29/04/2026
🧼 Na ostatnich warsztatach robiliśmy mydła. Brzmi jak zabawa? Może, ale podparliśmy to porządną teorią chemiczną, m.in. zrozumieniem jak powstają tłuszcze i jakie są ich rodzaje, oraz jak hydrolizują (czyli jak powstaje mydło).
🎨 Jeśli nadal nie brzmi konserwatorsko, to wiedzcie, że hydroliza tłustych spoiw malarskich (oleje i zawierające je emulsje) to poważny problem konserwatorski. Mydła tworzące się w warstwach malarskich zawierających pigmenty ołowiowe, cynkowe czy niektóre miedziowe stanowią zagrożenie dla integralności dzieła sztuki, wpływając na zmiany optyczne, strukturalne, a także prowadząc do spadku krycia, pękania, spęcherzeń i delaminacji.
🌿 Ale do rzeczy: postawiliśmy na dwie proste receptury monotłuszczowe. Niektórzy robili mydełka oparte na oleju kokosowym, a inni na oliwie z oliwek. Nie było nudno – pojawiły się dodatki takie jak kawa, lawenda, kakao czy mąka ziemniaczana. Od dodatków w świecie mydeł można dostać zawrotu głowy, nie mówiąc o zapachach.
⚗️ Tak jak przy ostatnim mydlanym warsztacie, podkreślamy BHP tego procesu. To nie warsztaty dla przedszkolaków. Wodorotlenek sodu jest bardzo niebezpieczną substancją, zarówno na sucho, jak i podczas reakcji z wodą. Wszystko odbywało się w rękawiczkach i częściowo pod osłoną dygestorium.
⏳ Wszyscy wyszli z tego cało, mydła już się zestalają w foremkach i pachną w laboratorium.
Tylko teraz… kto wytrzyma 10 tygodni do pierwszego użycia?
👩🔬 Warsztat poprowadziły dr inż. Elżbieta Jeżewska i dr Anna Zatorska.
Fot.A.Zatorska, E.Jeżewska
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP Warszawa
04/03/2026
📅 3 marca 2026 spotkaliśmy się aby dalej omawiać zagrożenia w pracy konserwatora. Dr Katarzyna Królikowska-Pataraia poprowadziła wykład zatytułowany: Konserwator w tarapatach cz.2, szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy. ⚕️
🦠🧫 Szkodliwe czynniki biologiczne to mikroorganizmy (m.in.: grzyby, bakterie, wirusy), które mogą wywoływać u ludzi zmiany zdrowotne o różnym nasileniu. Definicja ta obejmuje również szkodliwe substancje wydalane do środowiska zewnętrznego w sposób naturalny przez mikroorganizmy (np. endotoksyny, mykotoksyny, lotne zw. organiczne). Konserwator zabytków może być narażony poprzez wdychanie skażonego powietrza lub kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami. Wspomniane wyżej szkodliwe czynniki odpowiedzialne są za choroby zakaźne i inwazyjne, alergie oddechowe i skórne, działanie toksyczne, immunotoksyczne, drażniące czy nawet rakotwórcze.
W środowisku pracy konserwatora największe zagrożenie stwarzają grzyby i bakterie. Ocenę higieniczną badanego środowiska wykonuje się na podstawie normatywów higienicznych, ich propozycji lub wytycznych, określając wartości progowe stężenia. Na przykład dla grzybów to 5*10 000 jednostek tworzących kolonię w metrze sześciennym powietrza.
😷🧼💦 Wśród działań ochronnych dobrą praktyką są podstawowe zasady higieny ( w tym zakaz jedzenia i picia na stanowisku pracy), utrzymywanie czystości stanowisk i dobra wentylacja pomieszczeń (zapobiegająca kumulacji cząstek).
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP Warszawa
27/02/2026
Zapraszamy Zlewkowiczów na spotkanie pt. Konserwator w tarapatach, cz.2. Szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy.
Wykład poprowadzi dr Katarzyna Królikowska-Pataraia.
📍 sala 2.05
📅 3.03.2026 godz. 17.25
Konserwatorzy zabytków oraz pracownicy muzeów poprzez codzienny kontakt z obiektami zasiedlonymi przez mikroorganizmy w tym mi.in.: różne gatunki grzybów, bakterii, roztoczy stanowią grupę zawodową o złożonym narażeniu na szkodliwe czynniki biologiczne. Na obiektach zabytkowych w największej liczbie gatunków i jednocześnie powodującymi ogromne szkody są grzyby.
Ekspozycja na dane zagrożenie uzależniona jest od specyfiki pracy konserwatora. Należy zaznaczyć, że jedne czynniki mogą dotyczyć konkretnej specjalizacji, natomiast inne są wspólne dla wszystkich.
Wspomniane wyżej szkodliwe czynniki biologiczne (SCB) w środowisku pracy wywierają szkodliwy wpływ na organizm człowieka ale mogą być też przyczyną chorób pochodzenia zawodowego. Skutkami zdrowotnymi ekspozycji na pleśnie są m.in.: alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa , astma oskrzelowa, zapalenie spojówek oraz zmiany skórne.
05/12/2025
˚⋆🔬🧪🥽⋆˚
Na ostatnich warsztatach omawialiśmy techniki oświetlania preparatów w mikroskopach biologicznych. To kilka metod, które można z powodzeniem zastosować nawet w tańszych mikroskopach z wykorzystaniem łatwo dostępnych tanich materiałów takich jak transparentne folie barwne, taśma samoprzylepna czy czarny karton.
🧐 Na wykładzie poprowadzonym przez Panią dr inż. Elżbietę Jeżewską dowiedzieliśmy się, że przychodzą one z pomocą zwłaszcza gdy obiekt obserwacji jest bezbarwny a jego współczynnik załamania światła zbliżony do współczynnika medium wykorzystanego do wykonania preparatu. Poznaliśmy zasady oświetlania preparatu światłem skośnym oraz wynikającą z niego obserwację w ciemnym polu. Wisienką na torcie było oświetlenie Rheinberga. 🍒
💡 Warsztaty polegały na samodzielnym wycięciu filtrów pozwalających na ciekawe obserwacje!
📸 Fot.I.Tyras, A.Markovych, N.Niziołek, E.Jeżewska
Projekt okładki: A.Zatorska
Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP Warszawa
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
