Baba od polskiego

Marta Pilarska „Morze jest moim językiem obcym”

ciągle się uczę
mówić w tobie
powtarzam fale
wszystko to cykle
chrzęści w zębach
piasek
piasek
układam na języku
a ty się rozlewasz
wciąż nie mówię
biegle
wciąż jeszcze i jeszcze
ćwiczyć do upadłego
mówić
opowiadać
morzyć się
morszczyć się
morznąć

Pilarska Marta, „Morze jest moim językiem obcym”, „Pismo. Magazyn Opinii”, nr 05(101)/2026, 2026.

Pismo

Kilka wniosków po egzaminie ósmoklasisty z polskiego.

💪🏼 Mam nadzieję, że emocje już nieco opadły. Na szczęście (chyba?) nie ma w internecie fermentu związanego z tym, że ktoś postanowił podać zestresowanym uczniom niepoprawne odpowiedzi. 🫠 Pod tym względem ósmoklasiści mają więc lepiej – bo maturzystom tydzień temu duża firma zafundowała stres. 🫣

➡️ Nie da się ukryć, że mieliśmy do czynienia z jednym z najdziwniejszych arkuszy, jakie pojawiły się dotychczas na egzaminie ósmoklasisty.

Tyle tylko, że niektóre wypowiedzi, na które można się natknąć w internecie, świadczą najwyraźniej o nieznajomości konstrukcji poprzednich arkuszy.

1️⃣ Tekstem wiodącym w tym roku były „Bajki robotów” – utwór, który nie jest lekturą obowiązkową. To oznacza, że wszystkie zadania odnoszące się do tego tekstu albo dotyczą czytania ze zrozumieniem, albo sprawdzają inne umiejętności.
❗️ Nie jest to pierwsza taka sytuacja – wielokrotnie przez cały ten rok szkolny pokazywałam poniższą listę (teraz uzupełnioną o kolejną sesję):
➡️ 2024 (test diagnostyczny): „Hobbit, czyli tam i z powrotem”
➡️ 2025 (arkusz dla dorosłych): „Syzyfowe prace” (lektura obowiązkowa – ale we fragmentach)
➡️ 2025 (termin główny): „Chłopcy z Placu Broni”
➡️ 2025 (termin dodatkowy): „Tajemniczy ogród”
➡️ 2026 (egzamin próbny): „Szatan z siódmej klasy”
➡️ 2026 (arkusz dla dorosłych): „Sąd Ozyrysa”
➡️ 2026 (termin główny): „Przyjaciel Automateusza”

Czy to oznacza, że nagle egzamin nie sprawdza znajomości lektur? Cóż, jest to bzdura.

Dodajmy bowiem, że:
1. Znajomość lektur obowiązkowych NIE JEST sprawdzana wyłącznie w postaci zadań dołączanych do tekstu wiodącego. Mamy mnóstwo zadań samodzielnych: na elementy graficzne, na wskazywanie bohatera lektury obowiązkowej, który wykazał się określoną postawą, na uzasadnianie stanowiska przy użyciu wiedzy z lektury.
2. Pojawiło się w tym roku nieco utrudnione zadanie na elementy graficzne – należało wyjaśnić ich związek z konkretnym tematem, a nie (jak wcześniej) z treścią lektury.
3. Podstawowym zadaniem sprawdzającym znajomość lektur jest wypracowanie – i tutaj nic się nie zmieniło.

❌ Nie jest więc prawdą, że nagle lektury przestają tracić na znaczeniu: wciąż znajomość lektur jest niezbędna, aby otrzymać aż 26 punktów (20 pkt za wypracowanie i 6 za zadania testowe). Łącznie do zdobycia było 45 punktów – a więc uczeń, który nie znał ani jednej lektury, mógł dostać co najwyżej 19 punktów (ok. 42%).

Mówimy oczywiście o uczniu, który nie istnieje – nie sposób przecież wyobrazić sobie ósmoklasisty, który nie ma wiedzy na temat żadnych lektur, ale za to doskonale radzi sobie z czytaniem ze zrozumieniem, interpunkcją, składnią, słotowtórstwem i pisaniem ogłoszenia.

Myślę więc, że obserwujemy ciekawą zmianę: rośnie znaczenie pozostałych kompetencji polonistycznych – ale też nie ma sensu przeginać; nawet w 2023 i 2024, gdy tekstem wiodącym była lektura obowiązkowa, znajomość treści pozwalała na uzyskanie nie więcej niż 29 punktów (wypracowanie + zadania sprawdzające znajomość lektury; nie uwzględniamy zadań na czytanie ze zrozumieniem, które również się pojawiały). Można sobie porównać: 26 punktów w 2026 r. i 29 punktów w 2023 r. Różnica nie jest zbyt wielka, więc całe to bicie na alarm jest absolutnie na siłę.

2️⃣ Warto jeszcze poświęcić kilka słów zadaniu 8. – temu ze zdaniem wielokrotnie złożonym. Pojawiło się coś, na co zwracałam uwagę wielokrotnie (jeszcze wczoraj, podczas ostatniej powtórki przed egzaminem ósmoklasisty: czytajcie uważnie polecenie; tam znajdziecie informację o tym, czy poprawność językowa/ortograficzna/interpunkcyjna będzie oceniana, czy nie. Sama konstrukcja zadania jest zaskakująca – i na razie nie dowiemy się, w jaki sposób będą przyznawane punkty. Wiadomo tylko tyle, że za zadanie 8.2 będą przyznane 2 punkty. Gdybym miała strzelać, powiedziałabym, że pierwszy punkt będzie przyznawany za napisanie poprawnego zdania, a drugi punkt – za poprawną interpunkcję. To jednak wyjdzie w praniu: naprawdę wszystko zależy od tego, co wymyslą twórcy arkusza.

3️⃣ Zaskakuje również brak streszczenia (to na pewno coś, co ucieszyło wielu uczniów). Szkoda tylko, że z tego przywileju (jeśli można to tak nazwać) skorzystali tylko uczniowie z tak zwanej normy – zarówno uczniowie z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, jak i obcokrajowcy zostali uraczeni streszczeniem. To zły kierunek, o czym mówiłam podczas omówienia arkusza.

I na koniec: jeszcze raz dziękuję wszystkim, którzy przez 3 ostatnie dni powtarzali ze mną wiedzę do egzaminu ósmoklasisty :) Cieszę się, że nie było zadań, które mogły Was zaskoczyć – powtarzaliśmy zarówno zdania wielokrotnie złożone, jak i interpunkcję, formanty i, rzecz jasna, lektury (w tym: elementy graficzne z „Małego Księcia”), ogłoszenie oraz wypracowanie. Chyba poszło dobrze, prawda? 🚀

Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego – maj 2026. Tegoroczny arkusz CKE.

Tematy wypracowań:
1️⃣ Napisz przemówienie skierowane do swoich rówieśników, w którym przekonasz ich, że każdy może kształtować swoją przyszłość. W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego.
2️⃣ Napisz opowiadanie o spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej. Podczas wspólnej przygody znaleźliście przedmiot o niezwykłych właściwościach, dzięki któremu Wasza przygoda zakończyła się pomyślnie. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową.

❗️ Dziś (11 maja, 15:00) omawiam na żywo arkusz! Sprawdź, jak Ci poszło! To będą pierwsze odpowiedzi, jakie znajdziesz w internecie!

💬 Skomentuj: EGZAMIN2026, a wyślę Ci link do arkusza w PDF oraz link do transmisji z omówieniem arkusza.

egzamin ósmoklasisty z polskiego 2026 • odpowiedzi • zasady oceniania • CKE • arkusz E8 2026 • tematy wypracowań • arkusz 2026 • język polski • szkoła podstawowa

Yannis Ritsos „Ten trzeci”

Trzech siedziało przed oknem patrząc w morze.
Jeden mówił o morzu. Drugi słuchał. Trzeci
nie mówił ani nie słuchał, był głęboko w morzu; unosił się.
Za szybami okien jego ruchy były powolne, wyraźne
w rzadkim, bladym błękicie. Przeszukiwał zatopiony statek.
Dzwonił zamarłym dzwonkiem na wachtę; delikatne bąbelki
unosiły się pękając z cichym dźwiękiem - nagle,
”Czy się utopił?” - spytał jeden; drugi rzekł: „Utopił się”.
Ten trzeci
patrzył na nich bezradnie z dna morza, tak jak się patrzy
na topielców.

tom Sonata księżycowa. Poematy i wiersze”, wyd. Czytelnik 1980
tłumaczył Michał Sprusiński

26 godzin i 35 minut gadania!

Jesteście niesamowici. Dziękuję za zaufanie i widzimy się jeszcze 16 i 17 maja na LAST MINUTE przed maturą rozszerzoną.

Nagrania można nadal kupić :)
Chcesz link? Skomentuj „BILET”

A kto nie był, ten trąba!

RECENZJA I ROZDANIE

Zuzanna Fruba to odważna autorka (i ilustratorka) książki „Wszystko przez mrówki”, wydanej przez Wydawnictwo Polarny Lis (Wydawnictwo Polarny Lis).Odważna, bo podjęła bardzo oryginalny temat ekspansji mrówek faraonek w pewnej kamienicy i w brawurowy sposób rozprawiła się ze schematycznym myśleniem wielu z nas. Prowadzi czytelnika śmiałym, potoczystym językiem przez historię szalenie wciągającą, zabawną, a miejscami zupełnie absurdalną.

Ale po kolei: „Tamtej soboty miała być u nas jarzynowa” – tak właśnie, zupełnie zwyczajnie, zaczyna się opowieść narratorki, małej dziewczynki, która jest na tyle duża, że mówi do nas językiem dziecka bardzo świadomego własnej podmiotowości, możliwości i ograniczeń. Kiedy jednak trzeba dosięgnąć klamki drzwi, które zatrzasnęły się za mamą wychodzącą ze śmieciami, okazuje się, że dziewczynce brakuje do tego wzrostu. Mama rusza więc po pomoc do kolejnych sąsiadów, których wcześniej razem z córką określała niezbyt miłymi epitetami, choć właściwie ich nie znała, a oceniała pobieżnie: po wyglądzie, zachowaniu albo pojedynczych reakcjach. Jakże niesłusznie!

Blady, wampiryczny, zaspany i straszny pan okazuje się ciężko pracującym nocami właścicielem niezwykle inteligentnego zwierzęcia, a gburliwy Pan Dziadek – rozmownym i wyjątkowo uczynnym byłym cyrkowcem, dziarskim, dowcipnym kompanem. Opowieść jest tak niezwykła, że trudno się od niej oderwać, choć trzeba uważnie śledzić język, bo skrzy się dialogami i szybkimi ripostami.

Autorka dobrze wyczuła, że w tej książce jest wiele chwil, w których naprawdę można by się przestraszyć, dlatego robi się tu także bardzo śmiesznie. To właśnie humor rozbraja najciemniejsze i najbardziej absurdalne sytuacje. W pewnym momencie towarzyszymy nawet pewnej pani, która utknęła w… podłodze. Żeby nie zostawić czytelnika z poczuciem klaustrofobii, Fruba wprowadza też surowe, proste, ale bardzo znaczące ilustracje, które rozładowują napięcie.

Książka „Wszystko przez mrówki” została pomyślana jako spójny projekt literacko-graficzny. Mrówki są tu ważne, ale pozostają raczej punktem wyjścia niż głównym tematem. Najważniejsza jest historia o wzajemnej pomocy, życzliwości i o tym, jak dobrze mieć wokół siebie ludzi, których naprawdę znamy, a nie tylko oceniamy z daleka. To także opowieść o tym, że warto poznawać swoje otoczenie, bo za drzwiami sąsiadów mogą kryć się historie znacznie ciekawsze, niż podpowiadają nam pierwsze wrażenia.

Bardzo polecam tę lekturę dzieciom w wieku wczesnoszkolnym. Młodszym niekoniecznie. Dla trzylatki jest tu zbyt wiele abstrakcji i czytanie do poduszki może skończyć się o świcie wraz z tysięczną odpowiedzią na pytanie „a dlaczego?”. Rodzice i dorośli, którzy cenią artystyczne, oryginalne książki na pewno docenią tę mrówczą książkę.

Ostrzeżenie: ta książka raz przeczytana naprawdę mocno zostaje w głowie.

Dziękuję Małgosi Gładysz-Wróbel .wrobel za możliwość jej poznania i prezent.

🟪 Konkurs – wygraj książkę!

Mam dla Was dwa egzemplarze książki (trafią do osób z Facebooka i/lub IG).

Jak wziąć udział?
- napisz w komentarzu, o swoim zaskakującym sąsiedzie/sąsiadce (2–3 zdania);
- oznacz znajomego;
- polub i udostępnij post.

⏰ Zgłoszenia przyjmuję do 15 maja.
📣 Wyniki ogłoszę 16 maja.

Powodzenia! A jeśli jeszcze tego nie robisz, zaobserwuj Baba od polskiego – lubię dzielić się dobrem (książkami!) i robię to często.

PS. Konkurs organizuję samodzielnie, wydawnictwo Polarny Lis ani Meta nie są jego organizatorami. Wydawnictwo sponsoruje jednak nagrody i zajmuje się ich wysyłką.


konkurs, Polarny Lis, Zuzanna Fruba, Wszystko przez mrówki

RECENZJA I ROZDANIE

Zuzanna Fruba to odważna autorka (i ilustratorka) książki „Wszystko przez mrówki”, wydanej przez Wydawnictwo Polarny Lis (). Odważna, bo podjęła bardzo oryginalny temat ekspansji mrówek faraonek w pewnej kamienicy i w brawurowy sposób rozprawiła się ze schematycznym myśleniem wielu z nas. Prowadzi czytelnika śmiałym, potoczystym językiem przez historię szalenie wciągającą, zabawną, a miejscami zupełnie absurdalną.

Ale po kolei: „Tamtej soboty miała być u nas jarzynowa” – tak właśnie, zupełnie zwyczajnie, zaczyna się opowieść narratorki, małej dziewczynki, która jest na tyle duża, że mówi do nas językiem dziecka bardzo świadomego własnej podmiotowości, możliwości i ograniczeń. Kiedy jednak trzeba dosięgnąć klamki drzwi, które zatrzasnęły się za mamą wychodzącą ze śmieciami, okazuje się, że dziewczynce brakuje do tego wzrostu. Mama rusza więc po pomoc do kolejnych sąsiadów, których wcześniej razem z córką określała niezbyt miłymi epitetami, choć właściwie ich nie znała, a oceniała pobieżnie: po wyglądzie, zachowaniu albo pojedynczych reakcjach. Jakże niesłusznie!

---- DALSZY CIĄG W KOMENTARZU

Dziękuję Małgosi Gładysz-Wróbel .wrobel .radio za możliwość jej poznania i prezent.

🟪 Konkurs – wygraj książkę!

Mam dla Was dwa egzemplarze książki (trafią do osób z Facebooka i/lub IG).

Jak wziąć udział?
- napisz w komentarzu, o swoim zaskakującym sąsiedzie/sąsiadce (2–3 zdania);
- oznacz znajomego;
- polub i udostępnij post.

⏰ Zgłoszenia przyjmuję do 15 maja.
📣 Wyniki ogłoszę 16 maja.

Powodzenia! A jeśli jeszcze tego nie robisz, zaobserwuj (lub z dziecięcymi ) – lubię dzielić się dobrem (książkami!) i robię to często.

PS. Konkurs organizuję samodzielnie, wydawnictwo Polarny Lis ani Meta nie są jego organizatorami. Wydawnictwo sponsoruje jednak nagrody i zajmuje się ich wysyłką.


konkurs, Polarny Lis, Zuzanna Fruba, Wszystko przez mrówki