Academia: Portal Polskiej Akademii Nauk

Strona główna
Polska
Warsaw
Academia: Portal Polskiej Akademii Nauk

Portal Academia to przestrzeń, w której nauka spotyka się z pasją dzielenia wiedzą. Jeśli chcesz podzielić się swoją wiedzą i zainteresowaniami – napisz do nas!

18/09/2026

Włączamy światło i realizujemy umowę o dostawę energii, nawet jeśli nie mamy tego świadomości. Prof. dr hab. Konrad Osajda z Wydziału Prawa i Administracji UW i członek-korespondent Polska Akademia Nauk opowiada, dlaczego prawo prywatne jest bliższe życiu codziennemu niż mogłoby się wydawać, jak zmienia je sztuczna inteligencja i dlaczego dobry prawnik to ten, który z przepisami rozmawia, a nie tylko zna je na pamięć.

Academia. Dobrze wiedzieć.

https://academia.pan.pl/ludzie-pan-prof-dr-hab-konrad-osajda-i-prawo-codziennosci/

17/09/2026

NASA ma na Marsie cenne próbki skał, ale po odcięciu finansowania w 2026 roku nie ma czym sprowadzić ich na Ziemię. Chiny szykują tymczasem misję Tianwen-3, która ma wystartować w 2028 roku i przywieźć około pół kilograma marsjańskiego gruntu, w tym materiał wydobyty z głębokości dwóch metrów, gdzie ewentualne ślady dawnego życia mogłyby przetrwać najlepiej.

Academia. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/chiny-moga-wygrac-wyscig-po-probki-z-marsa/

17/09/2026

Semaglutyd, znany z leków Ozempic i Wegovy, zaskakuje badaczy raz za razem. Najnowsza analiza pokazuje, że u osób z astmą wiązał się z niemal 40 proc. mniejszą liczbą ataków, a u chorych na POChP z około 20 proc. mniejszą liczbą zaostrzeń. To wciąż tylko obserwacja, nie dowód skuteczności, ale dołącza do rosnącej listy potencjalnych korzyści dla nerek, wątroby i stawów. Historia badań nad chorobą Alzheimera przypomina jednak, że obiecujące sygnały czasem się nie potwierdzają.

Academia. Dobrze wiedzieć.

https://academia.pan.pl/jeden-lek-wiele-nadziei-co-wiemy-o-semaglutydzie/

16/09/2026

Dno Bałtyku to archiwum wojny i przemysłu: wraki statków, pociski, torpedy, a nawet zatopiona broń chemiczna. Ze zbiorników niemieckiego zbiornikowca „Franken", zatopionego pod koniec II wojny światowej w Zatoce Gdańskiej, wciąż wycieka ciężkie paliwo. Problem w tym, że usunięcie takich zagrożeń jest dużo trudniejsze, niż mogłoby się wydawać, a niektóre wraki jednocześnie zanieczyszczają wodę i służą jako siedlisko dla organizmów dennych.

Posłuchaj rozmowy ekspertki z Instytut Oceanologii PAN w rozmowie z Czwórka

Academia. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/podwodne-dziedzictwo-wojny-co-zagraza-baltykowi/

16/09/2026

Po 16 latach od uchwalenia obecnej ustawy o Polska Akademia Nauk, do Sejmu może trafić projekt nowej reformy. Dr hab. Grzegorz Marzec, dyrektor Instytut Badań Literackich PAN, tłumaczy w rozmowie z Academią, co zmieni wzmocnienie Zgromadzenia Dyrektorów, jakie znaczenie mają zapowiadane trzynastki dla pracowników i dlaczego sama reforma prawna to dopiero pierwszy krok, jeśli nie towarzyszy jej poprawa finansowania.

Portal Polskiej Akademii Nauk. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/pan-po-nowemu-co-zmieni-reforma-akademii/

15/09/2026

Dworzec Morski, zaprojektowany na początku lat 30. ubiegłego wieku, był świadkiem losów tysięcy polskich emigrantów wypływających w świat w poszukiwaniu lepszego życia. Od 2015 roku w odrestaurowanych wnętrzach dawnego dworca działa Muzeum Emigracji w Gdyni, które opowiada te historie i pokazuje ich wpływ na kształtowanie się polskiej kultury za granicą.

Academia. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/rozne-oblicza-podrozy/

15/09/2026

Śluzowiec Physarum polycephalum nie ma ani mózgu, ani neuronów, a mimo to potrafi znaleźć najkrótszą drogę do pokarmu, omijać wcześniej sprawdzone miejsca i przyzwyczajać się do nieprzyjemnych substancji. W 2010 roku jego sieć połączeń między źródłami pożywienia rozłożonymi jak miasta wokół Tokio okazała się zaskakująco podobna do prawdziwej sieci kolejowej aglomeracji. Naukowcy spierają się, czy takie zachowania można nazwać uczeniem się, czy to coś zupełnie innego.

Academia. Dobrze wiedzieć.

https://academia.pan.pl/czy-do-uczenia-sie-potrzebny-jest-mozg/

14/09/2026

Pergamin powstawał ze skóry zwierząt, więc mógł zachować fragmenty ich materiału genetycznego, także wirusów. Międzynarodowy zespół pod kierunkiem University College Dublin przebadał 754 próbki, w tym słynne Ewangelie z Yorku, Corpus Glossary i kopię Listów św. Pawła sprzed 1300 lat. Wirusa ospy owiec wykryto w 17 próbkach pergaminowych i jednej papierowej z Wielkiej Brytanii, Francji, Austrii i rejonu górnego Renu, co pozwoliło prześledzić historię tej choroby na przestrzeni ponad 3500 lat.

Academia. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/wirus-ukryty-w-sredniowiecznych-ksiegach/

14/09/2026

„Król Lew" utrwalił obraz hien jako tchórzliwych złodziei kręcących się za lwami w poszukiwaniu resztek. Badanie z użyciem obroży GPS na 17 lwach i 14 hienach cętkowanych w Namibii i Botswanie pokazuje coś przeciwnego: to hieny konsekwentnie unikają lwów, a nie odwrotnie. Pomysł na badanie narodził się z terenowej obserwacji biolog Nancy Barker, której koledzy początkowo nie chcieli uwierzyć.

Academia. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/hieny-nie-takie-jak-je-maluja-krol-lew-do-poprawki/

12/09/2026

Wolny rynek, prywatna przedsiębiorczość, otwarcie na świat: transformacja ustrojowa lat 90. wciąż dzieli Polaków. Michał Przeperski z Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN, autor książki „Prawie Zachód", tłumaczy, dlaczego tamten okres tak trudno jednoznacznie ocenić i czemu spory o niego wracają w polskiej polityce do dziś.

Academia. Dobrze wiedzieć.
https://academia.pan.pl/prawie-zachod-dlaczego-lata-90-wciaz-sa-z-nami/

Adres

Plac Defilad 1
Warsaw
00-901

Telefon

+48221826613

Strona Internetowa

http://academia.pan.pl/

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Academia: Portal Polskiej Akademii Nauk umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.