12/02/2022
Konopie siewne nazywane również włóknistymi (Cannabis sativa L. var. sativa), jako gatunek, są jednoroczną rośliną zielną należącą do rodziny konopiowatych (Cannabinaceae). Nazwa łacińska tłumaczona jest jako kane (kene)- trzcina oraz bosem (busma)- wonna, pachnąca, aromatyczna. Znane i wykorzystywane są na świecie od wieków.Niektóre źródła podają, że nawet od około 12 tysięcy lat. W Starym Testamencie w Księdze Wyjścia (około miały 2700 r. p.n.e.) znajdujemy wzmiankę o konopiach, gdzie najprawdopodobniej już wtedy stosowano je leczniczo. W czasie panowania Faraona z V dynastii (około roku 2350 p.n.e.), na kamieniach piramidy w Memfis wyryto informacje o konopiach. Za panowania Ramzesa III (około roku 1700 p.n.e.) znane było wykorzystywanie tej rośliny w celach leczniczych. Ówczesne źródła podają recepturę na preparat leczniczy do zastosowania przy zapaleniu gałki ocznej. Na możliwość użycia konopi w dawnej medycynie wskazują zapiski w papirusie Ebersa (1550 r.p.n.e.). Informacje tam zawarte mówią m.in. o działaniu przeciw robaczym jak również o możliwości łączenia konopi z miodem. Działanie konopi znane było w starożytnych Chinach, Babilonie, Grecji czy Rzymie, jak również wśród Sumerów i Persów. Ślady konopi, na terenach dzisiejszej Europy datuje się na epokę neolitu. Przez setki lat wytwarzano z nich produkty przemysłowe. Ciekawostką motoryzacyjną z 1941 roku jest Ford H**p Body Car z karoserią na bazie konopi i silnikiem napędzanym paliwem konopnym.
W Polsce, wzmianki o wykorzystaniu konopi można znaleźć m.in. w znakomitym dziele lekarsko-przyrodniczym czyli Zielniku Syreniusza z 1613 roku. Ten profesor Akademii Krakowskiej, botanik i lekarz opisuje wykorzystanie surowców pochodzących z konopi zarówno w leczeniu różnych schorzeń jak również w użytku kulinarnym i gospodarczym.
W przeszłości, ze względu na łatwą dostępność wykorzystywano nasiona i olej z konopi w tradycyjnej kuchni. W regionie łódzkim znana była obrzędowa zupa wigilijna- siemieniucha zwana również siemieniatką. Na Lubelszczyźnie za przysmak uchodziły łochdziaki- pierogi gotowane ze zwarem (szarobiały ser z siemienia konopnego). Na Dolnym Śląsku przygotowywano pączki na bazie nasion z konopi. Powszechnie tłoczono i używano olej jadalny z nasion konopi. O konopiach pisał Adam Mickiewicz w ,,Panu Tadeuszu" i Henryk Sienkiewicz w ,,Potopie".
Na przełomie XIX i XX wieku konopie włókniste i len uprawiane były niemal w każdym gospodarstwie. Bardzo powszechnym, jednym z podstawowych zajęć było wyrabianie tkanin i ubrań. Przetwarzanie konopi dla uzyskania włókna przypominało obróbkę lnu. Rośliny moczono w wodzie, suszono i międlono. Z nasion tłoczono olej, który służył jako żywność ale również wykorzystywany był do oświetlenia czy do produkcji mydła.Konopie siewne uprawiane są głównie w Rosji ale również w wielu innych krajach, w tym w Polsce. Prace nad otrzymywaniem nowych odmian konopi włóknistych prowadzono w Polsce już w latach czterdziestych XX wieku.
Obecnie pojawiają się różne opinie na temat tej rośliny. Jedni uważają ją za leczniczą, użytkową wręcz magiczną inni za zakazany niebezpieczny narkotyk. Te skrajne emocje, prawdopodobnie, najczęściej wynikają z niewiedzy.
Konopie przez tysiące lat odgrywały znaczącą rolę w żywieniu i medycynie ludowej zarówno ludzi jak i zwierząt. W czasach nowożytnych przejściowo straciły na popularności ze względu na politykę antynarkotykową. W ostatnim czasie wzrasta zainteresowanie żywieniowymi, użytkowymi i leczniczymi właściwościami tej chyba jednej z najbardziej kontrowersyjnych roślin na świecie.
Obecnie z konopi włóknistych pozyskuje się szereg różnych surowców, które wykorzystuje się w przemyśle włókienniczym, chemicznym, celulozowo-papierniczym, kosmetycznym, farmaceutycznym czy budowlanym. Interesujące dla środowiska są również właściwości fitoremediacyjne i rekultywacyjne oraz allelopatyczne tej wszechstronnej rośliny.
Konsumenci poszukują surowców i produktów roślinnych, które mogłyby wspomagać ich prozdrowotny styl życia. Coraz większym zainteresowaniem cieszy się olej konopny tłoczony z dojrzałych nasion.
Nasiona konopi siewnych są dobrym źródłem witaminy E, żelaza, wapnia, cynku, fosforu, magnezu. Witamina E jest silnym przeciwutleniaczem, chroni kwasy tłuszczowe omega-3 przed utlenianiem zachowując ich prozdrowotne właściwości. Wpływa na elastyczność naczyń krwionośnych, poprawia krążenie krwi, obniża ryzyko wystąpienia miażdżycy i choroby niedokrwiennej serca. Cynk zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz zdrowy wygląd skóry, paznokci i włosów. Olej z nasion konopi siewnych, tłoczony na zimno, posiada bardzo dobry skład niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Kwasy tłuszczowe, zwłaszcza właśnie NNKT szeregu omega-3, stanowią nieodzowne elementy strukturalne w budowie błon komórkowych, a ich niedobór może być powodem wielu dysfunkcji. Od ich obecności zależy prawidłowy przebieg wielu reakcji biochemicznych. Uczestniczą między innymi w usuwaniu toksyn z komórek, dostarczaniu substancji odżywczych, wzmacniają układ odpornościowy jak również ograniczają powstawanie stanów zapalnych w organizmie.
Zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w oleju z nasion konopi siewnych przewyższa skład wielu innych olejów roślinnych, ponadto posiada optymalny stosunek kwasów omega-6 do omega-3 tj. pomiędzy 2:1 a 3:1. Olej konopny zawiera również inne cenne związki takie jak m.in. fosfolipidy, sitosterole, tokoferole, karotenoidy, terpeny czy salicylan metylu. Korzystne towarzystwo tych związków wspomaga działanie niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych w konsekwencji czego można spodziewać się korzystnego wpływu tłuszczu na poziom cholesterolu. Mieszanina tokoferoli i pochodnych tokotrienolu wzmaga działania antyoksydacyjne jak również zmniejsza ryzyko powstania chorób sercowo- naczyniowych, nowotworowych czy zwyrodnień plamki żółtej. Terpeny nadają charakterystyczny zapach ale również wpływają na przeciwzapalne i przeciwutleniające właściwości oleju. Olej z nasion konopi siewnych, tłoczony z dobrej jakości ziaren ma kolor zielony do oliwkowego i charakterystyczny, orzechowy zapach i smak. Rafinacja i bielenie oleju powoduje usunięcie wielu cennych składników w tym chlorofilu i antyoksydantów. Warto codzienne porcje warzyw wzbogacać tym naturalnym i jakże cennym tłuszczem roślinnym, zwłaszcza na przednówku.
Zdjęcie (https://dbam-o-siebie.pl/olej-konopny)
