05/02/2026
⚖️ Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur od kulis: Jak chronimy prawa człowieka w miejscach detencji?
W dniu 3 lutego br. odbyło się seminarium Koła Naukowego Prawa Karnego. Gościem spotkania była Pani Mecenas Renata Kłyż-Urbańska. Była to wyjątkowa okazja do poznania realiów pracy w Krajowym Mechanizmie Prewencji Tortur (KMPT), który prężnie działa w strukturach Biura Rzecznika Praw Obywatelskich (BRPO).
Naszą dyskusję rozpoczęliśmy od merytorycznego fundamentu: KMPT opiera swoje działania na Protokole Fakultatywnym do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur (OPCAT). To ten dokument daje ekspertom mandat do wizytowania miejsc, które zazwyczaj pozostają zamknięte dla opinii publicznej.
💡 Czym dokładnie jest „miejsce detencji”?
Pani Mecenas wyjaśniła, że zgodnie z art. 4 OPCAT definicja ta jest niezwykle szeroka. To każde miejsce, którego nie można opuścić z własnej woli na polecenie organu władzy. W praktyce mandat KMPT obejmuje np.: zakłady karne, areszty śledcze, izby wytrzeźwień (ZDO), szpitale psychiatryczne, Domy Pomocy Społecznej (DPS), policyjne izby dziecka czy młodzieżowe ośrodki wychowawcze.
🔍 Ciekawostka: Efekt zaskoczenia
Wizytacje KMPT są zawsze niezapowiedziane. Eksperci mogą pojawić się w dowolnym miejscu detencji o każdej porze dnia i nocy. Co więcej, mają prawo wejść do każdego pomieszczenia, przeglądać każdą dokumentację i zapisy z monitoringu oraz rozmawiać na osobności z każdą napotkaną osobą.
Z każdej takiej wizyty powstaje obszerny, oficjalny raport powizytacyjny. To w nim eksperci punktują wszelkie nieprawidłowości i wydają rekomendacje.
✨ Refleksja nad edukacją prawniczą
Pani Mecenas podzieliła się z nami ciekawą refleksją pokoleniową. Wspomniała, że jeszcze kilkanaście lat temu studenci prawa nie mieli tak szerokiego dostępu do praktyki jak my dzisiaj. Choć wtedy instytucje takie jak Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) dopiero kształtowały swój model, to obecne możliwości – jak wizyty studyjne w KSSiP czy bezpośrednie wejścia do jednostek penitencjarnych – to ogromny przeskok jakościowy w kształceniu przyszłych prawników w Europejskiej Wyższej Szkole Prawa i Administracji. Również dzisiejsza otwartość Biura RPO na głos studentów prawa to coś, co warto doceniać!
🤝 Słowa wdzięczności
Składamy najserdeczniejsze podziękowania dr hab., prof. EWSPA Marcie Kolendowskiej–Matejczuk oraz dr Karolinie Szwarc za inicjatywę i organizację tego wydarzenia. Jako studenci ogromnie doceniamy starania Pani doktor oraz Pani profesor – to dzięki Wam prawo przestaje być dla nas tylko zbiorem teoretycznych definicji, a staje się żywym instrumentem, który pozwala realnie kształtować rzeczywistość
Dziękujemy również naszej Prelegentce, Pani Mecenas Renacie Kłyż-Urbańskiej, za poświęcony czas, merytoryczne paliwo i inspirację do dalszego rozwoju. To był dla nas zaszczyt!
