wyjątkowe materiały ze spuścizn prof. Jana Sandorskiego i prof. Zofii Trojanowiczowej, obejmujące m.in. relacje uczestników wydarzeń, dokumenty procesów poznańskich, artykuły prasowe oraz wydawnictwa drugiego obiegu z okresu PRL.
Uczestnicy mieli także okazję zwiedzić archiwum i poznać kulisy pracy archiwistów oraz rolę archiwów w zachowywaniu pamięci historycznej.
👉 Czytaj więcej na naszej stronie:

Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 w Oddziale w Poznaniu. 23-06-2026 Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 w Oddziale w Poznaniu. Międzynarodowy Dzień Archiwów, obchodzony 9 czerwca, został ustanowiony w 2008 roku dla upamiętnienia powstania w 1948 roku Międzynarodowej Rady Archiwów (I...

22/06/2026

✨ XVI Warszawski Piknik Archiwalny – podróż, która zostaje na dłużej ✨

W murach Pałacu Staszica historia po raz kolejny ożyła, nie jako odległa opowieść, lecz jako doświadczenie, które można było zobaczyć, usłyszeć i poczuć. XVI Warszawski Piknik Archiwalny, odbywający się pod hasłem „Podróże w czasie i przestrzeni”, stał się miejscem spotkania przeszłości z teraźniejszością oraz ludzi, których łączy ciekawość i potrzeba odkrywania.

Tegoroczna edycja udowodniła, że archiwa to coś znacznie więcej niż zbiory dokumentów, to przestrzeń dialogu, inspiracji i refleksji. Wykłady, wystawy, spektakle, pokazy multimedialne oraz spotkania z pasjonatami historii tworzyły wielowymiarową opowieść, w której każdy mógł odnaleźć własny wątek. Od uważnego zatrzymania się przy pojedynczym eksponacie, po aktywne odkrywanie zakamarków Pałacu podczas gry na orientację – Piknik pozwalał przeżywać historię na własnych zasadach.

Szczególną wartością tego wydarzenia była jego różnorodność, będąca efektem współpracy licznych instytucji archiwów, muzeów, bibliotek i organizacji, które wniosły do programu swoją wiedzę, doświadczenie i pasję. Dzięki temu powstała spójna, a zarazem bogata opowieść o przeszłości widzianej z wielu perspektyw.

Ogromnie budujące były dla nas słowa uczestników wskazujące, że Piknik został odebrany jako wydarzenie inspirujące, przystępne i prawdziwie angażujące. To właśnie te głosy potwierdzają sens naszej pracy i przypominają, że historia najlepiej wybrzmiewa wtedy, gdy staje się wspólnym doświadczeniem.

Dziękujemy wszystkim, którzy byli z nami! Uczestnikom, współorganizatorom, partnerom, patronom i wolontariuszom. To dzięki Państwa obecności, zaangażowaniu i życzliwości mogliśmy wspólnie stworzyć wydarzenie, które nie tylko opowiada o czasie, ale także pozostawia trwały ślad w pamięci.

Do zobaczenia w kolejnej podróży...

✨ 📸🎥Podzielcie się z nami wspomnieniami!📸🎥✨
Jeśli byli Państwo z nami tego dnia, zachęcamy do przesyłania swoich zdjęć z wydarzenia – najciekawsze z przyjemnością pokażemy w naszej fotorelacji. To dla nas cenna forma współtworzenia pamięci o Pikniku i spojrzenie na niego z Państwa perspektywy.

17/06/2026

XVI Warszawski Piknik Archiwalny, 19 czerwca 2026 r.

📢 Przygotowaliśmy dla Państwa prezentacje archiwów oraz instytucji współorganizujących nasze wydarzenie:

🕘 Spotkania odbędą się w Sali Lustrzanej w czterech blokach po 45 minut:

• 10:30–11:15
• 11:25–12:10
• 12:20–13:05
• 14:15–15:00

oraz wykłady

• 13:20–13:50
prof. dr hab. Teresy Chynczewskiej-Hennel „Tajemnice pielgrzymowania. Dlaczego ludzie od wieków ruszają w drogę?”

III p. Sala im. Erazma Majewskiego

• 12:45 i 14:30
dr Michał Ceglarek (Archiwum Naukowe MFC) „Z muzyczną busolą w ręku. Witolda Małcużyńskiego przemierzanie świata”

To doskonała okazja, aby bliżej poznać działalność archiwów i partnerów przedsięwzięcia.

Do zobaczenia! 😊

17/06/2026

⏳ Do XVI Warszawskiego Pikniku Archiwalnego zostały już tylko 2 dni!

Przygotowania trwają pełną parą, a my z niecierpliwością czekamy na spotkanie z Państwem! 😊

✅Przekazujemy Państwu kilka cennych informacji. Na początek przedstawimy lokalizację sal oraz rozmieszczenie poszczególnych archiwów i instytucji, co ułatwi sprawne dotarcie do wybranych miejsc: