13/11/2023
13 listopada 99 lat temu Władysław St. Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla.
📖 99 lat temu Władysław St. Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla
🗓 13 listopada 1924 r. Akademia Szwedzka w Sztokholmie postanowiła nagrodzić Reymonta za wybitną powieść „Chłopi” przedstawiającą życie polskiej wsi przełomu XIX i XX wieku. Powieść nazwana również „epopeją chłopską” cechowała się uniwersalnością przedstawiającą ponadczasowe wartości w skali światowej.
📚 „Chłopi” prezentują mentalność oraz problemy mieszkańców wsi z jakimi stykali się w ówczesnym czasie, obraz zawarty w powieści jest realistyczny, przedstawiony z różnych punktów widzenia, przez co czytając „Chłopów” ma się wrażenie bliskiej obserwacji mieszkańców Lipiec.
ℹ️ Warto zaznaczyć, że innymi kandydatami do Nagrody Nobla byli tacy pisarze jak: Maksym Gorki, Thomas Hardy, Blasco Ibanez, Thomas Mann, Sigrid Undset i Stefan Żeromski. Nagroda Nobla z dziedziny literatury dla Reymonta była drugą, jaką otrzymał P***k, wcześniej (w 1905 r.) nagrodę przyznano Henrykowi Sienkiewiczowi.
🟦 Pierwsze wzmianki o Nagrodzie Nobla dla Reymonta dotarły do Polski wieczorem 13 listopada 1924 r. Sam Reymont w notatce kalendarzowej z tego dnia zapisał: „Akademia daje Nobla za Chłopów Wł. St. Reymontowi”. – K. Olchowicz z „Kuriera” zawiadomił mnie drugi, potwierdził. – Depesze. Nieskończone telefony.
14 listopada informację o Noblu dla Reymonta podaje do opinii publicznej polska prasa.
🗞 „Gazeta Warszawska” w nr. 312 donosiła: „Po Sienkiewiczu – Reymont. Nie miejsce tu w krótkiej, pod pierwszym wrażeniem pisanej notatce, charakteryzować jego rolę w literaturze i jego dzieło. Ale trudno nie dać wyrazu gorącej radości i dumie, nie tylko z powodu, że głośne na cały świat odznaczenie otrzymał P***k, ale dlatego przede wszystkim, że otrzymał je właśnie Władysław Reymont, a więc, podobnie jak Sienkiewicz, P***k nie tylko z nazwiska i pochodzenia, ale z najgłębszych instynktów, najgłębszych pokładów duszy, jeden z najprawdziwszych, najpotężniejszych wyrazicieli naszej krwi i naszej rasy.”
ℹ️ Pisarz z powodu złego stanu zdrowia nie mógł wziąć udziału w uroczystości wręczenia nagrody. Odebrał ją w jego imieniu poseł RP w Szwecji Alfred Wysocki, następnie przesyłając nagrodę do Nicei, gdzie Reymont przebywał na rekonwalescencji.
💬 Sam Reymont w liście do Wojciecha Morawskiego 14 listopada 1924 r. tak opisuje uczucia związane z otrzymaniem nagrody:
„Sprawiła mi nie radość, a głębokie wzruszenie. Mówiąc otwarcie […] nie miałem żadnej nadziei. […] Na cóż ja mogłem liczyć? Chyba na jakiś szczęśliwy wypadek. I prawdopodobnie ten jakiś nieprzewidziany wypadek zwyciężył. […] Oszołomiony jestem tą niespodzianką. I w takich okolicznościach przyszła, że wygląda na gorzką ironię życia. Bo na cóż mi to wszystko? Chory jestem, miałem świeżo zapalenie płuc […]. Odszedłem wewnętrznie od świata i spraw jego. Marzyłem jeno o ciszy i możności spokojnego pracowania, jak o największym szczęściu. Naraz otwierają się wielkie drzwi rozgłosu!.”
🏴 Rok później w nocy z 5 na 6 grudnia Władysław St. Reymont umiera w swoim warszawskim mieszkaniu. Pochowany został w Alei Zasłużonych na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim.