Na Wschodzie Bez Zmian

Zapraszam do czytania i polubienia tekstu

Czeczenia: trzy stulecia krwawego buntu Historia czeczeńskich dążeń niepodległościowych sięga ponad trzystu lat – od oporu wobec Imperium Rosyjskiego, przez ZSRR, aż po Federację Rosyjską. I

Zapraszam do przeczytania nowego artykułu na portalu Histmag, link w komentarzu (Facebook ucina zasięgi przy wprowadzaniu linków). Wkrótce będą pojawiać się również teksty o Kaukazie na powyższym portalu. Przepraszamy za długi brak aktywności, spowodowany licznymi obowiązkami życiowymi.
Serdecznie pozdrawiamy!

Kryzys polityczno-społeczny w Gruzji po wyborach parlamentarnych

🔴 Minął miesiąc od wyborów parlamentarnych, w których partia “Gruzińskie Marzenie” wygrała po raz kolejny z wynikiem 54%. Przed wyborami rządzący dopuszczali się przekupstwa, zastraszeń i manipulacji medialnej społeczeństwa gruzińskiego. Podczas procesu wyborczego obserwatorzy zauważyli wiele przypadków złamania zasad wyborczych i manipulacji prowadzonych przez “Gruzińskie Marzenie”.

🔴 Od tego momentu w Gruzji trwa kryzys. Każdego dnia w wielu miastach organizowane są masowe demonstracje, w ostatnim tygodniu protestujący wielokrotnie starli się z policją. Opozycyjne media gruzińskie podają liczby od 150 aż do 200 tys. manifestujących (należy przypomnieć, że Gruzja liczy ok. 3,7 mln mieszkańców). Przywódcy opozycji oświadczyli, że z powodu fałszerstw wyborczych będą “walczyć o wolność”. Parlament Europejski, ku radości wielu Gruzinów, 28 listopada 2024 r. wprowadził rezolucję o nieuznaniu wyniku wyborów październikowych i potępieniu autorytarnych działań władz Gruzji. Europarlamentarzyści wezwali partię rządzącą do rozpisania nowych wyborów i zaproponowali w rezolucji nałożenie sankcji przeciwko konkretnym politykom “Gruzińskiego Marzenia” i urzędnikom, którzy znacząco naruszyli przepisy wyborcze.

🔴 Rezolucja „W sprawie kryzysu demokratycznego w Gruzji, pogłębienia go przez ostatnie wybory parlamentarne i domniemane oszustwo”, przewiduje również przeprowadzenie międzynarodowego śledztwa w sprawie fałszerstw i przestępstw wyborczych, popełnionych przez gruzińskie władze. Unia Europejska, doceniając prodemokratyczne wysiłki prezydent Salome Zurabiszwili, wnosi o ułaskawienie byłego prezydenta Gruzji Micheila Saakaszwilego. Unia Europejska planuje także zawieszenie ruchu bezwizowego z Gruzją po nałożeniu sankcji na członków “Gruzińskiego Marzenia” i samego Bidziny Iwaniszwilego (oligarchy nieformalnie sterującego partią i państwem).

🔴 Do apelu o rozpisanie nowych wyborów i powrót Gruzji na ścieżkę integracji euroatlantyckiej dołączył się również prezydent Andrzej Duda, który rozmawiał z prezydent Salome Zurabiszwili, wzywając partię rządzącą do zaprzestania brutalnej rozprawy z protestującymi przez rządzących.

🔴 Władze w Tbilisi w odpowiedzi brutalnie tłumią protesty, powodując uszczerbek na zdrowiu setkom protestujących i aresztując ich. Tego samego dnia, po ogłoszeniu przez UE rezolucji, premier Gruzji Irakli Kobachidze oświadczył, że partia rządząca zdecydowała o przerwaniu procesu akcesyjnego jego kraju do Unii Europejskiej do 2028 r. Gruziński premier oskarżył struktury unijne o antygruzińską politykę nacisku i szantażu, oraz wtrącanie się do “wewnętrznych spraw Gruzji” jak również procesu wyborczego. Kobachidze podkreślił, że Gruzja będzie ekonomicznie gotowa na wejście do UE i odrzuca przyjmowanie dotychczasowych dotacji unijnych na jakiekolwiek cele. Według szefa rządu Gruzja “powinna wejść do struktur z godnością, a nie jak żebrak” i będzie wypełniała obowiązki wynikające z umowy stowarzyszeniowej oraz umowie o wolnym handlu.

🔴 Decyzja premiera Kobachidze wywołała szok wśród większości obywateli, co spowodowało nasilenie się protestów antyrządowych. Już następnego dnia prezydent Zurabiszwili ogłosiła, że decyzja premiera jest niekonstytucyjna. W gruzińskiej konstytucji zawarty jest następujący zapis: “Organy konstytucyjne podejmują wszelkie działania w zakresie swoich kompetencji, aby zapewnić pełną integrację Gruzji z Unią Europejską i Organizacją Traktatu Północnego Atlantyckiego”. To oznacza, że władze w Tbilisi są zobowiązane do prowadzenia polityki proeuropejskiej i proatlantyckiej, od czego w ostatnich dwóch latach “Gruzińskie Marzenie” odchodzi.

🔴 Salome Zurabiszwili ogłosiła również rozpoczęcie masowego ruchu oporu wobec partii rządzącej i jej prorosyjskiej polityki. Podkreśliła, że przeciwko tej polityce protestuje ponad 450 urzędników państwowych, wśród których znaleźli się sędziowie, pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości, Obrony, Spraw Zagranicznych, Trybunału Konstytucyjnego i innych struktur państwowych, również Cerkwi i sektora biznesowego. Prezydent dodała też słowa otuchy dla gruzińskiego narodu i potwierdziła swoją wolę walki o demokratyczne zmiany w Gruzji. Słowa Zurabiszwili odbiły się echem zarówno w kraju jak i za granicą, prezydent posiada dzisiaj największy kredyt zaufania wśród obywateli. Prezydent Gruzji zwróciła się też do Trybunału Konstytucyjnego 19 listopada zarzucając naruszenia zasad konstytucyjnych tajemnicy głosowania i powszechnego wyboru podczas wyborów parlamentarnych 26 października. Zurabiszwili domaga się uznania ostatecznych wyników jako niekonstytucyjnych.

🔴 Po niniejszych wydarzeniach Gruzję obiegła informacja, która stała się bardzo szybko najważniejszym tematem. 30 listopada wieczorem rzecznik Departamentu Stanu USA Mathew Miller ogłosił, że ​​USA zawiesiły strategiczne partnerstwo z Gruzją, czego przyczyną była decyzja rządzącego “Gruzińskiego Marzenia” o jednostronnym zawieszeniu negocjacji z UE. Departament Stanu zauważył, że ​​w zawieszeniu procesu przystąpienia w UE Tbilisi odrzuciło możliwość bliższych powiązań z Europą i uczyniło kraj bardziej podatnym na wpływy Kremla. Irakli Kobachidze określił decyzję amerykańską jako “tymczasową”, zaś po zmianie na stanowisku prezydenta USA zmienią się również warunki rozmów między Stanami a Gruzją.

🔴 Jednym z ważnych aspektów obecnego kryzysu jest brak uznania przez państwa zachodnie oraz opozycję gruzińską ważności wyborów parlamentarnych. Skutkuje to brakiem uznania nowo uformowanego rządu, a co za tym idzie jego decyzji, również międzynarodowych. Ponadto, na 14 grudnia b.r. rozpisane zostały wybory prezydenckie, które po wcześniejszej zmianie ustawy o wyborach mają być przeprowadzone za pomocą systemu elektorskiego. Oznacza to, że prezydent Gruzji zostanie wyłoniony na drodze decyzji zgromadzenia złożonego z członków parlamentu, przedstawicieli Rad Najwyższych Abchazji i Adżarii oraz członków władz lokalnych, a nie w wyborach powszechnych.

🔴 Kandydatem na prezydenta z partii rządzącej jest były piłkarz Micheil Kawelaszwili, który posiada minimalne doświadczenie polityczne i nie posiada wykształcenia wyższego (co jest dla Gruzinów ważnym elementem). Kawelaszwili został naznaczony przez oligarchę Bidzinę Iwaniszwilego, który nazwał go “ucieleśnieniem prawdziwie gruzińskiego człowieka”. Kandydat ten jest jednak całkowicie zależny od “Gruzińskiego Marzenia”, w przeszłości w przestrzeni publicznej używał wulgarnego języka wobec przeciwników politycznych i oskarżał o destabilizację m.in. byłą ambasador USA w Gruzji, Kelly Degnan.

🔴 Prezydent Zurabiszwili oświadczyła, że nie zamierza ustępować ze swojego stanowiska, ponieważ rząd został wyłoniony nielegalnie w sfałszowanych wyborach. O ile prezydent udzielane jest wsparcie ze strony państw zachodnich i głównych sił opozycyjnych, o tyle nie ma ona wystarczających możliwości do zablokowania planów “Gruzińskiego Marzenia”. Partia rządząca posiada bowiem wszelkie instrumenty władzy - siły porządkowe wierne rządowi, organy ścigania, które wykorzystuje do prześladowania opozycji, większość w parlamencie, a także dosyć wysokie realne poparcie społeczne na poziomie około 30%.

🔴 Stanowcze kroki Zachodu wobec Tbilisi z jednej strony są potrzebne, aby wykazać, że rząd gruziński został wybrany w sfałszowanych wyborach. Z drugiej jednak strony kroki te dają władzom gruzińskim argument za pogłębianiem współpracy nie tylko z Rosją, ale głównie z Chinami jako “alternatywą” polityczną dla Gruzji. “Gruzińskie Marzenie” co prawda podkreśla, że chce wprowadzić kraj do Unii Europejskiej “będąc niezależnym”, ale działania tej partii wpisują się politykę Moskwy i Pekinu. Gruzińskie państwo w najbliższej przyszłości będzie skręcało najprawdopodobniej w kierunku “miękkiego autorytaryzmu”, co sprawi, że perspektywa europejska będzie się w dalszym ciągu oddalała. To zaś będzie oznaką zrealizowania przez Rosję ważnego celu na Kaukazie, jakim jest utrzymanie swojej strefy wpływów politycznych i gospodarczych w tym regionie.

🖋 Tadeusz Stawujak
📸 Civil Georgia, Jam News

Wybory parlamentarne w Gruzji - kontynuacja analizy

🔴 Określenie poszczególnych skutków gruzińskich wyborów jest niezbędne do uchwycenia szerszego pola widzenia na cały Kaukaz Południowy. Wybory te nie są bowiem kolejnymi zwykłymi wyborami w "jakimś małym kraju". Są one zatwierdzeniem trendu politycznego, dotyczącego całego regionu, a także dowodem na możliwość dalszego działania R.osji w poszczególnych państwach postradzieckich.

🔴 Zaczynając od ogólnego obrazu geopolitycznego. Istnieją 4 możliwości przejścia przez Wielki Kaukaz - droga wiodąca wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego przez Abchazję, tunel w Roki znajdujący się w tzw. Osetii Południowej, Gruzińska Droga Wojenna, a także droga przechodząca przez Derbent wzdłuż Morza Kaspijskiego do Azerbejdżanu. 3 pierwsze trasy znajdują się na terytorium Gruzji, nawet jeśli Abchazja i Osetia Południowa są poza kontrolą Tbilisi.

🔴 Federacja R.osyjska, chcąc kontrolować przepływ towarów na korytarzu Północ-Południe zamierza poszerzać zatem swoje wpływy w Gruzji. Mimo zerwanych stosunków dyplomatycznych między Moskwą a Tbilisi, R.osjanie są w stanie wpływać na wszystkie 3 kraje zakaukaskie, dzięki temu, że w Gruzji rządzi prorosyjska partia "Gruzińskie Marzenie".

🔴 Dodatkowym elementem są powiązania Kaukazu Południowego z Zachodem. Współpraca Gruzji, Armenii, a nawet Azerbejdżanu z Europą i Stanami Zjednoczonymi jest zagrożeniem dla rosyjskiej pozycji w regionie. Gruzja przez wiele lat stanowiła na Kaukazie wzór demokracji i dążeń euroatlantyckich. Gdyby Gruzinom udało się wstąpić do struktur Unii Europejskiej, a tym bardziej Paktu Północnoatlantyckiego, byłby to znaczący czynnik rozwoju dla Armenii, która również zmierzałaby na Zachód. To zaś zupełnie zmieniłoby sytuację geopolityczną na Kaukazie, ponieważ zwiększające się wpływy państw zachodnich wypychały by rosyjskie wpływy w tym regionie.

🔴 R.osja zatem, dzięki wygranym w Gruzji wyborom zamyka państwom zakaukaskim możliwość rozwoju proeuropejskiego i wzmacnia własną pozycję na Kaukazie. Staje się ona na nowo arbitrem w relacjach między Gruzinami a Abchazami i Osetyjczykami. Federacja R.osyjska zabezpiecza swoje wpływy w strukturach gospodarczych i politycznych Armenii. Dzięki temu wydarzeniu R.osjanie mogą zwiększać swoją obecność gospodarczą w Azerbejdżanie.

🔴 Ważnym elementem są Chiny, dla których europejska obecność na Kaukazie również jest niewygodna. Chińskie inwestycje w ostatnich trzech latach należą do najprężniejszych. Zwłaszcza w Gruzji, która jawi się jako końcówka gospodarczego projektu Korytarza Środkowego. Chiny zainwestowały 2 mld dolarów w budowę jednego z największych w przyszłości portów morskich nad Morzem Czarnym w mieście Anaklia. Chińskie konsorcja inwestują również w infrastrukturę Gruzji, a także inne projekty gospodarcze, co powoli uzależnia Tbilisi od Pekinu.

🔴 Wśród analityków (między innymi z Georgian Strategic Analysis Centre) oraz komentatorów i polityków opozycji pojawia się wiele głosów, że wyniki wyborów są sfałszowane, ponieważ w systemie "dodano głosy" na "Gruzińskie Marzenie." O ile obawy o falsyfikację wyborów mogą być prawdziwe, o tyle w gruzińskiej przestrzeni publicznej panuje niepewność co do wsparcia tych oskarżeń przez struktury unijne. Nawet jeżeli partia rządząca sfałszowała wybory, jest to bardzo trudne do udowodnienia, ponadto wynik tej partii również nie jest na tyle wysoki, by móc jednoznacznie stwierdzić, że jest nieprawdziwy. To stawia pod znakiem zapytania możliwość bojkotu wyborów przez Unię Europejską.

🔴 Konkludując, powyższe wyniki wyborów Gruzji wskazują na prawdopodobne ponowne umocnienie się wpływów R.osji i Chin na Kaukazie Południowym. Odsunięta została również na długie lata perspektywa europejska nie tylko dla Gruzji, ale i dla Armenii. Należy podkreślić, że niedostateczne działania państw europejskich wobec władz "Gruzińskiego Marzenia" były jednym z czynników osłabiających ruchy opozycyjne w Gruzji.

Tekst: Tadeusz Stawujak
Zdjęcie: Al Jazeera

Gruzja nad przepaścią - czy będzie miała “odwagę” zrobić krok naprzód w stronę R.osji, czy pozostanie wierna Europie?

🔴 26 października 2024 r. odbywają się wybory parlamentarne w Gruzji - jedne z najważniejszych od lat, które zadecydują o przyszłości państwa na kolejne dekady. W niniejszym tekście zostanie przeanalizowany proces wyborczy, wstępne wyniki, a także scenariusze, jakie rysują się przed gruzińskim społeczeństwem.

🔴 Okres poprzedzający wybory był niezwykle burzliwy - ostra polaryzacja między opozycją a rządzącą partią Gruzińskie Marzenie (GM) tworzyła wrażenie chaosu w państwie. Rządzący w bieżącym roku wprowadzili ustawę o tzw. “agentach zagranicznych”, a także ustawę “o ochronie wartości rodzinnych i małoletnich” (inaczej, ustawa “anty-LGBT”), co wywołało masowe protesty i było jedną z głównych przyczyn odsunięcia Gruzji od europejskiej perspektywy. Czołowi politycy Gruzińskiego Marzenia prowadzili agresywną narrację o opozycji jako agentach tzw. “globalnej partii wojny”, która rzekomo ma wpędzić państwo gruzińskie w wojnę z Federacją R.osyjską.

🔴 W prorządowych mediach w ciągu ostatnich miesięcy pojawiała się kampania propagandowa, strasząca społeczeństwo wojną w przypadku wyboru partii opozycyjnych w najbliższych wyborach. Gruzińskie Marzenie uciekało się również do szantażu wielu mieszkańców, grożąc, że przy braku poparcia nie otrzymają oni należnej im pomocy socjalnej, awansu w instytucjach, a nawet zostaną odebrane pensje i emerytury.

🔴 Wybierani z lokalnych struktur działacze GM prowadzili w wielu regionach listy proskrypcyjne, które zawierały dane o preferencjach wyborczych, czy sytuacji finansowej rodzin, które mogły by zagłosować przeciwko dzisiaj rządzącym. Mieszkańcy małych miejscowości byli również przekupywani przez Gruzińskie Marzenie za pomocą wsparcia finansowego i żywnościowego.

🔴 Zdarzały się przypadki, kiedy działacze partii opozycyjnych byli napadani przez nieznanych sprawców, którzy po śledztwach dziennikarskich okazywali się wynajmowani przez partię rządzącą. Najgłośniejszym przypadkiem było spowodowanie wypadku samochodowego, w którym mogła zginąć działaczka partii Giorgiego Gacharii “For Georgia”, Eleonora Arczaia. W przypadku lidera ruchu “Akhali”, Nika Melia został napadnięty przez grupę ludzi powiązanych z GM, podobnie jak Lewan Gogiczaiszwili z partii Gacharii. Jak podają opozycyjne media, takich ataków było kilkadziesiąt w przeciągu ostatnich 6 miesięcy.

🔴 W dzień wyborów media zarejestrowały kilkanaście ataków “nieznanych sprawców” na komisje wyborcze, między innymi w Marneuli, Batumi czy Gldani. Bardzo głośnym stał się atak grupy ludzi prawdopodobnie powiązanych z Gruzińskim Marzeniem na siedzibę opozycyjnego Zjednoczonego Ruchu Narodowego, zostali szybko odparci. W Poti na zawał serca zmarł 47-letni członek komisji wyborczej, przyczyną mogła być prowokacja ludzi, chcących zakłócić proces wyborczy. Odbywały się też liczne ataki na dziennikarzy i zwyczajnych wyborców, którzy musieli chronić swoje karty wyborcze.

🔴 Mimo prowadzonych przez rządzącą partię działań manipulacyjnych, prowokacji wyborczych i skrajnie negatywnej antyopozycyjnej narracji, pierwszy wynik wyborczy był negatywny dla Gruzińskiego Marzenia. O godzinie 20tej lokalnego czasu zostały ogłoszone wstępne wyniki wyborcze, w których partia rządząca otrzymała 40,9% głosów, partie opozycyjne 51,9%, zaś inną partię wybrało 7,2% głosujących. Frekwencja wyniosła około 52%. Jednak na godzinę 22 czasu tbiliskiego, po zliczeniu głosów z 71% komisji, przy frekwencji 59% Gruzińskie Marzenie otrzymało aż 53% głosów przy 38% poparcia dla opozycji, co zostanie prawdopodobnie wkrótce zatwierdzone jako oficjalne wyniki wyborów.

🔴 Media i partie opozycyjne już oświadczyły, że wybory zostały zmanipulowane, co patrząc na niedemokratyczne działania partii rządzącej przed wyborami jest prawdą. Wyniki zostały zbojkotowane przez najważniejszych polityków opozycji, takich jak Tina Bokuczawa, czy Nika Gwaramia. Oskarżenia o niesprawiedliwy przebieg wyborów mogą płynąć również w najbliższej przyszłości ze strony państw europejskich. Jednak niniejszy wynik będzie prawdopodobnie uznany przez Unię Europejską, głównie ze względu na transparentność samego procesu wyborczego. Problem polega na działaniach przedwyborczych GM, które doprowadziły do zastraszenia społeczeństwa, np. w biedniejszych regionach, dzięki czemu partii rządzącej prawdopodobnie uda się po raz piąty zdobyć władzę.

🔴 Zarysowują się już pierwsze scenariusze nowego/starego układu politycznego. Bloki opozycyjne (Jedność - Ruch Narodowy, Koalicja dla Zmiany, Za Gruzję oraz Silna Gruzja) nie utworzą koalicji z powodu zbyt dużych różnic programowych i własnych interesów. Jeżeli obecne wyniki wyborcze zostaną utrzymane, nadzieja na zmianę kursu politycznego Gruzji z prorosyjskiego na proeuropejski będzie minimalna. Gruzińskie Marzenie będzie mogło dalej prowadzić kolizyjną politykę z Zachodem i pogłębiać stosunki polityczne i gospodarcze z R.osją. Kolejnym problemem jest kończąca się kadencja prezydent Salome Zurabiszwili, która stała się głównym czynnikiem jednoczącym partie opozycyjne. Następne wybory prezydenckie będą odbywały się w systemie elektorskim, co sprawi, że następnym prezydentem będzie kandydat Gruzińskiego Marzenia, który niejako “zamknie system”.

🔴 Przyszłość Gruzji ukazuje się w bardzo ciemnych barwach. Partia rządząca będzie forsowała prawdopodobnie kolejne projekty mające na celu umacnianie władzy kosztem społeczeństwa obywatelskiego. Można się spodziewać nowej fali emigracji politycznej i zarobkowej Gruzinów, którzy zawiedli się wynikiem wyborów parlamentarnych. Gruzińskie Marzenie będzie mogło posiadać pełną kontrolę nad społeczeństwem, znając preferencje polityczne każdego obywatela, budując system klientelistyczny i posiadając legitymację do wprowadzania szkodliwych zmian w każdej sferze społeczeństwa Gruzji.

🖋Tadeusz Stawujak
📸Jam News, Formula News, Inter Press News

Odbudowa Górskiego Karabachu w liczbach

🔴 20 września 2024 roku to pierwsza rocznica przejęcia pełnej kontroli nad Górskim Karabachem i terenami do niego przyległymi przez Azerbejdżan. Tego dnia, pod naciskiem Rosjan i wskutek kolejnej operacji wojskowej sił azerbejdżańskich w regionie, władze separatystycznej Republiki Górskiego Karabachu ogłosiły zawieszenie działań bojowych oraz zgodziły się na warunki Baku.

🔴 W ciągu pierwszego półrocza 2024 rząd Azerbejdżanu przeznaczył na odbudowę ponad 2 miliardy manatów (ponad 4,5 miliarda złotych). W porównaniu z pierwszym półroczem 2023 oznacza to przyrost o 381,7 miliona manatów (22,8 %).

🔴 Sam rejon Kelbadżaru pochłonął ⅕ środków (438,5 mln AZN), na kolejnych miejscach znajdują się Agdam (308,5 mln AZN) i Laczyn (242,4 mln AZN). Miasto Agdam było doszczętnie zrujnowane, a jego odbudowa trwa od 2020 roku, czyli od zakończenia się tzw. drugiej wojny karabachskiej.

🔴 Odbudowuje się przede wszystkim drogi, całe wsie i miasta, a zabytki są odrestaurowywane. 16 września rozstrzygnięto konkurs na odbudowę dróg w regionie Chodżawendu, która ma kosztować prawie 13 mln AZN.

🔴 Od 2022 roku na odzyskanych terenach tworzone są tzw. inteligentne wsie. Wieś Agały w rejonie Zangilan jest sztandarowym przykładem chętnie pokazywanym przez władze w Baku. Na jej terenie (110 hektarów) zbudowano 200 ekologicznych domów, szkołę dla 360 dzieci, szlaki rowerowe oraz przedszkole.

🔴 Planowaniem takich wsi zajmuje się azerbejdżańskie Ministerstwo Rolnictwa. Celem ich tworzenia jest powrót do tych miejscowości tych mieszkańców, którzy w latach 90. XX wieku byli zmuszeni opuścić swoje domy. Do 2026 roku ma ich wrócić ponad 100 tysięcy (w tym do końca 2024 roku 20 tysięcy), czyli około 10% ludności przymusowo przesiedlonej.

🔴 Odbudowano także miasta: Szusza, Laczyn, Chodżały oraz Fuzuli. Łącznie do odbudowy pozostaje jeszcze około 500 miejscowości, w tym część jest położona w wysokogórskich, trudno dostępnych obszarach. Plany rządowe zakładają utworzenie większych miejscowości w miejsce małych wsi, które prawdopodobnie pozostaną w ruinie.

🔴 Obecnie Karabach jest regionem najsilniej dotowanym i taka sytuacja utrzyma się jeszcze przez wiele lat. Znakomita większość budynków nie nadaje się do ponownego zamieszkania, a miasto Agdam w 2020 roku było w całkowitej ruinie. Odbudowa tego regionu jest ważna z propagandowego punktu widzenia, gdyż stawia Ilhama Alijewa jako tego, który po wielu latach osiągnął cel pozostawiony mu w spuściźnie po ojcu Hejdarze.

Źródła: BBC, The Moscow Times, Caliber. az
🖋Maria Jagodzińska
📸RFE/RL, Euractiv

Zaangażowanie żołnierzy i bojowników z Kaukazu w konfliktach światowych

🔴 W ostatnich latach niniejszy temat stał się medialny, jednak nie tak dobrze przeanalizowany. Dziś zostanie w krótkiej formie streszczona aktywność oddziałów, złożonych z mieszkańców Kaukazu, angażujących się w konfliktach światowych. Opisanie procesów i motywacji bojowników pozwoli na uchwycenie tego, jak ważne jest uczestnictwo tzw. Kaukazców w pozakaukaskich i pozarosyjskich wojnach w omawianych latach.

🔴 Po przekształceniu przez Doku Umarowa w 2007 roku Czeczeńskiej Republiki Iczkerii w Emirat Kaukaski, czeczeńskie ruchy narodowe przybrały charakter bardziej ideologiczno-islamski, niż dotychczas świecko-niepodległościowy. Na tę zmianę wpłynęło pogłębienie kontaktów czeczeńskich bojowników z organizacjami dżihadystycznymi.

🔴 Wybuch wojny domowej w Syrii w 2011 r. i powstanie Państwa Islamskiego stały się szansą dla iczkeryjskich Czeczenów do kontynuowania walki z Rosją. Głównym bowiem przeciwnikiem był dla czeczeńskich oddziałów był prezydent Baszar Al-Assad, który jawił się jako sojusznik Federacji Rosyjskiej w regionie. Czeczeńskie samodzielne oddziały wchodziły w skład zarówno armii opozycyjnej, jak i uczestniczyły w wojnie w ramach Państwa Islamskiego i Al-Kaidy.

🔴 Tu był widoczny podział między silnie zradykalizowanymi bojownikami, chcącymi utworzenia kalifatu, a czeczeńskimi żołnierzami, przesiąkniętymi ideą walki z Assadem i Rosją. W wojnie w Syrii uczestniczyło około 4 tys. Czeczenów, między innymi w Aleppo i Rakce. Czeczeni często byli dowódcami większych formacji zbrojnych i doradcami wojskowymi, zwłaszcza po stronie dżihadystycznej.

🔴 Drugim frontem dla czeczeńskich bojowników stała się Ukraina. Nowopowstałe bataliony „Szejk Mansur” i „Dżochar Dudajew” uczestniczyły w ramach ukraińskiej operacji antyterrorystycznej w 2014 roku, między innymi w bitwie o Debalcewo. Liczba proukraińskich żołnierzy czeczeńskich jest nieznana. Po stronie rosyjskiej walczyło około 1000 Czeczenów w tym czasie.

🔴 Nasilenie czeczeńskiego ruchu wojennego na Ukrainie nastąpiło po agresji Rosji na ten kraj w 2022 r. Wówczas zwiększyło się zaangażowanie Czeczenów w wojnie – po stronie ukraińskiej łącznie do dziś walczy około 2000 żołnierzy, zaś po stronie rosyjskiej około 12 tysięcy. Czeczeni i inni bojownicy z Kaukazu walczyli głównie w bitwie o Bachmut i Zaporoże.

🔴 Ciekawym przypadkiem jest fakt pojawienia się na Ukrainie walczącej do tej pory na Bliskim Wschodzie grupy „Adżnad Al-Kawkaz”. Jest to nieliczna, lecz medialna grupa dżihadystów, powiązanych do dziś z Al-Kaidą, a wcześniej też z ISIS. Ważne jest oddzielenie obu czeczeńskich wojsk od siebie – po stronie rosyjskiej walczą w większości najemnicy Ramzana Kadyrowa, zaś po stronie ukraińskiej bojownicy związani głównie z byłą Czeczeńską Republiką Iczkerii.

🔴 W gruncie rzeczy podział między „kadyrowcami” a „iczkeryjczykami” polega na konflikcie koncepcji Czeczenii sfederowanej z Rosją z koncepcją Czeczenii niepodległej. Na obecną chwilę ta pierwsza idea znajduje większe odzwierciedlenie w rzeczywistości, również często w społeczeństwie czeczeńskim.

🔴 Inne narody kaukaskie również walczą na Ukrainie. Po stronie ukraińskiej są to oprócz wyżej wymienionych Czeczenów: Gruzini (Legion Gruziński liczący około 1500 żołnierzy, w tym 700 Gruzinów i 33 narodowości, dane z lutego 2024 r.), Azerowie (Batalion Turan i uczestniczący w Legionie Gruzińskim, około 300 żołnierzy, dane z 2023 r.), Ormianie (Ormiański Legion Narodowy i Legion Gruziński, kilkuset żołnierzy), dagestańskie narody (Batalion im. Imama Szamila, około kilkuset żołnierzy).

🔴 Bojownicy narodów północnokaukaskich skupieni są wokół Legionu Gruzińskiego i Batalionu im. Imama Szamila, trudno określić przybliżoną liczbę żołnierzy. Dane z czerwca 2024 r. wskazują, że od początku inwazji rosyjskiej po stronie ukraińskiej najwięcej z narodów kaukaskich zginęło gruzińskich żołnierzy (69), azerskich (37) i ormiańskich (2).

🔴 Po stronie rosyjskiej, spośród kaukaskich narodów, oprócz Kadyrowców walczą Ormianie (kilkuset ochotników), Abchazowie i Osetyjczycy z Gruzji (w ramach Międzynarodowej Brygady „Pjatnaszka” oraz Batalionu „Sarmat”, około 1000 żołnierzy). Nie jest znana dokładna liczba zwerbowanych do rosyjskiej armii żołnierzy narodowości dagestańskich, czerkieskiej, bałkarskiej, karaczajskiej i osetyjskiej.

🔴 Pojawiają się natomiast realne statystyki strat wśród tych żołnierzy. Do lutego 2024 r. zginęło około 3000 żołnierzy północnokaukaskich, wśród których nominalnie dominują Dagestańczycy (prawie 900), natomiast najwyższy procent zabitych wykazuje Osetia Północna. Żołnierze z Kaukazu Północnego stanowią około 8% strat w armii Federacji Rosyjskiej, jednak względem liczby ludności tych republik procent ten jest stosunkowo wysoki. Po szacunkowych obliczeniach można zakładać, że po stronie rosyjskiej walczy około 25 tys. żołnierzy ze wszystkich republik północnokaukaskich.

🔴 Zaobserwowane zostały pojedyncze przypadki uczestnictwa kaukaskich bojowników w wojnach w Afryce, między innymi w ramach najemniczej „Grupy Wagnera”, jednak udział ten nie jest znaczący. Oddziały „kaukaskie” stanowią największą siłę wśród wszystkich cudzoziemskich legionów na Ukrainie, co wpływa na ich medialność. Mimo popularności, nie pełnią one jednak kluczowej roli w rozwoju konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, bowiem ich liczebność jest niewystarczająca. Większość Kaukazców, ze względu na ich wytrzymałość w boju, została wysłana do ciężkich walk pod Bachmutem.

🔴 Inaczej jest w przypadku zaangażowania żołnierzy z Kaukazu na Bliskim Wschodzie. Dzięki swojej mobilności i doświadczeniu z wojen w przestrzeni postradzieckiej, pełnią oni kluczową rolę w wypełnianiu strategicznych celów wojennych, zamachach, czy szkoleniu lokalnych oddziałów. Doświadczenie np. czeczeńskich bojowników niejednokrotnie wzmocniło pozycję różnych ruchów dżihadystycznych.

🔴 O ile wcześniej najemnicy z Kaukazu stanowili w pewnej mierze zagrożenie terrorystyczne, o tyle dzisiaj ruchy kaukaskie stały się bardziej zinstytucjonalizowane. To zaś pozytywnie wpływa na kontrolę nad nimi w zakresie polityki bezpieczeństwa światowego wielu państw.

🖋Tadeusz Stawujak
📸Militant Wire, Voa News, Hurriyet Daily News

⁉️Co dzieje się w obwodzie Kurskim ?

🔴6 sierpnia b.r siły ukraińskie miały przekroczyć granicę rosyjsko-ukraińską w okolicach Obwodu Kurskiego. W działaniach w obwodzie Kurskim Ukraińcy mieli zaangażować ciężki sprzęt, a samo uderzenie miało być wspierane przez dużą ilość dronów FPV.

🔴Uderzenie zaskoczyło siły zbrojne Federacji Rosyjskiej, które do jego odparcia miały zaangażować lotnictwo oraz ściągnąć dodatkowe siły w rejon działań. W pierwszych godzinach potyczki na granicy ukraińsko-rosyjskiej zaangażowane były przede wszystkim jednostki MSW oraz pogranicznicy.

🔴Do ataku odniósł się m.in Władimir Putin, określając wydarzenia w obwodzie Kurskim jako “prowokacje kijowskiej junty wymierzoną w ludność cywilną”. Rosyjski prezydent zapewnił również że lokalne władze otrzymają wszelkie niezbędne wsparcie w celu ochronny ludności cywilnej, jak również wyparcia wroga z terenów obwodu.

🔴Toczące się walki w obwodzie Kurskim stanowią novum w trwającym konflikcie. Wcześniejsze wypady sił ukraińskich na terytorium Federacji Rosyjskiej nie były przeprowadzane przez regularne oddziały armii Ukraińskiej oraz nosiły znamiona krótkotrwałych “rajdów”, a nie zaplanowanej operacji angażującej większe siły.

🔴Według niektórych rosyjskich źródeł obecnie walki mają toczyć się na wysokości miasta Sudża, znajdującego się około dziesięciu kilometrów od granicy rosyjsko-ukraińskiej.
🖋Jakub Pelc
📸Getty images, Telegram

Zamrożenie eurointegracji - co to oznacza dla Gruzji?

🔴27 czerwca 2024 r. stało się to, czego obawiało się wielu Gruzinów, a co było zapowiadane przez analityków i opozycję - Unia Europejska oficjalnie ogłosiła zatrzymanie procesu akcesji do UE dla Tbilisi. Głównymi przyczynami są: prowadzona przez rządzącą partię “Gruzińskie Marzenie” prorosyjska polityka, do której zaliczyć możemy m.in. w tym pomoc Rosji w omijaniu sankcji, antyzachodnia retoryka, wdrożona ustawa o “przejrzystości wpływów zagranicznych” oraz nie wypełnianie kroków milowych w procesie eurointegracji.

🔴W tej kwestii 9 lipca wypowiedział się ambasador UE w Gruzji Paweł Herczyński, który zapowiedział zamrożenie 30 mln euro na wsparcie gruzińskiej armii z funduszu Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Dyplomata nakreślił też dalszą ścieżkę działania Europy względem Gruzji.

🔴Herczyński podkreślił, że zbyt duża ilość funduszy unijnych przeznaczana była na wsparcie gruzińskiego budżetu, z czego korzystała partia rządząca “Gruzińskie Marzenie”. Od tej pory UE przeniesie finansowanie w większym stopniu na organizacje pozarządowe, zajmujące się budową społeczeństwa obywatelskiego.

🔴Na początku lipca Stany Zjednoczone ogłosiły, że zamierzają przeprowadzić przegląd partnerstwa gruzińsko-amerykańskiego. 7 lipca Departament Obrony USA odłożył wspólne ćwiczenia wojskowe “Noble Partner” na czas nieokreślony z powodu niejasnej polityki, prowadzonej przez Tbilisi. Jak podaje Departament Obrony, na zmianę polityki wpłynęły również fałszywe oskarżenia “Gruzińskiego Marzenia” wobec Zachodu o rzekomych “próbach otwarcia drugiego frontu, podżegania do wojny przeciwko Rosji i wszczęciu nowej rewolucji”. Ministerstwo Obrony Narodowej Gruzji wyraziło żal z powodu odroczenia ćwiczeń i podkreśliło, że ćwiczenia przyczyniają się do wzmocnienia zdolności obronnych.

🔴W dniu przemówienia ambasadora Herczyńskiego został sformalizowany proces zjednoczenia kilku partii opozycyjnych w dwa bloki. Na liście wyborczej “Jedność do Zbawienia Gruzji” znajdzie się “Zjednoczony Ruch Narodowy” Micheila Saakaszwilego i “Strategia Agmaszenebeli” Giorgiego Waszadze. Na liście “Czas na Zmiany” swoje siły połączyły partie “Achali” Niki Gwaramii, “Droa” Elene Chosztarii oraz “Girczi - Więcej Wolności” Zuraba Dżaparidze.

🔴Poza blokami znalazła się partia “Lelo” Mamuki Chazaradze, która negocjuje z innymi partiami opozycyjnymi, “Europejska Gruzja” Gigi Bokerii, która nie popiera wspólnej listy, oraz “Dla Gruzji” Giorgiego Gacharii, która obecnie nie prowadzi oficjalnych rozmów zjednoczeniowych. Wszyscy politycy opozycji wskazują jednak, że różne formy zjednoczenia są najlepszym sposobem na pokonanie rządzących. Ponadto uważają, że wybory parlamentarne, które odbędą się 26 października, zadecydują o tym, czy “Gruzja oderwie się od cywilizowanego Zachodu czy wykorzysta historyczną możliwość powrotu na ścieżkę eurointegracji”. Poza powyższymi, pojawił się również 11 lipca ruch “Wybierz Europę”, zrzeszający znane w Gruzji osoby publiczne, m. in. politologów, reżyserów, artystów, działaczy społecznych.

🔴Działania partii opozycyjnych wywołały umiarkowane reakcje w społeczeństwie - Gruzini są bowiem przeświadczeni, że podziały między tymi partiami są zbyt silne, a ewentualna koalicja rządząca byłaby niestabilna. Partia “Gruzińskie Marzenie”, mimo podejmowanych działań, jawi się jako gwarant stabilności politycznej, zwłaszcza dla wyborców starszego pokolenia, którzy są zachęcani do głosowania na rządzących za pomocą doraźnych programów wsparcia. „Europejska Gruzja” opublikowała badania przeprowadzone przez organizacje pozarządowe. Badanie sugeruje, że najlepszym wynikiem wyborów byłaby „suma trzech centrów opozycyjnych”. W ostatnich wyborach parlamentarnych prawie połowa obywateli Gruzji mogących głosować tego nie uczyniła. Jeżeli frekwencja w październikowych wyborach poprawi się, zaistnieje możliwość utworzenia rządu koalicyjnego. Lokalni analitycy wskazują jednak, że jest to scenariusz mniej prawdopodobny, niż zwycięstwo “Gruzińskiego Marzenia”

🔴Warto dodać, że z powodu pogarszającej się sytuacji politycznej i spadającej atrakcyjności inwestycyjnej, zagraniczne bezpośrednie inwestycje (FDI) w Gruzji w pierwszym kwartale tego roku spadły o 64,4% rok do roku. Decyzja Unii Europejskiej o zamrożeniu akcesji dla Gruzji, jak i następne działania Zachodu zmierzające do zmiany wobec kursu “Gruzińskiego Marzenia” spowodują kolejne zawirowania gospodarcze, takie jak destabilizacja giełdy, obniżenie wartości waluty narodowej i zmniejszenie wpływu z handlu zagranicznego.

🔴Gruzińskie władze starają się równoważyć spadek inwestycji państw europejskich zwiększeniem inwestycji chińskich w gospodarkę Gruzji. W ostatnim czasie władze postanowiły przyznać konsorcjum China Communications Construction Company prawo do zbudowania portu głębinowego w Anaklii na Morzu Czarnym, który będzie miał strategiczne znaczenie dla Gruzji. Tylko to konsorcjum wzięło udział w przetargu, co wskazuje na celowy brak konkurencji, z powodu znalezienia się tej firmy na liście podmiotów sankcjonowanych przez USA oraz na tzw. czarnej liście Banku Światowego. Szczegóły i przebieg przetargu są niejasne, czego obawiają się eksperci, wskazujący na liczne zagrożenia, płynące z wyboru tej firmy.

🔴Wzmocnienie relacji chińsko-gruzińskich nastąpiło po podpisaniu umowy o partnerstwie strategicznym, która przewiduje możliwość podróży bezwizowych dla obywateli Gruzji, rozszerzenie dużych inwestycji infrastrukturalnych, które od kilku lat są przez Chiny prowadzone, a także pogłębianie współpracy na polu politycznym. Regionalni eksperci wskazują na liczne zagrożenia z tym związane, takie jak stworzenie konkurencji dla procesu zbliżenia Gruzji z Europą w postaci silnych relacji z Chinami, czy też intensywne poszerzenie wpływów chińskich na gospodarkę gruzińską, politykę i społeczeństwo. Równocześnie pojawiają się głosy przeciwne, mówiące o dużych możliwościach rozwoju dla Gruzji. Również w samym społeczeństwie zdania są podzielone, co daje Chinom swoistą legitymację społeczną na pełne wkroczenie na rynek gruziński.

🔴Znamiennym faktem jest brak pojawienia się podczas mijającego szczytu NATO tematu integracji Gruzji z Paktem Północnoatlantyckim. Z drugiej strony poruszono kwestie Gruzji w kontekście potrzeby wycofania wojsk Federacji Rosyjskiej z obszarów przez nią zajmowanych. Jest to znaczący sygnał, zważywszy na to, że w deklaracji ze szczytu sojuszu w Brukseli w 2023 r. poświęcono sprawie gruzińskiej cały akapit, pełen poparcia dla wstąpienia Gruzji do NATO. Tymczasem w tegorocznej deklaracji natowskiej znaleźć można zapis o “nieuchronności przyszłego członkostwa Ukrainy w strukturach sojuszu”. Gruzja, której armia przez wiele lat była modernizowana do poziomu standardów natowskich, teraz pozostanie prawdopodobnie pominięta w dalszych projektach rozwojowych. Bez zmiany politycznej w Tbilisi w najbliższych wyborach, państwo gruzińskie nie powróci na drogę euroatlantyckiego rozwoju.

🖊️Tadeusz Stawujak
📷Jam News, Global News Ge