Poradnik Językowy

📖 Najnowszy numer „Poradnika Językowego” jest już dostępny. Zapraszamy do lektury!

Co znajdziecie w środku?

🔹 ARTYKUŁY I ROZPRAWY:
Stanisław Dubisz, Żydowski wiech Stefana Wiecheckiego „Wiecha”;
Aleksandra Ryś, Funkcjonalna analiza (kon)tekstowych realizacji frazeologizmu lew salonowy na materiale korpusowym z lat 1876–2020;
Józef Porayski-Pomsta, Galicyzmy „staropolskie” w Słowniku warszawskim;
Aleksander Kiklewicz, Dudowa ustawa, ziobrowe sądy, tuskowy renesans…�O przymiotnikach względnych pochodnych od nazw osobowych;
Mateusz Rybarski, Rzeczownikowe złożenia z członem magneto- we współczesnej polszczyźnie;

🔹 SPRAWOZDANIA, UWAGI, POLEMIKI:
Monika Rarak, Definicje pojęcia świadomości językowej. Różne spojrzenia na świadomość;

🔹 RECENZJE:
Joanna Kuć, Zbigniew Tarkowski, Psychogenne zaburzenia mowy, PZWL, Warszawa 2025, ss. 309;

🔹 KRONIKA TOWARZYSTWA KULTURY JĘZYKA:
Przemysław Megger, Sekcja Języka Współczesnego Towarzystwa Kultury Języka.

📚 Numer jest dostępny w całości za darmo — link znajdziecie w komentarzu. ⬇️

👉 Czy sposób przedstawiania migrantów w mediach wpływa na to, jak ich postrzegamy?

Analiza przekazów prasowych pokazuje, że język, dobór tematów i sposób prezentowania informacji mogą kształtować obraz zjawisk społecznych. Barbara Sobczak zbadała teksty z polskiej prasy konserwatywnej i odpowiedziała na pytania:
❓ Jak migranci są przedstawiani w prasie konserwatywnej?
❓ Jak media wpływają na postrzeganie migrantów?
❓ Czym jest retoryka strachu i jak działa?

📘 Ciekawych odpowiedzi zapraszamy do lektury artykułu „Retoryka strachu. Migranci w polskim dyskursie prasowym na przykładzie «Sieci», «Do Rzeczy» i «Gazety Polskiej»” opublikowanego w nowym numerze „Poradnika Językowego” (3/2026).

🔗 Link do tekstu czeka w komentarzu.

Niedzielny wieczór potrafi wywołać melancholię…
Mamy jednak nadzieję, że nie przeszkodzi w lekturze artykułu z najnowszego numeru „Poradnika Językowego” (03/2026).

❓ Jak zmieniało się znaczenie słowa melancholia w historii języka polskiego?
❓ Jak romantyzm wpłynął na wartościowanie melancholii?
❓ Dlaczego melancholia stała się kategorią estetyczną?
❓ Jak i kiedy pojawiło się pojęcie depresji?
❓ Jak język odzwierciedla zmiany w rozumieniu stanów psychicznych?

📘 Na te (i inne) pytania odpowiedź można znaleźć w artykule Radosława Pawelca „Melancholia, starsza siostra depresji, w ujęciu diachronicznym: historycznym i współczesnym”.

🔗 Zachęcamy do czytania – link do tekstu czeka w komentarzu.

📖 Redakcja „Poradnika Językowego” działa w zawrotnym tempie! Nowy, już trzeci w tym roku, zeszyt jest dostępny. Zapraszamy do lektury!

Co znajdziecie w środku?

🔹 BIOGRAMY I WSPOMNIENIA:
Justyna Garczyńska, Profesor Władysław Kupiszewski (1930–2026). W służbie językowi;

🔹 ARTYKUŁY I ROZPRAWY:
Barbara Sobczak, Retoryka strachu. Migranci w polskim dyskursie prasowym na przykładzie „Sieci”, „Do Rzeczy” i „Gazety Polskiej”;

Wiktoria Jackowska, Językowy obraz polskiego incela na podstawie analizy mikroblogu portalu wykop.pl;

Natalia Wichowska, Kim jest heteryk i kto o nim mówi? – o tekstowym obrazie heteryków;

Radosław Pawelec, Melancholia, starsza siostra depresji, w ujęciu diachronicznym: historycznym i współczesnym;

🔹 SPRAWOZDANIA, UWAGI, POLEMIKI:
Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, Kilka postulatów do twórców nowego słownika ortograficznego. Na marginesie lektury „Małego słownika ortograficznego”;

🔹 RECENZJE:
Anna Zielińska, Barbara Alicja Jańczak, ›Linguistische Grenzschaft‹ als eine analytische Kategorie. Sprachkontakt des deutsch-polnischen Grenzgebietes, Göttingen, Vandenhoeck & Ruprecht Verlage, ss. 413.

📚 Numer jest dostępny w całości za darmo — link znajdziecie w komentarzu. ⬇️

❓ Czy czas biegnie tak samo dla wszystkich?

❓ A jeśli nie, to od czego to zależy?

❓ W jaki sposób język, którym posługiwały się osoby badane, obrazował ich percepcję czasu?

Postrzeganie czasu jest subiektywne i silnie zależne od wieku, ale także od kontekstu życiowego, emocji i aktywności, co doskonale pokazują psycholingwistyczne badania, przeprowadzone przez Renatę Cuprych.

Zachęcamy do zgłębienia ich szczegółów przedstawionych w artykule „Czas jako wartość – różnice pokoleniowe w postrzeganiu jego upływu i trwania (na przykładzie wypowiedzi osób przed 30. Rokiem i po 60. Roku życia)” pochodzącym z drugiego numeru tegorocznego „Poradnika Językowego” (2/2026).

🔗 Standardowo – link zostawiamy w komentarzu.

Z okazji rozpoczynających się świąt przypominamy kilka wielkanocnych wskazówek językowych. 🐣

Wszystkim czytelnikom życzymy spokojnych, pogodnych i radosnych świąt Wielkanocy oraz mnóstwa serdecznosci i życzliwości – w święta i na co dzień! 🌻

Dzisiaj znowu zapraszamy do wysłuchania audycji radiowej. Tym razem prof. Wanda Decyk-Zięba i prof. Monika Kresa gościły w audycji Polskiego Radia dla Zagranicy. Oczywiście mówiły o „Poradniku Językowym”. 🎙️

Z rozmowy dowiecie się między innymi:
👉 jakie były pierwotne cele czasopisma i jak się zmieniały;
👉 w jaki sposób „Poradnik Językowy” odpowiada na potrzeby różnych czytelników – zarówno naukowców, jak i niespecjalistów;
👉 a także co nieco o prostym języku. 😀

Serdecznie zachęcamy do wysłuchania audycji. Link dostawiamy w komentarzu. 📻

📖 Nowy zeszyt „Poradnika Językowego” jest już dostępny. Zapraszamy do lektury!

Co znajdziecie w środku?

🔹 BIOGRAMY I WSPOMNIENIA:
Magdalena Danielewiczowa: Profesor Andrzej Bogusławski (1931–2026);

🔹 ARTYKUŁY I ROZPRAWY:
Andrzej Bogusławski, Krzysztof Dyrda: O wypowiedziach kocytacyjnych. Ich przeważająca produktywność / niesynonimiczność w wypadku zrozumiałych wypowiedzi rozbieżnych;
Kamil Pawlicki: Recepcja prawa Wintera w językoznawstwie bałtosłowiańskim i indoeuropejskim;
Anetta Gajda: Leksyka wartościująca i emocjonalna jako narzędzie krytyki w tekstach popularnonaukowych na przykładzie polemiki wokół psychologii pozytywnej;
Włodzimierz Wysoczański: Gospodarz, gospodyni, gospodarowanie, gospodarstwo w gwarach polskich;
Renata Cuprych: Czas jako wartość – różnice pokoleniowe w postrzeganiu jego upływu i trwania (na przykładzie wypowiedzi osób przed 30. rokiem i po 60. roku życia);
Daria Ławrynow: Kreowanie językowego obrazu Ukrainy w wybranych radzieckich tekstach propagandowych (po 1945 r.) i oficjalnych rosyjskich materiałach rządowych (2021–2022 r.);
Anna Falana-Jafra: Składanie fałszywych zeznań jako akt mowy i przestępstwo językowe. Analiza juryslingwistyczna;

🔹 SPRAWOZDANIA, UWAGI, POLEMIKI:
Justyna Garczyńska: Sprawozdanie z debaty „Gwary w Polsce. Żywe dziedzictwo czy język dziadków?”.

📚 Numer jest dostępny w całości za darmo — link znajdziecie w komentarzu. ⬇️

W niedzielę 15.03 prof. Wanda Decyk-Zięba oraz prof. Monika Kresa gościły w Polskim Radiu, gdzie przybliżyły słuchaczom historię i ideę „Poradnika Językowego”. 🎙️

➡️ Kiedy i w jakich warunkach powstał „Poradnik Językowy”?
➡️ Gdzie odnaleźć dawne numery?
➡️ Czy feminatywy to wyłącznie współczesny problem?
➡️ Czyje artykuły można przeczytać na łamach „Poradnika”?

Tego wszystkiego (i nie tylko) można dowiedzieć się z audycji z cyklu „Słowoteka”. 📻

🔗 Na nasze szczęście audycja jest dostępna na stronie Polskiego Radia – link zostawiamy w komentarzu i serdecznie zachęcamy do odsłuchu.

Czy podobieństwa między słowami i ich znaczeniami mogą pomóc nam zrozumieć, jak działa język?

Mechanizm analogii sprawia, że potrafimy rozpoznawać wzorce w języku, tworzyć nowe formy i szybciej przyswajać jego struktury. To właśnie dzięki niemu dzieci sprawnie uczą się wielu zasad gramatycznych, a język może się rozwijać i zmieniać.

❓ Czym właściwie jest analogia w języku?
❓ Jak pomaga dzieciom przyswajać struktury językowe?
❓ Dlaczego jest ważna także w badaniach nad zaburzeniami mowy?

📘 O tym wszystkim pisze Alina Maciejewska w artykule „Analogia w badaniach nad językiem, jego rozwojem i zaburzeniami mowy” z najnowszego numeru „Poradnika Językowego” (1/2026).

🔗 Zachęcamy do lektury – link do artykułu znajduje się w komentarzu.

Dziękujemy Bibliotece im. Jana Baudouina de Courtenay za wzmiankę o 125-leciu „Poradnika Językowego”. 🥳

Niezmiennie zachęcamy do zapoznania się z jubileuszowym numerem – link w komentarzu. 🔗

"Poradnik Językowy" ma już 125 lat! 🎂