Laboratorium Metod Jakościowych „QualLab”

01/08/2026

Zaproszenie do zabawy

To nasz ostatni post przed wakacyjną przerwą. Wracamy w drugiej połowie września, a tymczasem życzymy Wam dobrej i mądrej zabawy!

Podczas konferencji „Discovering Resistance, Building Community” w Liverpoolu zabawa była ważną częścią wielu warsztatów.

Sabine Vermeire, autorka książki "Systemowa i narracyjna terapia traumy u dzieci", zaprosiła uczestników do zaprojektowania tatuażu. Nie miał to być jednak zwykły rysunek, lecz obraz ważnej osobistej historii: tego, co pomogło przetrwać trudny czas, zachować nadzieję i nie porzucić marzeń.

• Jakie marzenie pomagało Ci w trudnych chwilach?
• Co pozwoliło Ci utrzymać je przy życiu?
• Jakie drobne akty oporu pomagały Ci pozostać wiernym swoim wartościom?

Szymon Chrząstowski z naszego Labu zaprosił natomiast uczestników do "Sea Voyage Interview" — rozmowy połączonej z zabawą figurkami ryb i piratów oraz piaskiem kinetycznym. Jej celem jest wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa.

Więcej o tej metodzie:
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/26344041241275117

A teraz czas na wakacyjną zabawę. Precz z piaskiem w butach — witajcie zamki z piasku nad morzem, jeziorami i rzekami!

Do zobaczenia jesienią!

31/07/2026

Zapraszamy do zapoznania się z propozycją warsztatów dla dzieci, które będą się odbywały na Wydziale Psychologii UW. Na naszym Wydziale dzieje się dużo dobrego!

Projekt „Bella Ciało” na początku nie miał swojej nazwy ani dokładnego kształtu. Temat dotyczący obrazu ciała u dzieci postanowiłam zgłębiać w czasie studiów doktoranckich. Od początku towarzyszyła mi myśl o tym, aby zrobione przeze mnie badania nie były opisywane tylko w artyku....

31/07/2026

Od marzenia do naukowego laboratorium

Poprosiliśmy prof. Annę Cierpkę o podsumowanie dotychczasowej działalności QualLabu. Pani Profesor jest pomysłodawczynią jego powołania i, jak przyznaje, stworzenie laboratorium było realizacją jednego z jej marzeń.

“To wszystko zaczęło się od fascynacji metodami jakościowymi w badaniach psychologicznych - ich możliwościami eksploracyjnymi, specyfiką warsztatu metodologicznego i użytecznością społeczną. Po wielu działaniach podejmowanych wokół upowszechniania metod jakościowych w psychologii przyszedł moment, aby spróbować zebrać Zespół na Wydziale Psychologii UW. Ku mojemu zaskoczeniu zgłosiło się aż 16 osób, które wykorzystują w swoich badaniach metody jakościowe i doceniają ich potencjał.

Zaczęliśmy - we współpracy z Laboratorium Badań Jakościowych i Mieszanych w Psychologii Klinicznej, UAM - od opracowania kryteriów oceny części empirycznej prac doktorskich i magisterskich prowadzonych w paradygmacie jakościowym. W ciągu roku Quallab przekształcił się jednak w przestrzeń wymiany wiedzy, doświadczeń i refleksji metodologicznej.

Uruchomiliśmy stronę internetową zintegrowaną z witryną Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Gromadzimy na niej materiały, monografie, podręczniki i artykuły pokazujące praktyczne zastosowania metod jakościowych, a także informacje o wystąpieniach konferencyjnych członków naszego zespołu:
https://psych.uw.edu.pl/nauka-na-wydziale/zespoly-badawcze/laboratorium-metod-jakosciowych-quallab/

Byliśmy obecni podczas ważnych wydarzeń naukowych. Zorganizowaliśmy sympozjum „Metody jakościowe w badaniach rozwoju” na 33. Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej, uczestniczyliśmy w X Konferencji Psychologii Narracyjnej w Poznaniu, a 22–23 maja 2026 roku zorganizowaliśmy na Wydziale Psychologii UW V Konferencję Psychologii Jakościowej. Jej tematem była teoria ugruntowana – metodologia wciąż stosunkowo rzadko wykorzystywana w polskiej psychologii.

Rdzeniem naszej działalności pozostają regularne spotkania zespołu. Rozmawiamy podczas nich o konkretnych metodologiach, omawiamy realizowane badania i wspieramy się w rozwiązywaniu problemów pojawiających się w pracy badawczej. Spotkania są otwarte również dla osób spoza QualLabu, które prowadzą własne projekty jakościowe. Kalendarz spotkań mamy wypełniony aż do grudnia, co najlepiej pokazuje skalę zainteresowania.

Pod egidą QualLabu rozwijane są także projekty interdyscyplinarne, między innymi badanie dotyczące doświadczania bólu i cierpienia przez pacjentki z diagnozą zespołu cieśni nadgarstka, prowadzone we współpracy z lekarzami.

W ciągu pierwszego roku udało nam się stworzyć miejsce służące nie tylko realizacji projektów, lecz przede wszystkim swobodnej wymianie myśli, doświadczeń i inspiracji. Marzenie o naukowym laboratorium metod jakościowych stało się rzeczywistością.”

Celem Laboratorium Metod Jakościowych „QualLab” jest m.in.: wymiana wiedzy i myśli dotyczących metod jakościowych stosowanych w badaniach psychologicznych; wspieranie projektów realizowanych w tym paradygmacie – ich konsultowanie, nawiązywanie współpracy, pomoc w zbieraniu danych, prez...

29/07/2026

Metodologia: Teoria ugruntowana, czyli wyprawa w nieznane

Powróćmy jeszcze do V Konferencji Psychologii Jakościowej, która odbyła się 22–23 maja 2026 roku. Jej głównym tematem była teoria ugruntowana – metodologia nadal stosunkowo rzadko wykorzystywana w polskiej psychologii, choć dobrze zakorzeniona w socjologii i szeroko obecna w badaniach prowadzonych na świecie.

Wybór tego tematu nie był przypadkowy. Chcieliśmy przybliżyć podejście wymagające, lecz jednocześnie niezwykle wartościowe i pozwalające badaczowi odkrywać zjawiska bez narzucania im z góry gotowych wyjaśnień.

Specyfikę teorii ugruntowanej dobrze widać chociażby w zestawieniu z Interpretacyjną Analizą Fenomenologiczną (IPA). Badanie prowadzone zgodnie z IPA ma stosunkowo spójną i możliwą do zaplanowania architekturę. Badacz, odwołując się do idiografii, fenomenologii oraz podwójnej hermeneutyki, od początku projektuje określony sposób prowadzenia wywiadu, a następnie analizuje materiał według przyjętego schematu.
W teorii ugruntowanej proces badawczy jest znacznie mniej przewidywalny i ma charakter emergentny. Badacz rozpoczyna od postawienia problemu badawczego, jednak kolejne kroki, kierunki analizy, sposób gromadzenia materiału czy dobór następnych przypadków wyłaniają się stopniowo w toku pracy z danymi. Można więc powiedzieć, że teoria ugruntowana przypomina wyprawę w nieznane. Nie wiadomo dokładnie, dokąd doprowadzi badacza, ani jakie kategorie pojawią się po drodze. To właśnie czyni ją trudną, ale zarazem niezwykle odkrywczą.

Obraz axe20 z Pixabay

27/07/2026

Opowieści, które ranią – autyzm, trauma i przemoc instytucjonalna

Podczas 2026 Conference of Narrative Therapy and Community Work „Discovering Resistance, Building Community” w Liverpoolu członkowie Qual Labu uczestniczyli w wykładzie plenarnym Alexis Quinn: „Understanding Narratives That Hurt”.

Alexis Quinn – psychoterapeutka, była zawodowa sportsmenka i aktywistka na rzecz osób autystycznych – próbowała wyjaśnić, dlaczego osoby z diagnozą ASD częściej doświadczają objawów zespołu stresu pourazowego. Przyczyną nie zawsze jest pojedyncze, dramatyczne wydarzenie. Trauma może narastać w wyniku powtarzających się doświadczeń: przemocy rówieśniczej, wykluczenia społecznego, niezrozumienia, wiktymizacji oraz niedostosowania szkół, miejsc pracy i instytucji do potrzeb osób neuroróżnorodnych.

Prelegentka mówiła o własnych doświadczeniach, o jej przymusowym pobycie w instytucji psychiatrycznej po śmierci brata. Jej "autystyczne doświadczenia sensoryczne" zostały błędnie zinterpretowane jako objawy psychozy, a odpowiedzią na narastający kryzys była przymusowa izolacja i długotrwałe ograniczanie kontaktu z innymi ludźmi. Zamiast przynieść pomoc, działania instytucji pogłębiały cierpienie.

Quinn pokazywała, jak podobny mechanizm może działać również w szkołach. Niezrozumienie specyficznych potrzeb osób z ASD może prowadzić do błędnego odczytywania ich zachowania jako agresji, nieposłuszeństwa lub wyrazu zaburzenia. W odpowiedzi na to pojawia się kontrola, która nasila cierpienie, a jego przejawy prowadzą do jeszcze większej kontroli ze strony instytucji.

24/07/2026

Męskość, odpowiedzialność i godność – jak przeciwdziałać przemocy bez upokarzania

Podczas konferencji 2026 Conference of Narrative Therapy and Community Work w Liverpoolu członkowie Qual Labu uczestniczyli w wykładzie plenarnym Ncazelo Ncube: „From Imbeleko to O.U.😭.R.A.G.E.D: African Indigenous Wisdom and the Decolonisation of Narrative Practice”.

Prelegentka przedstawiła podejście O.U.😭.R.A.G.E.D., służące przeciwdziałaniu przemocy ze względu na płeć. Zaprasza ono mężczyzn do udziału w procesie zmiany jako partnerów, bez sprowadzania ich wyłącznie do roli sprawców przemocy, których należy zawstydzić lub potępić. Nie chodzi więc o obwinianie mężczyzn, lecz o zrozumienie ich doświadczeń. Zrozumienie nie oznacza jednak zgody na przemoc ani zwolnienia z odpowiedzialności.

W O.U.😭.R.A.G.E.D. tworzona jest bezpieczna przestrzeń, w której mężczyźni mogą mierzyć się z doświadczeniami traumy, ubóstwa i szkodliwymi wzorcami męskości, brać odpowiedzialność za wyrządzone krzywdy bez upokorzenia oraz redefiniować siłę jako zdolność do budowania więzi.

23/07/2026

Relacja, która trwa dłużej niż żałoba

Podczas 2026 Conference of Narrative Therapy and Community Work „Discovering Resistance, Building Community” w Liverpoolu członkowie Qual Labu uczestniczyli w wykładzie plenarnym Helene Grau: „The Relationship Outlives Grief and Its Discourses”.

Prelegentka poddała krytyce zakorzeniony w kulturze zachodniej model żałoby, wywodzący się z tradycji freudowskiej. Zgodnie z nim osoba pogrążona w żałobie powinna stopniowo wycofać emocjonalne zaangażowanie w relację ze zmarłym, zaakceptować stratę i po określonym czasie „przejść dalej”. Utrzymywanie żywej więzi ze zmarłą osobą może być w takim ujęciu postrzegane jako oznaka nieprawidłowego lub przedłużonego procesu żałoby.

Helene Grau pokazywała jednak, że ten sposób rozumienia żałoby nie jest uniwersalną prawdą psychologiczną, lecz historycznie i kulturowo ukształtowanym dyskursem. Narzucanie osobom w żałobie oczekiwania, że powinny zakończyć relację ze zmarłym, może pogłębiać ich cierpienie i utrudniać odnalezienie własnego sposobu życia ze stratą.

Alternatywę stanowi podejście narracyjne, w którym śmierć nie musi oznaczać końca relacji. Więź może być nadal obecna i rozwijać się poprzez wspomnienia, wartości, rozmowy, codzienne gesty oraz wpływ, jaki zmarła osoba nadal wywiera na życie bliskich.

W takim ujęciu żałoba nie jest chorobą, którą należy pokonać, lecz wyrazem trwającej miłości. Relacja zmienia swoją formę, ale nie musi się kończyć.

22/07/2026

Narracyjna terapia osób starszych – przeciwko ageizmowi i opowieściom o utracie

Podczas 2026 Conference of Narrative Therapy and Community Work „Discovering Resistance, Building Community” w Liverpoolu członkowie Qual Labu uczestniczyli w wykładzie plenarnym połączonym z premierą książki „Narrative Therapy and Older People”. Spotkanie poprowadziły Rosslyn Offord, Elizabeth Field i Polly Kaiser.

Prowadzące zwróciły uwagę na powszechność ageizmu, który bywa społecznie akceptowany i traktowany jako coś naturalnego. Negatywne przekonania dotyczące starzenia się mogą wpływać na zdrowie psychiczne, dostęp do opieki oraz sposób, w jaki osoby starsze postrzegają same siebie. Prelegentki podważały również stereotypy związane z demencją, pokazując, jak łatwo dominujące dyskursy społeczne redukują człowieka do jego wieku, diagnozy lub doświadczenia utraty.

Przedstawione przykłady pokazywały, w jaki sposób praktyki narracyjne mogą pomagać osobom starszym i osobom żyjącym z demencją w odzyskiwaniu kontaktu z ważnymi wartościami, wiedzą, umiejętnościami i relacjami. Omawiano między innymi praktyki pamiętania, Drzewo Życia, rozmowy ze świadkami zewnętrznymi oraz tworzenie dokumentów zbiorowych. Terapia narracyjna pozwala dostrzec nie tylko doświadczenia straty i cierpienia, lecz także zachowaną sprawczość oraz wiedzę zakorzenioną w historii życia.

Ważnym tematem było również tworzenie przestrzeni, w których osoby starsze mogą dzielić się własnymi opowieściami. Przykłady takie jak magazyn „Bright Times” czy książka napisana przez osobę żyjącą z demencją pokazywały, że opowiadanie historii może służyć budowaniu więzi, odzyskiwaniu głosu i przeciwstawianiu się marginalizacji.

21/07/2026

Queerowe praktyki narracyjne – od bezpiecznych przestrzeni do budowania wspólnoty

Podczas 2026 Conference of Narrative Therapy and Community Work „Discovering Resistance, Building Community” w Liverpoolu członkowie Qual Labu uczestniczyli w wykładzie plenarnym „A Guide to Resistance and Community: Our Queerzine”, prowadzonym przez Jamesa McParlanda i Jaymiego Huckridge’a.

Prowadzący pokazali, w jaki sposób praktyki narracyjne i działania wspólnotowe mogą wspierać osoby LGBTQ+ żyjące w nieprzyjaznych kontekstach społecznych i instytucjonalnych. Odwołując się między innymi do doświadczeń Rainbow Project oraz TransPlus, zaprezentowali zin poświęcony trzem zagadnieniom: tworzeniu bezpiecznych przestrzeni, określanych jako „queerowe bańki”, rozwijaniu praktyk oporu oraz budowaniu wspólnot.

Wśród omawianych metod znalazły się „Rainbow of Life”, rozmowy ze świadkami zewnętrznymi, personifikowanie opresyjnych dyskursów oraz tworzenie zestawów narzędzi wspierających solidarność. Przedstawione przykłady dotyczyły również pracy z młodzieżą, upamiętniania ważnych wydarzeń i osiągnięć, a także budowania kręgów wspólnoty obejmujących przyjaciół, grupy rówieśnicze i szerszą społeczność.

Ważnym tematem wystąpienia były queerowe ciała – zarówno w kontekście medykalizacji, jak i samowyrażania, seksualności oraz bliskości. Prowadzący podkreślali znaczenie radości!

20/07/2026

Qual Lab na międzynarodowej konferencji w Liverpoolu

Członkowie Qual Labu uczestniczyli w 2026 Conference of Narrative Therapy and Community Work, która odbyła się na Uniwersytecie w Liverpoolu pod hasłem „Discovering Resistance, Building Community” – „Odkrywanie oporu, budowanie wspólnoty”.

Program konferencji obejmował wykłady plenarne, prezentacje oraz liczne warsztaty prowadzone przez praktyków i badaczy z różnych krajów. Poruszano między innymi zagadnienia nadziei i oporu, żałoby, traumy, neuroróżnorodności, tożsamości, pracy z osobami starszymi, wykluczenia społecznego oraz budowania wspólnot.

Ważne miejsce w programie zajmowały warsztaty pokazujące, w jaki sposób podejście narracyjne może być wykorzystywane w pracy z dziećmi, rodzinami i całymi społecznościami. Uczestnicy poznawali między innymi sposoby pracy z doświadczeniem traumy, konfliktami w parach, demencją, żałobą, marginalizacją oraz problemami zdrowotnymi.

Wiele wystąpień łączyło refleksję teoretyczną z praktycznymi i twórczymi formami pracy, wykorzystującymi metaforę, opowieść, teatr, sztukę, dokumenty terapeutyczne oraz działania grupowe.