Pedagogika wg Marii Montessori
Psychologiczne podstawy metody
Podstawę pedagogiki wg Marii Montessori stanowi dziecko i jego rozwój. Jej zdaniem dzieciństwo to kluczowy okres w rozwoju człowieka, w którym zachodzą procesy nadające kształt osobowości, następuje wzrost i postęp w sferze ciała i ducha, które są ze sobą zintegrowane. Wszystkie dzieci emanują wewnętrzną energią, która skłania je do ak
tywności i sprawia, że są niestrudzone, nie boją się wysiłku a wręcz stale go poszukują i wytrwale realizują podjęte działanie. Zdaniem Montessori na tej potrzebie spontanicznej i wszechstronnej aktywności dziecka należy oprzeć wychowanie. Z otaczającego świata dziecko najpierw nieświadomie, a następnie w sposób świadomy chłonie różne uczucia, zdobywa wiedzę i doświadczenie, które wpływają na jego dalszy rozwój. Proces ten dokonuje się dzięki typowym dla okresu dzieciństwa właściwościom takim, jak: „absorbująca psychika”, „okresy szczególnej wrażliwości”, „polaryzacja uwagi”. Cele i zadania nauczania wg Marii Montessori. Metoda Montessori daje dziecku szansę wszechstronnego rozwoju fizycznego i duchowego oraz kulturowego i społecznego, wspiera jego spontaniczną i twórczą aktywność. Celem metody jest rozwijanie indywidualnych cech osobowości, w formowaniu prawidłowego charakteru, zdobywaniu wiedzy, umiejętności szkolnych i współdziałania. Jest to realizowane poprzez pomoc dziecku w:
1. rozwijaniu samodzielności i wiary we własne siły,
2. wypracowaniu szacunku do porządku i do pracy,
3. wypracowaniu zamiłowania do ciszy i skupienia do pracy indywidualnej i zbiorowej,
4. osiąganiu długotrwałej koncentracji nad wykonywanym zadaniem,
5. wypracowaniu podstaw posłuszeństwa opartego na samokontroli, a nie na zewnętrznym przymusie,
6. uniezależnieniu od nagrody,
7. formowaniu postaw wzajemnej pomocy bez rywalizacji,
8. szacunku dla pracy innych,
9. rozwijaniu indywidualnych uzdolnień i umiejętności współpracy,
10. osiąganiu spontanicznej samodyscypliny wynikającej z dziecięcego posłuszeństwa,
11. umiłowanie do rzeczywistości i otoczenia. Główne założenia metody Marii Montessori to:
1. uczenie przez działanie w przemyślanym środowisku pedagogicznym, przy współpracy z nauczycielami,
2. samodzielność i swobodny wybór rodzaju, miejsca, czasu i formy pracy przy zachowaniu reguł społecznych,
3. rozwój indywidualnych uzdolnień i realnej oceny swoich umiejętności,
4. rozwój koncentracji przez ćwiczenie dokładności i wytrwałości przy wykonywaniu konkretnych działań,
5. lekcje ciszy – dzieci uczą się współpracować w cichych zajęciach indywidualnych i grupowych,
6. porządek – dzieci zdobywają umiejętność przestrzegania porządku w otoczeniu i swoim działaniu,
7. społeczne reguły – dzieci zróżnicowane wiekowo (trzy roczniki) są łączone w grupy, sprzyja to wymianie wzajemnych zdolności i umiejętności. Uczą się one przestrzegać reguł: nie rań, nie niszcz, nie przeszkadzaj,
8. obserwacja – jest kluczem dorosłych do poznania świata dziecka. Nauczyciel z szacunkiem i uwagą obserwuje postępy i trudności dziecka, jest jego przewodnikiem,
9. indywidualny tok rozwoju każdego dziecka – dziecko jest serdecznie przyjęte, znajduje uwagę i indywidualną opiekę nauczyciela. Pracuje według własnego tempa i możliwości, podejmując zadania, do których jest już gotowe. Podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju dziecka jest właściwie przygotowane otoczenie, które wspomaga w pełni harmonijny rozwój osobowości dziecka, sprawia, że czuje się ono szczęśliwe i radosne, szybko i chętnie się uczy. Zadaniem materiału dydaktycznego jest wspomaganie rozwoju dziecka, dlatego zwany jest materiałem rozwojowym. Jest tak przygotowany, rozmieszczony w klasie i udostępniony dzieciom, że tworzy logicznie uporządkowaną całość programową. Umożliwia on wyjście w uczeniu się dziecka od doświadczenia i poznania zmysłowego. Służy nie tylko rozwojowi intelektualnemu, ale także kształtowaniu się osobowości. Konstrukcja pomocy umożliwia korektę błędu. Materiały dydaktyczne uwzględniają zasadę stopniowania trudności i są dostosowane do potrzeb rozwojowych dziecka. Rola nauczyciela
Podstawą zajęć w klasach Montessori jest samodzielna praca dziecka. Nauczyciel wnikliwie obserwuje dziecko i służy pomocą tylko wtedy, kiedy to konieczne zgodnie z dewizą: „pomóż mi zrobić to samemu”. Maria Montessori była jednym z pierwszych we Włoszech lekarzem neurologiem, o niezwykłym darze obserwacji i ogromnym sercu dla dzieci. Dzięki jej pracom nastąpił zwrot w myśleniu o dzieciństwie. Założone przez nią Domy Dziecięce wspierały rozwój dzieci z deficytami poznawczymi, jednak szybko okazało się, że metoda uczenia jej pomysłu okazała się skuteczna w stosunku do wszystkich dzieci. Wdrożenie jej rozwiązań edukacyjnych to sprawdzony sposób na ukształtowanie ciekawego świata, żądnego wiedzy, znającego swoje możliwości, zrównoważonego, młodego człowieka.
