11/10/2020
Siara, czyli płynne krowie złoto zapewniające zdrowy odchów cieląt.
Siara w pierwszych dniach życia cielaka jest kluczowa. Wpływa na zdrowie, kondycję, a co zaskakujące u przyszłych jałówek, nawet na cielność i rozród. Żółta wydzielina gruczołu mlekowego, nazywana młodziwem lub z łaciny colostrum, przyjęta w odpowiednim czasie po porodzie jest zastrzykiem zdrowia dla malucha. Co to jest jakość siary? Jak ją sprawdzić u wycielonej krowy? W jakich ilościach powinna być spożywana? Tego wszystkiego dowiecie się Państwo w tym poście. Zapraszam, zaczynamy.
Siara jest pierwszym pokarmem, jaki spożywa nowo narodzone cielę. Ma za zadanie nie tylko zaspokoić potrzeby pokarmowe malucha, ale także:
1) stanowi źródło odporności biernej, czyli takiej, która jest przekazywana noworodkowi przez matkę wraz z mlekiem
2) jest bogactwem białka i energii
3) w jej skład wchodzi wiele składników biologicznie aktywnych, regulujących wzrost i rozwój młodego, cielęcego organizmu
4) zawiera witaminy i składniki mineralne takie jak:
Retinol- pochodna witaminy A
Tokoferol czyli witamina E
B-karoten
Tiamina- witamina B1
Ryboflawina- witamina B
Niacyna-witamina B3
Kwas foliowy
Witamina B6
Kwas pantotenowy
a także pierwiastki takie jak: Ca-wapń, P- fosfor, Mg- magnez, Na-sód, K-potas, Zn-cynk, Fe-żelazo, Cu-miedź, S-siarka, Mn-mangan
Siara pokryje zapotrzebowania na niezbędne do rozwoju składniki, jeśli będzie podana w odpowiedni sposób, w odpowiednim czasie i co najważniejsze w odpowiedniej ilości.
Co oznacza odpajanie siarą w odpowiedni sposób?
Ten temat poruszyłam w poprzednim poście. Serdecznie zapraszam do zapoznania się z nim. Podaję link do posta :
https://m.facebook.com/story.phpstory_fbid=1060857024357981&id=369723043471386
Cielęta, które w nieodpowiedni sposób pobrały siarę, są 2-3 krotnie bardziej narażone na upadki w porównaniu do maluchów odpojonych prawidłowo.
Co oznacza odpajanie siarą w odpowiednim czasie?
Siara powinna być pobrana przez cielę bardzo szybko po porodzie. Idealną sytuacją jest spożycie kolostrum przez cielaka w pierwszych 30 minutach życia po wycieleniu a pierwsza dawka siary stanowi minimalnie 5% masy ciała malucha (około 2,5kg). Bardzo dobrze byłoby, aby cielak spożywał dobowo taką dawkę siary, która odpowiada 10-12% jego masy ciała. Jeżeli porcja siary wynosi ponad 2l można ją podzielić. Dość nową metodą jest podanie cielakom siary w jednym odpoju za pomocą sondy. Daje nam to pewność, że pokarm został podany w należytej dawce. Dlaczego czas jest tak ważny? Jest to związane z budową układu pokarmowego młodego przeżuwacza. Chodzi konkretnie
o barierę jelitową. W pierwszych 24 godzinach życia jest ona otwarta i immunoglobuliny klasy IgG mogą swobodnie przenikać barierę krew-jelita. Z upływem czasu od porodu bariera ta zaczyna zamykać się i immunoglobuliny, zapewniające bierną odporność, z coraz mniejszą intensywnością przenikają do krwi. Dla przykładu :
- cielak, który pobrał dawkę siary zaraz po porodzie po 24 godziny po pobraniu siary będzie miał stężenie przeciwciał 52,7 mg/ml w surowicy - wchłanianie wyniesie 66%
- cielak, który pobrał pierwszą siarę kilka godzin po porodzie będzie miał po 24 godzinach od pobraniu siary stężenie przeciwciał w surowicy na poziomie 9,2 mg/ml, co stanowi TYLKO 11% wchłanianilności. Różnica diametralna.
Zbyt późne pobranie siary (tj. dłużej niż 7 godzin po porodzie) wiąże się także ze słabszym wchłanianiem witaminy A, E, D oraz B-karotenu z przewodu pokarmowego. Powoduje to mniejszą rezerwę owych cząsteczek w młodym, cielęcym organizmie w pierwszym miesiącu życia oraz pogorszeniem stanu zdrowia.
Warto dodać, że z każdą godziną od porodu zmniejsza się stężenie przeciwciał w siarze, dlatego musimy spieszyć się z podawaniem młodziwa, aby pokryć zapotrzebowanie cielaka na immunoglobuliny. Jest ono pokryte, gdy stężenie immunoglobulin we krwi osiągnie co najmniej 10g/L. Aby pokryć to zapotrzebowanie należy dostarczyć 2-2,5 L dobrej jakości siary zaraz po porodzie, a co ważne, powtarzać tą dawkę w kolejnych 6-12 godzinach życia malucha. Czasami dawka 2-2,5 L siary to stanowczo za mało. Dzieję się tak w przypadku gdy:
- siara została podana z opóźnieniem czyli dłużej niż 2 godziny po porodzie
- cielak jest duży i waży w granicach 50kg (duża masa urodzeniowa )
- siara jest słabej jakości czyli poniżej 50g Ig/L
Mamy wnioski : za późno podana siara = zamykanie bariery jelitowej i zmniejszające się stężenie przeciwciał w kolostrum = niedobór przeciwciał klasy IgG = niedobór odporności biernej= osłabienie= choroby … a wszystko to rzutuje na przyszłość młodego przeżuwacza .
Stawiajmy na jakość! Im wyższa jakość siary, tym lepiej dla malucha. Niska jakość siary jest coraz częstszą przyczyną niedoboru odporności biernej u cieląt.
Jakość siary jest kwestią indywidualną krowy. Każda krowa ma inną jakość siary, a co za tym idzie, inne stężenie immunoglobulin. Immunoglobuliny zawarte w colostrum wchłaniane są w niezmienionej postaci w przewodzie pokarmowym młodzieży, a następnie transportowane do krwi.
Jakość siary jest zależna od:
- kolejności laktacji (wiek krowy) – badania donoszą, że krowy pierwiastki produkują siarę z mniejszą ilością IgG
w porównaniu do krów w 3-4 laktacji, dlatego do banków siary najlepiej pobierać colostrum od krów minimum w trzeciej laktacji. U cieląt pochodzących od pierwiastek stwierdza się częstszą zapadalność na choroby układu oddechowego czy pokarmowego .
- objętości siary
- pory roku- istnieją źródła informacji mówiące iż siara produkowana w miesiącach letnich jest wyższej jakości
- stanu zdrowia krowy
- pory roku
- długości okresu zasuszania
Kontrola jakości siary.
Cechy prawidłowej siary to: odpowiednia konsystencja (gęstość), brak nadmiernych domieszek krwi, zapach. Obecność niewielkich smug krwi nie dyskwalifikuje siary ale zapala nam czerwone światło i kieruje naszą uwagę na stan gruczołu mlekowego.
Jakość siary można skontrolować przy użyciu siaromierza, w który warto się zaopatrzyć. Metoda z wykorzystaniem siaromierza nie należy do idealnych ,w porównaniu do Refraktometru Brixa, ale zawsze da nam pewien obraz jakości. W pomiarze siaromierzem jest wykorzystywana zależność między ciężarem właściwym siary a stężeniem Ig w niej zawartych. Na wynik ma wpływ: temperatura, zawartość tłuszczu i suchej masy.
Po zdojeniu odczekujemy 10-20 minut : świeżo zdojona siara ma bardzo dużo pęcherzyków powietrza, co zmniejsza gęstość próbki dając zafałszowany wynik. Stąd należy odczekać 10-20 minut.
Wiarygodność oceny jakości siary zależy w dużej mierze od temperatury w jakiej ją badamy. Powinna wynosić 20-25 stopni Celcjusza. W przypadku gdy temperatura jest wyższa ilość przeciwciał jest zaniżona. Z kolei temperatura niższa niż 20 stopni Celcjusza spowoduje uzyskanie stężenia przeciwciał IgG fałszywie zawyżone.
Odczytując gęstość przyporządkowujemy pomiarowi immunoglobulin stężenie według następujących danych:
SIARA BARDZO DOBREJ JAKOŚCI: gęstość >1,071g/ml, stężenie >121g Ig/l
SIARA DOBREJ JAKOŚCI : gęstość 1,057-1,070g/ml, stężenie 80-118g Ig/l
SIARA ŚREDNIEJ JAKOŚCI : gęstość 1,044-1,056g/ml, stężenie 42-77g Ig/l
SIARA ZŁEJ JAKOŚCI : gęstość