Pałac Saski

Już w sobotę 🌳 Święto Ogrodu Saskiego – 5. edycja 🌳! Przed nami dzień pełen retro atrakcji 🎉 Jaki program przygotowaliśmy dla Was razem z partnerami, czyli Agencja Wywiadu, Dowództwo Garnizonu Warszawa/ Command of Warsaw Garrison, Muzeum Historii Polski, Orkiestra Wojskowa w Dęblinie, Chopin University Big Band oraz Teatr Żydowski? Zachęcamy do zapoznania się: https://tinyurl.com/2bfs4akt

Nie może Was zabraknąć!

Zapraszamy na 🌳 Święto Ogrodu Saskiego – 5. edycja 🌳 w sobotę 30 maja od godziny 10:00! Przed nami dzień pełen retro atrakcji oraz muzyki na żywo 🎷

Tradycyjnie i tym razem świętuje cała Warszawa! Razem z partnerami, czyli Agencja Wywiadu, Dowództwo Garnizonu Warszawa/ Command of Warsaw Garrison, Muzeum Historii Polski, Orkiestra Wojskowa w Dęblinie, Chopin University Big Band oraz Teatr Żydowski przygotowaliśmy dla Was bogaty program wydarzenia, a w nim m.in. warsztaty, spektakle, gry miejskie, a nawet prawdziwa maszyna szyfrująca Enigma 🔢

A wieczorem zapraszamy do tańca na parkiecie przy ogrodowej sadzawce 💃 🕺 Zawirujemy do rytmów zespołów: Warszawska Orkiestra Sentymentalna, CzessBand i Cała Praga Śpiewa 🎺
Nie może Was zabraknąć!

Więcej informacji: https://tinyurl.com/59tbajj5

W grudniu 1944 roku Pałac Brühla został zrównany z ziemią przez niemieckiego okupanta w trakcie planowego wyburzania Warszawy. Dziś w ramach przygotowań do jego odbudowy po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej odkrywamy to, co pozostało pod ziemią po przedwojennej siedzibie MSZ.

Jakie obiekty znajdujemy w trakcie badań archeologicznych?
🏛️ Odsłaniane są struktury architektoniczne, takie jak dziedziniec, relikty piwnic, czy przedwojenne łazienki z prysznicami. Pozwalają one na porównanie rzeczywistego układu przestrzennego z materiałami archiwalnymi, dzięki czemu architekci mogą zweryfikować parametry architektoniczne przywracanej zabudowy.
🪨 Niezwykle cenne są dla nas elementy architektoniczne: fragmenty kolumn, okładzin, otworów okiennych i drzwiowych. Pomagają m.in. w określeniu barwy poszczególnych partii budynku, co zazwyczaj nie jest możliwe na podstawie czarno-białych fotografii.
🪏 Oczywiście znajdujemy również zabytki ruchome, takie jak przedmioty codziennego użytku czy wyposażenie wnętrz, co poszerza naszą wiedzę na temat historii tego miejsca, a czasem nawet poszczególnych pomieszczeń gmachu.

W przypadku zburzonego Pałacu Brühla, którego piwnice zostały zasypane gruzem, wiele artefaktów archeolodzy znajdują w warstwie zasypiska, gdzie obiekty z różnych obszarów i miejsc są ze sobą wymieszane. Pozyskane tu zabytki często stanowią dla badaczy wyzwanie, by móc dokładnie określić ich datowanie i przeznaczenie, co wymaga pogłębionej kwerendy. Pojawiają się jednak również obiekty odkryte w pierwotnym miejscu występowania, gdzie kontekst pomaga w ich ocenie. Za przykład mogą posłużyć ścienne płytki ceramiczne pozwalające na bardziej precyzyjne datowanie remontu podziemnych łazienek Pałacu Brühla oraz określenie wykonawcy, który wówczas zajmował się wytworem takich przedmiotów. W tym przypadku mamy do czynienia z płytkami z Zakładów Ceramicznych „Józefów” Czeladź – wytwarzane w nich produkty często stanowiły element wykończenia wnętrz polskich gmachów lat 30. XX wieku.

Już dziś razem z Dowództwo Garnizonu Warszawa/ Command of Warsaw Garrison zapraszamy na Noc Muzeów! 🎉 Czeka na Was wirtualna przejażdżka dorożką po przedwojennym Placu Piłsudskiego 🐎 oraz kreatywne warsztaty edukacyjne, podczas których wspólnie zbudujemy makietę Pałacu Saskiego 🎨 I jeszcze niespodzianka dla miłośników motoryzacji: na naszym stoisku możecie zobaczyć zabytkowe samochody 🚗

⏰ sobota 16 maja, od godz. 18:00 do 23:00
📌 Warszawa, Plac Piłsudskiego, teren przed Hotelem Europejskim

Więcej informacji: https://tinyurl.com/nocmuzeow2026

Już w sobotę 16 maja zapraszamy na Noc Muzeów! 🎉 W tym roku na mapie kulturalnych atrakcji po raz pierwszy pojawi się także stoisko przybliżające historię odbudowywanych Pałaców Saskiego i Brühla 🏛️🏛️ W ramach wydarzeń towarzyszących programowi Dowództwo Garnizonu Warszawa/ Command of Warsaw Garrison zapraszamy na wirtualną przejażdżkę dorożką po przedwojennym Placu Piłsudskiego 🐎 Na małych i trochę większych uczestników będą czekać zaś kreatywne warsztaty edukacyjne – wspólnie zbudujemy makietę Pałacu Saskiego 🎨 Ale to nie wszystko! Miłośników motoryzacji z pewnością ucieszy widok zabytkowych aut 🚗

⏰ 16 maja 2026 r., od godz. 18:00 do 23:00
📌 Warszawa, Plac Piłsudskiego, teren przed Hotelem Europejskim

Więcej informacji: https://tinyurl.com/nocmuzeow2026

Kolejne odkrycie archeologów przybliżające nas do odbudowy Pałacu Brühla! 🏛️ Podczas prac archeologicznych odsłonięto fragment murów będących częścią przedwojennego ogrodu MSZ. Jest to niezwykle istotna informacja dla architektów, ponieważ pokazuje realną granicę ogrodu i pozwala zweryfikować rzeczywiste wymiary względem materiałów archiwalnych, takich jak plany czy fotografie.

Nowy modernistyczny ogród powstał w trakcie przebudowy Pałacu Brühla w latach 30. XX wieku. Za projekt przebudowy gmachu dla resortu spraw zagranicznych był odpowiedzialny wybitny modernista Bohdan Pniewski. Właśnie wtedy do przeobrażonego i nawiązującego do historycznych tradycji korpusu głównego dostawiono całkowite novum – reprezentacyjny modernistyczny pawilon od strony Ogrodu Saskiego. Mieściły się w nim m.in. apartamenty Józefa i Jadwigi Becków oraz pomieszczenia reprezentacyjne. Budynek charakteryzował się elegancją i wyrafinowanym rytmem architektonicznym podkreślonym przez użycie kontrastowych materiałów, m.in. jasnej okładziny zestawionej z ciemniejszymi elementami konstrukcyjnymi.

Mieszkanie Becków znajdowało się na wysokim parterze, z którego ogrodową zieleń można było podziwiać dzięki wertykalnym portfenetrom w południowej fasadzie. Wyższą kondygnację stanowiło piano nobile – mieściła się tu imponująca sala balowa, do której przylegał szeroki taras z podtrzymującymi strop 12 smukłymi kolumnami.

Przebudowa Pałacu Brühla została ukończona w 1937 roku, a za oficjalne otwarcie gmachu głównego uznaje się wizytę króla Rumunii Karola II z dynastii Hohenzollern-Sigmaringen oraz następcy tronu księcia Michała.

Zdjęcia:
1, 3, 5: II sezon badań archeologicznych na terenie dawnego Pałacu Brühla, fot. T. Tołłoczko / Pałac Saski, 2026 r.
2. Ogród Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie, po 1936 r. Narodowe Archiwum Cyfrowe
4. Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Warszawie, modernistyczny pawilon reprezentacyjny (widok od ul. Wierzbowej), 1936 r. Narodowe Archiwum Cyfrowe
6. Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Warszawie, fasada główna, 1936 r. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Przez wielu Pałac Brühla zwany był rokokową perłą Warszawy, ale czemu zawdzięczał to poetyckie określenie? Prócz eleganckiej bryły architektonicznej, pałac charakteryzował się wyrafinowaną dekoracją rzeźbiarską, stworzoną w latach 50. XVIII wieku w trakcie przebudowy dla Henryka Brühla. Gości ministra witały rzeźby figuralne wznoszące się na imponującej bramie, fasadę pałacu zdobiły liczne ornamenty, zaś w elewację ogrodową wpisane były między innymi posągi bóstw.

Dekoracja rzeźbiarska towarzysząca architekturze nowożytnej nie miała jedynie funkcji estetycznej. Była przede wszystkim ułożonym w przemyślany program nośnikiem treści, podkreślała pozycję oraz cnoty właścicieli rezydencji. W ten sposób rzeźby figuralne, jak i ornamenty, służyły opowieści na temat wyjątkowych cech pana i pani domu, o których powinni pamiętać zarówno im współcześni, jak i potomni. W przypadku cnót i symboli kanonem dla europejskich artystów była wydana pod koniec XVII wieku „Ikonologia” Cesarego Ripy.

I tak fasada główna barokowego Pałacu Brühla ozdobiona była odniesieniami do funkcji publicznej właściciela, m.in. w postaci panoplium umieszczonego na szczycie, nad tympanonem. Natomiast z elewacją ogrodową współgrały m.in. rzeźby figuralne nawiązujące do postaci samego Henryka Brühla i jego małżonki Anny Marii – przedstawiały bóstwa płodności Wertumnusa i Pomonę.

W kolejnych stuleciach pałac był kilkukrotnie przebudowywany, a zatem i układ rzeźb się zmieniał. Ostatnie przeobrażenie gmachu w latach 30. XX wieku – według projektu Bohdana Pniewskiego – zostało wzbogacone współczesnymi już popiersiami umieszczonymi w niszach alkierzy.

📷 Zdjęcia:
1. Pałac Brühlowski, tympanon, J. Bułhak, Warszawa, 1920-1921 r. Biblioteka Narodowa / Polona
2. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, H. Poddębski, przed 1936 r. Biblioteka Narodowa / Polona
3. Pałac Brühlowski, fasada od ul. Fredry, rzeźba (Wertumnus), J. Bułhak, Warszawa, 1920-1921 r. Biblioteka Narodowa / Polona
4. Pałac Brühlowski od ul. Kotzebue [dziś Fredry], Warszawa, ok. 1914 r. Biblioteka Narodowa / Polona
5. Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Warszawie od ul. Fredry, 1936 r. Narodowe Archiwum Cyfrowe