16/10/2024
"Projekt inkluzywnej sztuki narodowej nie jest oczywiście prosty. Mówimy tu o wytwarzaniu wizji współpracy wielu różnych środowisk. Postulat wspólnoty narodowej, niezależnie od podjętej realizacji, zawsze mówi o przynajmniej pewnej «jednolitości». Owa jednolitość powinna więc, chcąc godzić wielości, być dostępną każdemu elementowi należącemu do wspólnoty.
Autonomia decyzji o partycypacji we wspólnocie warunkowana jest przez komunikację - a w jej sprawie kluczowe znaczenie mają artyści. Internalizując mimowolnie obrazy narodowości, które zostały inwazyjnie obciążone dodatkowym ciężarem semantycznym i skojarzeniowym, a co za tym idzie determinujące zniekształcone wyobrażenia na temat wspólnoty, trudno podjąć samodzielną decyzję o przynależności do niej. Doświadczenie wspólnotowości nie jest w swojej istocie jednolite. Rozpiętość sensu stricto «interesu narodowego» sięga wielu różnych płaszczyzn. Zadaniem artystów nadchodzącej epoki byłoby więc stworzenie nowych wyobrażeń, rozumianych niezależnie od partykularnych narodowych części - ostatecznie zaś, stworzenie swoich odbiorców."
Patryk Radziun i Patrycja Ignaczak, fragment "Fantomowa Ikonografia. Kwestia tożsamości narodowej we współczesnej sztuce polskiej".
W sekcji sztuki współczesnej pochylamy się między innymi nad zagadnieniem tożsamości narodowej w twórczości polskich artystów i artystek. Nie tylko zastanawiamy się nad kategorią narodowości i idącymi za nią konotacjami, lecz także podejmujemy kwestie postaw twórców wobec wspólnoty oraz idei przynależności. Razem zastanawiamy się nad aktualnością pojęcia “sztuki narodowej”, jego zakresem i realizacją. Czy sztuką narodową jest jedynie ta sztuka, którą określi w ten sposób obowiązująca narracja polityczna? Czy może pojęcie to powinno odnosić się do dużo szerszego spektrum realizacji, uwidaczniając różnorodność w, jedynie pozornie jednolitej, narodowej narracji?
Podnosimy także problem samej ikonografii po to, by wreszcie zapytać, czym w dzisiejszych czasach, zaostrzających ponownie podziały narodowościowe i geopolityczne, byłoby dążenie do sztuki transnarodowej i post-tożsamościowej? W jaki sposób pojęcie wspólnotowości - naród - mogłoby wytworzyć autonomiczną względem celów politykę własnej estetyki?