Myśl antyku dziś: seminarium w IFiS PAN

Chwila na zadumę:

Mieczysław Mejor czyta fragment felietonu „Aleksander Brückner i makulatura” CZYTAJ „TWÓRCZOŚĆ” ON-LINE: https://tworczosc.com.pl/archiwum/

Open Access:

David Lines, Aristotle's Ethics in the Italian Renaissance (ca. 1300-1650)

This volume studies the teaching of Aristotle’s Nichomachean Ethics (the standard textbook for moral philosophy) in the universities of Renaissance Italy. Special attention is given to how university commentaries on the Ethics reflect developments in educational theory and practice and in humanist Aristotelianism.

After surveying the fortune of the Ethics in the Latin West to 1650 and the work’s place in the universities, the discussion turns to Italian interpretations of the Ethics up to 1500 (Part Two) and then from 1500 to 1650 (Part Three).

The focus is on the universities of Florence-Pisa, Padua, Bologna, and Rome (including the Collegio Romano). Five substantial appendices document the institutional context of moral philosophy and the Latin interpretations of the Ethics during the Italian Renaissance.

Largely based on archival and unpublished sources, this study provides striking evidence for the continuing vitality of university Aristotelianism and for its fruitful interaction with humanism on the eve of the early modern era.

Aristotle's Ethics in the Italian Renaissance (ca. 1300-1650) "Aristotle's Ethics in the Italian Renaissance (ca. 1300-1650)" published on 04 Jul 2022 by Brill.

Serdecznie polecamy!

Platoński „Parmenides” i pochodzenie neoplatońskiego „Jedna” | Collectanea Philologica Platoński „Parmenides” i pochodzenie neoplatońskiego „Jedna” Autor Eric Robertson Dodds DOI: https://doi.org/10.18778/1733-0319.28.21 Abstrakt Niniejszy tekst jest przekładem na język polski artykułu: E.R. Dodds, The Parmenides of Plato and the Origin of the Neoplatonic ‘One’. „Th...

W ostatnim biuletynie "Aktualności IFiS PAN" została opublikowana (link w komentarzu) poniższa relacja z wizyty studyjnej współorganizatora seminarium w Madrycie.

***

W dniach 21–26 września 2025 r. dr Wojciech Wrotkowski przebywał na Uniwersytecie Complutense w Madrycie w ramach wizyty studyjnej. Najpierw, 23 września, przeprowadził kwerendę biblioteczną. Następnie, na seminarium, które zorganizowała prof. Ana Isabel Jiménez San Cristóbal (https://www.ucm.es/textosreligiososdelaantiguedad/ana-isabel-jimenez-san-cristobal) na Wydziale Filologii, wygłosił 25 września dwa referaty:

1. Turning Points in Research on Heraclitus’ Philosophy: The Fate of Fragment B67.

2. The Philosophy of Heraclitus and Greek Religion According to Sources.

Oba te, komplementarne wobec siebie, referaty odzwierciedliły i promowały wyniki jego wieloletnich badań, zawartych w trzech książkach, z których dwie ostatnie stanowią zwieńczenie grantu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (NPRH), przyznanego mu przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Umiędzynarodowienie monografii Wojciecha Wrotkowskiego pt. „Jeden wieloimienny. Bóg Heraklita z Efezu”):

1. Pleasure. New Research on Fragment B67 of Heraclitus of Ephesus: https://ifispan.pl/shop/pleasure-new-research-on-fragment-b67-of-heraclitus-of-ephesus-wojciech-wrotkowski/

2. The One of Many Names. The God of Heraclitus of Ephesus: https://polona.pl/preview/9d96e992-16b8-4a9d-ab4c-ba3ede2bcfb7

3. El Uno de muchos nombres: el Dios de Heráclito de Éfeso: https://polona.pl/preview/a6ebec5e-de65-478d-b725-5a119cd4f481

Po entuzjastycznie przyjętych referatach odbyła się długa, pogłębiająca wiele zagadnień dyskusja, w której wzięli udział inni członkowie Zespołu Badawczego Textos religiosos de la Antigüedad: Mundo Clásico y Oriente Próximo (https://www.ucm.es/textosreligiososdelaantiguedad), w tym profesorowie: Marco Antonio Santamaría Álvarez (https://produccioncientifica.ucm.es/investigadores/880718/detalle) i Miguel Herrero de Jáuregui (https://produccioncientifica.ucm.es/investigadores/144293/detalle).

Dyskusję rozpoczął prof. Herrero de Jáuregui, który (1) podkreślił naukową doniosłość „odzyskania” i uwidocznienia prawdziwego – zapoznanego od kilkunastu już dekad – sensu fragmentu B67 Heraklita poprzez konfrontację ewoluujących, błędnych zapatrywań Hermanna Dielsa z filologicznymi ustaleniami najwybitniejszych badaczy z drugiej połowy XIX wieku, w szczególności Ingrama Bywatera; (2) zwrócił uwagę na wszechobecność problematyki wieloimienności greckich Bogów w całej religijnej tradycji starożytnej Grecji, przytaczając jako przykład Hymn Kleantesa; (3) zadał pytanie, czy Heraklit próbował sformułować „teorię” dotyczącą boskich imion. Prelegent zaproponował uściślenie terminologiczne i rozróżnienie, gdyż – jego zdaniem – czymś innym jest „teoria” dotycząca czegoś, oparta na dowodach i argumentach, a czymś innym „uzus” polegający na wykorzystywaniu istniejących słów jako „nośników” nowych, całkowicie oryginalnych – jak u Heraklita – poglądów. Kolejne pytanie prof. Herrero de Jáuregui (4) dotyczyło sposobu, w jaki Heraklit głosił swoje poglądy, mianowicie czy zapoznawał z nimi innych ustnie, w gronie uczniów i przyjaciół, czy pisemnie, za pośrednictwem swej księgi. Prelegent w odpowiedzi wspomniał o Kratylosie – uważanym przez doksografów za „ucznia” Heraklita, jak również o Eurypidesie, który – wedle świadectw – nauczył się księgi Heraklita „na pamięć” w świątyni Artemidy, zaznaczył jednak, iż nie mamy wiedzy o tym, jaka faktycznie relacja łączyła Heraklita z Kratylosem.

W dalszej części dyskusji profesorowie Ana Isabel Jiménez San Cristóbal i Marco Antonio Santamaría Álvarez zgodzili się z prelegentem, że istnieje bardzo istotna różnica semantyczna między zwrotem: „según la preferencia” i „según el placer”, które autor książki El Uno de muchos nombres zapożyczył od Alfonsa X Mądrego z jego dzieła Las Siete Partidas. Później prof. Marco Antonio Santamaría Álvarez pytał o rozróżnienie między sensem czysto zmysłowym i potocznym rzeczownika ἡδονή a jego znaczeniem religijnym i duchowym, zwłaszcza w kontekście filozoficznym. Prelegent, jako przykład głębokiego, filozoficznego użycia słowa ἡδονή, przytoczył rozważania Stagiryty o Bogu pojętym jako Umysł, który czerpie najgłębszą, stricte noetyczną „przyjemność” z kontemplowania samego siebie.

Dyskusja była kontynuowana podczas wspólnego obiadu w restauracji Uniwersytetu Complutense. Soraya Planchas Gallarte, profesora ayudante doctora UCM, podjęła wówczas kwestię przeciwieństw w myśli Heraklita.

Obie biblioteki wydziałowe UCM – zarówno filologiczna, jak i filozoficzna – zostały obdarowane przez prelegenta jego książkami, podobnie jak organizatorzy i uczestnicy seminarium.

***

Na ostatnim zdjęciu od lewej:
Miguel Herrero de Jáuregui, Marco Antonio Santamaría Álvarez, Wojciech Wrotkowski, Ana Isabel Jiménez San Cristóbal

Jeden z Prelegentów na naszym seminarium prowadzi blog. Znajdą tam Państwo same skarby; oryginalność ujęcia - gwarantowana!

Archeologia, starożytność, przeszłość... Strona poświęcona archeologii, pradziejom i starożytności. archeologia, prehistoria, prahistoria, starożytność, wykopaliska, nauka, cywilizacja

Szanowni Państwo - dzisiaj Ministerstwo Kultury ogłosiło listę czasopism, które będzie wspierać w roku 2025. Na tej liście nie ma "Kronosa". Otrzymywaliśmy takie wsparcie 14 lat, od roku 2010.

☎️ "Kronos" jest pismem niekomercyjnym. Nie jest wydawany przez żadną instytucję publiczną. Brak wsparcie oznacza dla nas koniec albo - w najlepszym razie - poważne ograniczenie naszej działalności.

🎥 Ministerstwo argumentuje, że "Kronos" jest także pismem naukowym, jest recenzowany i ma punkty. To dziwny argument. Naukowość nie powinna być traktowana jako okoliczność dyskwalifikująca.

💻 W redakcji trwa spór: czy decyzja Ministerstwa jest podyktowana politycznie, czy wynika tylko i wyłącznie z niekompetencji urzędniczej? Zapraszamy do dyskusji: ❤️ - niekompetencja, komentarz - względy polityczne. Prosimy też o udostępnianie tego posta.

Ilustracja: przypadkowe zdjęcie.

"Często w obronie łaciny przywołuje się taki oto argument, że łacina jest szkołą myślenia, organizuje, porządkuje. Trudno oczywiście pominąć ten aspekt. Gramatyka łacińska jest uporządkowana, matematyczna. Ale to tylko mówienie o – oczywiście istotnej – formie, konstrukcji gramatyczno-składniowej, nadającej pewne ramy wypowiedziom czy służącej do myślenia o języku jako takim. Daleko większe znaczenie ma jednak treść, którą język łaciński ze sobą niesie. Samo dziedzictwo kulturowe związane językiem łacińskim. Myślę, że jego utrata byłaby ogromną stratą, prowadziłoby do skarlenia intelektualnego, duchowego. Nasza kultura jest ufundowana na kulturze grecko-rzymskiej, dlatego łacina jest także naszym językiem" - mówi filolog klasyczny dr Filip Doroszewski z UKSW.

W obronie łaciny. W podróży do źródeł cywilizacji - Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Czy znajomość łaciny jest dziś przydatna jedynie prawnikom, lekarzom i duchownym? Czy w XXI wieku jest nam potrzebna wiedza o kolebce naszej cywilizacji -

Warszawski Oddział Polskiego Towarzystwa Filologicznego zaprasza wszystkich zainteresowanych do udziału w bezpłatnych kursach nauki greki starożytnej i łaciny oraz kaligrafii średniowiecznej. Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku Instytutu Filologii Klasycznej UW przy ul. Krakowskie Przedmieście 1.

Zapisy odbędą się w środę 6 listopada w godz. 17:00-19:00, sala nr 110.

Proponujemy w tym roku akademickim następujące kursy:

Grupa łacińska początkowa, lektorka: Maria Poszepczyńska, środy, godz. 17:00-18:30.

Grupa grecka średniozaawansowana, lektorka: Laura Kubacz, środy, godz. 18:00-19:30.

Nowość! Kurs kaligrafii średniowiecznej, prowadząca: dr hab. Beata Spieralska-Kasprzyk

terminy: 18 listopada, 2 i 16 grudnia, 13 stycznia, 17 lutego, 3, 17, 31 marca, 14 i 28 kwietnia, 12 i 26 maja

godz. 17.00-20.00.

Kolejna, wydana przez nas książka profesora Juliusza Domańskiego, Fundatora Fundacji Augusta hr. Cieszkowskiego. Link do spisu streści w pierwszym komentarzu. Zachęcamy do lektury.

https://www.eventbrite.ca/e/juliusz-domanskis-books-launch-event-tickets-999051990397

Juliusz Domański's Books Launch Event Join us for the official launch of the English editions of Domański’s pioneering works, newly published by Brill.