28/05/2026
KONTROLA OSOBISTA/PRZEGLĄDANIA BAGAŻY/SPRAWDZENIA ŁADUNKU
Podstawy prawne
Art. 15 ust 1 pkt 5 UoP
Art. 15d UoP i Art. 15e UoP
Kontrola osobista jest moim zdaniem trudnym zagadnieniem, z uwagi na nowelizację Ustawy o Policji w 2019 roku nie ma zbyt wiele opracowań dotyczących tego zagadnienia a wdrożenie kamer nasobnych spowodowało paraliż policjantów w nie wyposażonych w tej tematyce z uwagi na niepewność co do prawidłowego toku postępowania.
Kiedy wykonujemy kontrolę osobistą/przeglądanie bagażu/ sprawdzenie ładunku?
1. Policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo:
5) dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego:
a)
W razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary.
((Co to jest uzasadnione podejrzenie na przykładzie przestępstwa w oparciu o wyrok III Kp 1017/11 SO we Wrocławiu: „zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 303 k.p.k., podstawę do wszczęcia postępowania przygotowawczego stanowić ma "uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa". Jest to tzw. faktyczna podstawa wszczynania dochodzenia lub śledztwa, czyli faktyczna zasadność ścigania w rozumieniu zasady legalizmu. Dla wszczęcia postępowania przygotowawczego wymagane jest zatem posiadanie takiego rodzaju danych, z których w zasadny sposób można podejrzewać, że miało miejsce przestępstwo, a więc zawinione zachowanie się człowieka. Nie jest przy tym wymagane przekonanie o zaistnieniu przestępstwa, nie wystarcza też jednak samo tylko "przypuszczenie" jego popełnienia. Podejrzenie to zatem taki stan subiektywny, ukształtowany na podstawie posiadanych (obiektywnych) danych, który wywołuje wystąpienie prawdopodobieństwa zaistnienia określonego faktu. Muszą przy tym istnieć takie informacje, w oparciu, o które możliwe jest przypisanie danego czynu oraz określenie jego kwalifikacji prawnej.”))
b)
- W celu znalezienia broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełniania czynu zabronionego pod groźbą kary.
- W celu znalezienia przedmiotów, których posiadanie jest zabronione lub mogących stanowić dowód w postępowaniu prowadzonym w związku z realizacją zadań takich jak ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania, prowadzenie działań kontrterrorystycznych w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 796), wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, ochrona obiektów stanowiących siedziby członków Rady Ministrów, z wyłączeniem obiektów służących Ministrowi Obrony Narodowej i Ministrowi Sprawiedliwości, wskazanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych związanych z działalnością publiczną lub obowiązujących w miejscach publicznych, współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi, a także z organami i instytucjami Unii Europejskiej na podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów
- W celu znalezienia przedmiotów podlegających przepadkowi w przypadku uzasadnionego przypuszczenia posiadania przez osobę broni lub takich przedmiotów lub uzasadnionego przypuszczenia ich użycia do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary
(Co to jest uzasadnione przypuszczenie – „Uzasadnione przypuszczenie popełnienia przestępstwa jest pojęciem szerszym od uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa. Dopuszcza możliwość stosowania zatrzymania w szerszym zakresie wypadków.” II AKa 35/16 SA Wrocław - Na przykładzie definicji z art. 244 par 1 kpk.)
Na czym polega kontrola osobista:
Polega na sprawdzeniu:
1) zawartości odzieży i obuwia osoby poddawanej kontroli osobistej, zwanej dalej "osobą kontrolowaną" i przedmiotów, które znajdują się na jej ciele, bez odsłaniania przykrytej odzieżą powierzchni ciała;
2) zawartości podręcznego bagażu oraz innych przedmiotów, które posiada przy sobie osoba kontrolowana;
3) zawartości odzieży i obuwia osoby kontrolowanej i przedmiotów, które znajdują się na jej ciele, z odsłonięciem przykrytych odzieżą powierzchni ciała w celu oraz w zakresie niezbędnym do odebrania broni lub przedmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 5 , w przypadku, gdy ujawniono ich posiadanie przez osobę kontrolowaną podczas sprawdzenia, o którym mowa w pkt 1 lub 2 i gdy do ich odebrania nie jest wystarczające zastosowanie czynności określonych w pkt 1 i 2;
4) jamy ustnej, nosa, uszu oraz włosów osoby kontrolowanej;
5) miejsc intymnych osoby kontrolowanej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
„Policjant dokonuje kontroli osobistej w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby kontrolowanej oraz w zakresie niezbędnym w danych okolicznościach do zrealizowania celu dokonywanej kontroli. Podczas sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 5, osoba kontrolowana powinna być częściowo ubrana. Policjant najpierw sprawdza część odzieży, a przed sprawdzeniem kolejnej części umożliwia osobie kontrolowanej włożenie odzieży już sprawdzonej.”
Sprawdzenie możemy dokonywać wzrokowo, manualnie, itd. wszystko jest w art. 15d UoP
Obowiązki policjanta:
1) Przestawić się a policjant nieumundurowany okazać legitymację
2) Podać podstawę prawną oraz przyczynę podjęcia kontroli
3) Legitymować osobę poddanej kontroli
4) Możemy wezwać osobę do dobrowolnego wydania przez nią broni, niebezpiecznych przedmiotów, narkotyków itd.
5) Odebrać przedmioty
6) Sprawdzić osobę w KSIP
7) „Pobiera niezbędne dane osobowe osoby kontrolowanej lub innych osób, jeżeli uczestniczą w czynności, oraz dane dotyczące posiadanych przez osobę kontrolowaną dokumentów i podlegających sprawdzeniu przedmiotów, w tym dane związane z tymi przedmiotami lub utrwalone na tych dokumentach”
8) Od 1 i 3 możemy odstąpić, jeśli wykonaliśmy te czynności wcześniej
„Kontroli osobistej dokonuje policjant tej samej płci, co osoba kontrolowana w miejscu niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych.”
„W przypadku gdy kontrola osobista musi być dokonana niezwłocznie, w szczególności ze względu na okoliczności mogące stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego lub mienia, może jej dokonać policjant płci odmiennej niż osoba kontrolowana, także w miejscu niespełniającym warunku, o którym mowa w ust. 5, w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby kontrolowanej.”
„Podczas kontroli osobistej może być obecna osoba przybrana przez dokonującego czynności, a w przypadku, gdy nie uniemożliwi to przeprowadzenia kontroli osobistej albo nie utrudni jej przeprowadzenia w istotny sposób, podczas kontroli osobistej może być obecna także osoba wskazana przez osobę kontrolowaną.”
Osoba kontrolowana jest obowiązana umożliwić policjantom dokonanie kontroli osobistej, jeżeli nie to 65a KW.
„Po zakończeniu kontroli osobistej policjant poucza osobę kontrolowaną o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w ust. 11, oraz o prawie do żądania sporządzenia protokołu z kontroli osobistej.”
TERAZ BARDZO WAŻNE
---„Z kontroli osobistej sporządza się protokół w przypadku, gdy osoba kontrolowana zgłosiła takie żądanie bezpośrednio po jej dokonaniu oraz w przypadku, gdy w toku kontroli znaleziono broń lub przedmioty, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 5”---
---„W przypadku gdy w toku kontroli osobistej nie znaleziono broni lub przedmiotów, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 5, lub w przypadku, gdy osoba kontrolowana nie zgłosiła żądania sporządzenia protokołu z kontroli, kontrolę osobistą dokumentuje się w dokumentacji służbowej, określając datę, czas, miejsce i przyczynę jej dokonania, dane osób w niej uczestniczących oraz rodzaj i wynik czynności, a także informację o pouczeniu osoby kontrolowanej, o którym mowa w ust. 9.”---
Tu jest przedmiot wieloletnich dyskusji.
JEŻELI NIC NIE ZNALEŹLIŚMY – PROTOKÓŁ KONTROLI OSOBISTEJ NA ŻĄDANIE
JEŻELI ZNALEŹLIŚMY – PROTOKÓŁ KONTROLI OSOBISTEJ OBLIGATORYJNIE NAWET JEŚLI OBYWATEL NIE ŻĄDA - wynika to wprost z art. 15d ust 10 UoP
Jak przełożyć na proces protokół kontroli osobistej?
Odpowiedź brzmi: NIJAK
Protokół kontroli osobistej, mimo że jest to czynność administracyjno porządkowa może zostać odczytany jako dowód na rozprawie na podstawie art. 393 § 1 KPK a formalnie spełnia wszelkie wymogi protokołu procesowego, różnicą jest podstawa prawna. Dokładnie analogicznie do zatrzymania na podstawie art. 15a UoP i włączenia nieprocesowego protokołu zatrzymania do procesu np. po przesłuchaniu zatrzymanego w charakterze podejrzanego albo świadka. Wiecie, dlaczego nikt nigdy się nie głowił nad powyższym? Bo zatrzymanie procesowe z KPK i nieprocesowe z 15a UoP jest na tym samym druku i nikt nigdy nawet się nad tym nie zastanowił, mimo że o tym czy coś jest procesowe czy nie, nie decyduje wzór protokołu, bo ten można i od ręki napisać a podstawa prawna. Protokół kontroli osobistej jest na innym druku niż przeszukanie to wszyscy główkowali. Analogicznie – protokół kontroli trzeźwości, jak robicie nietrzeźwego kierującego protokół trafia do akt głównych i jest kluczowym dowodem w sprawie a nie jest to czynność procesowa, bo nie wynika z KPK.
Ma być protokół kontroli osobistej i kropka i to ma trafić do akt głównych, nie żadna magiczna przemiana z kontroli osobistej na przeszukanie tak jak się robiło od zawsze, i tak mówi kom. Tomasz Piochacz z SP w Pile w opracowaniu „PROBLEMATYKA PRZESZUKANIA I KONTROLI OSOBISTEJ W UJĘCIU PRAKTYCZNYM” a jak Piła coś takiego wydaje to znaczy, że tak jest i tak ma być.
Przeglądanie bagażu/ sprawdzenie ładunku - analogicznie, zmienia się podstawa prawna i protokół.
Należy przy tym pamiętać, że jest to:
1. Przeglądanie zawartości bagaży lub sprawdzanie ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, powietrznego i wodnego polega na:
1) wzrokowej i manualnej kontroli zawartości bagaży lub ładunków, w tym manualnym sprawdzeniu ładunków, elementów konstrukcyjnych bagaży oraz znajdujących się w nich przedmiotów;
2) sprawdzeniu bagaży i ładunków z wykorzystaniem psa służbowego lub z wykorzystaniem środków technicznych niezbędnych do wykrywania materiałów i urządzeń zabronionych, w szczególności broni, materiałów wybuchowych, środków odurzających, substancji psychotropowych i ich prekursorów.
5. Policjant w związku z realizacją czynności, o których mowa w ust. 1, ma prawo żądania udostępnienia bagaży lub przewożonych ładunków, w tym otwarcia bagażnika oraz udostępnienia przestrzeni bagażowej w środkach komunikacji do przejrzenia, wyjęcia przewożonych bagaży lub ładunków oraz otwarcia i pokazania ich zawartości.
Podsumowując i wracając do języka patrolowego:
- Czasy rozbierania do golasa sebixów w Sprinterze się skończyły
- Jak coś znajdziemy w toku kontroli osobistej to ma to być na protokole kontroli osobistej a nie przeszukania
- Jeżeli chodzi o podstawy prawne to wskazałem w tekście, podstawy faktyczne, moim zdaniem najłatwiej będzie to wyjaśnić w taki sposób: Jeżeli znasz podstawy prawne i potrafisz w oparciu o nie uargumentować w 4 zdaniach stojąc przed Sądem, dlaczego dokonałeś kontroli osobistej to znaczy, że miałeś podstawę faktyczną. Jeżeli na hipotetyczne pytanie Sądu potrafisz odpowiedzieć tylko „Yyyyyyyy” to tej podstawy nie miałeś.
Dziękuje, jeżeli dotarłeś do tego miejsca to zostaw komentarzu „six seven”, ponadto mile widziana będzie konstruktywna krytyka oraz pomysły na kolejne zagadnienia, które być może stanowią dla was (policjantów) problem.
15/05/2026