Lingwistyka stosowana - Uniwersytet Rzeszowski

🎓 Studentki Lingwistyki Stosowanej UR referentkami na międzynarodowej konferencji w Niemczech 🇩🇪

W dniach 21–22 maja pięć studentek Instytutu Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Rzeszowskiego wzięło czynny udział w Międzynarodowej Konferencji Językoznawczej LiNaWo na Uniwersytecie w Saarbrücken w Niemczech.

Była to już 7. edycja konferencji organizowanej na przemian przez Uniwersytet Kraju Saary i Uniwersytet Warszawski. Wydarzenie skierowane jest do doktorantów i młodych naukowców prezentujących wyniki swoich badań oraz plany naukowe. Studentki UR uczestniczyły w konferencji w Saarbrücken po raz pierwszy, na zaproszenie organizatorów z Uniwersytetu Kraju Saary, z którym Uniwersytet Rzeszowski współpracuje w ramach umowy bilateralnej od 2012 roku.

Nasze studentki zaprezentowały wyniki swoich badań:

🔹 Aleksandra Kołodziej, Oliwia Schiffer, Joanna Sulich
Lost in Subtitling: From Wordplay to Strategic Reductions
(opieka merytoryczna: dr Judyta Pawliszko, dr Iwona Szwed)

🔹 Julia Kipa
Überlegungen über den Texttyp der Bibel: Versuch ihrer Klassifizierung als „Meta-Narrativ”
(opieka merytoryczna: dr hab. prof. UR Agnieszka Hanus)

🔹 Pola Rogoz
Challenges in the Polish Translation of Toponyms in "The Elder Scrolls V: Skyrim" / Herausforderungen bei der Übersetzung von Toponymen ins Polnische am Beispiel von „The Elder Scrolls V: Skyrim”
(opieka merytoryczna: dr Judyta Pawliszko, dr Iwona Szwed)

Referaty wygłoszone przez nasze studentki wywołały duże zainteresowanie i liczne pytania ze strony mentorów naukowych z Uniwersytetu Kraju Saary, Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Rzeszowskiego. Instytut Lingwistyki Stosowanej UR reprezentowały jako mentorki dr Agnieszka Buk i dr Iwona Szwed.

Tematyka konferencji obejmowała m.in. lingwistykę tekstu i genologię lingwistyczną, translatorykę i translatologię, glottodydaktykę języka niemieckiego, akwizycję języka u dzieci, języki specjalistyczne, a także dialektologię i politykę językową Polski i Niemiec w ujęciu kontrastywnym. Spotkanie stało się inspiracją do ciekawych dyskusji oraz planowania dalszej współpracy i wspólnych projektów.

👏 Naszym studentkom serdecznie gratulujemy godnego reprezentowania Uniwersytetu Rzeszowskiego i życzymy kolejnych sukcesów naukowych!

Współpraca Wydziału Filologicznego UR z Uniwersytetem Kraju Saary została odnowiona w ubiegłym roku dzięki realizacji projektu „Schlüsselkompetenzen für den Einstieg in den europäischen Berufsmarkt: interkulturell-digital-berufsübergreifend” finansowanego z programu DAAD Ostpartnerschaften (koordynator: dr Iwona Szwed). W jego ramach studentki i studenci Lingwistyki Stosowanej uczestniczyli we wspólnych warsztatach poświęconych komunikacji międzykulturowej oraz aplikowaniu o pracę w środowisku wielojęzycznym i wykorzystującym narzędzia cyfrowe.

Projekt jest kontynuowany również w bieżącym roku (koordynator ze strony Uniwersytetu Kraju Saary: dr Elisabeth Venohr, koordynator ze strony UR: dr Iwona Szwed).

Z lingwistyką stosowaną w świat!

Studia to nie tylko zajęcia i egzaminy, ale także szansa na zdobywanie doświadczeń, które zostają na całe życie. Dzięki udziałowi w programie SEMP nasza studentka spędziła semestr w Szwajcarii, rozwijając kompetencje językowe, poznając międzynarodowe środowisko akademickie i odkrywając nowe miejsca.

Jak sama przyznaje, był to czas pełen nauki, podróży, nowych znajomości i wyzwań, które pozwoliły jej rozwinąć samodzielność oraz otwartość na świat.

Lingwistyka stosowana otwiera drzwi do międzynarodowych doświadczeń i pokazuje, że nauka języków może prowadzić znacznie dalej, niż mogłoby się wydawać.

Z lingwistyką stosowaną w świat!

Studia to nie tylko zajęcia i egzaminy – to również możliwość zdobywania doświadczeń, które zostają z nami na całe życie. Nasi studenci chętnie korzystają z programu Erasmus, rozwijając swoje kompetencje językowe, międzykulturowe i zawodowe na uczelniach partnerskich w całej Europie.

Tym razem zaglądamy do słonecznej Walencji, gdzie jeden z naszych studentów realizował część swojej edukacyjnej przygody na Universitat de València.

Program Erasmus to szansa na:
✅ rozwój językowy w naturalnym środowisku,
✅ poznanie nowych kultur i ludzi z całego świata,
✅ zdobycie cennego doświadczenia akademickiego,
✅ budowanie pewności siebie i samodzielności.

Jesteśmy dumni, że studenci Lingwistyki Stosowanej tak aktywnie reprezentują naszą społeczność na międzynarodowej arenie. 🌍

Wykład dr Bartosza Bucia w cyklu spotkań „Kultura i media w odsłonach”

W dobie dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji oraz coraz powszechniejszego wykorzystywania dużych modeli językowych w różnych obszarach życia społecznego, zawodowego i naukowego, szczególnego znaczenia nabierają pytania o możliwości i ograniczenia zastosowania tych technologii w przekładzie. Sztuczna inteligencja stała się w ostatnich latach jednym z najważniejszych czynników transformujących współczesną komunikację, edukację i praktykę zawodową. Szczególnie widoczne jest to w obszarze przekładu, gdzie zaawansowane modele językowe otwierają nowe możliwości wspomagania pracy tłumaczy, jednocześnie stawiając przed badaczami i dydaktykami nowe wyzwania metodologiczne i etyczne. Narzędzia oparte na sztucznej inteligencji nie tylko zmieniają sposób wykonywania tłumaczeń, lecz także wpływają na kształcenie przyszłych tłumaczy oraz rozwój badań nad procesami translatorskimi.

W ramach ostatniego w tym roku akademickim spotkania naukowego w cyklu wykładów „Kultura i media w odsłonach” 28 maja 2026 roku dr Bartosz Buć z Instytutu Lingwistyki Stosowanej UR wygłosił wykład pt. „AI in Translation, czyli sztuczna inteligencja w Instytucie Lingwistyki Stosowanej”, poświęcony zastosowaniom sztucznej inteligencji w praktyce translatorskiej, badaniach naukowych oraz dydaktyce akademickiej.

Wystąpienie zostało podzielone na trzy komplementarne części. W pierwszej z nich prelegent przedstawił rozwój tłumaczenia maszynowego, od jego początków po współczesne rozwiązania wykorzystujące duże modele językowe. Następnie zaprezentował wyniki badań poświęconych zastosowaniu narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w procesie przekładu, wskazując zarówno na ich potencjał, jak i ograniczenia. Ostatnia część wykładu dotyczyła implikacji dydaktycznych wynikających z dynamicznego rozwoju technologii AI oraz możliwości ich wykorzystania w kształceniu przyszłych tłumaczy.

Rozważania dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji w procesie tłumaczenia zostały osadzone w kontekście autorskiego projektu dydaktyczno-badawczego „AI in Translation”, realizowanego w Instytucie Lingwistyki Stosowanej. Projekt ten stanowi jednocześnie przestrzeń kształcenia oraz źródło materiału empirycznego służącego do badań nad rolą narzędzi AI we współczesnej praktyce translatorskiej. W jego ramach opracowano i wdrożono innowacyjny przedmiot poświęcony zastosowaniom sztucznej inteligencji w tłumaczeniu, którego istotnym elementem jest systematyczne łączenie aktywności dydaktycznych z działalnością badawczą.

W ramach zajęć studenci wykonują tłumaczenia tekstów specjalistycznych z wykorzystaniem różnych systemów sztucznej inteligencji, analizując zarówno proces powstawania przekładu, jak i jakość generowanych rozwiązań oraz skuteczność strategii komunikacji z modelami językowymi. Równocześnie dokumentowane są doświadczenia uczestników kursu za pomocą specjalnie opracowanych narzędzi badawczych, umożliwiających ocenę jakości tłumaczeń, identyfikację typowych błędów językowych i translatorskich oraz analizę wpływu sposobów formułowania promptów na uzyskiwane rezultaty.

W ciągu dwóch semestrów realizacji projektu zgromadzono materiał badawczy obejmujący ponad 500 ankiet, co pozwoliło na przeprowadzenie pogłębionej analizy zależności między umiejętnościami formułowania poleceń dla modeli AI a efektywnością wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w procesie tłumaczeniowym. Podczas wykładu dr Bartosz Buć przedstawił zarówno założenia metodologiczne przedsięwzięcia, jak i wybrane wyniki badań, wskazując na rosnące znaczenie kompetencji związanych z krytycznym i świadomym wykorzystaniem sztucznej inteligencji w edukacji translatorskiej. Zaprezentowany projekt ukazał, że współczesne technologie mogą pełnić nie tylko funkcję narzędzi wspomagających tłumaczenie, lecz także stanowić przedmiot systematycznej refleksji naukowej oraz źródło innowacyjnych rozwiązań dydaktycznych.

Spotkanie zakończyła ożywiona dyskusja, podczas której uczestnicy podjęli refleksję nad perspektywami wykorzystania sztucznej inteligencji w praktyce translatorskiej, możliwościami jej implementacji w procesie kształcenia tłumaczy oraz ograniczeniami wynikającymi z zastosowania narzędzi opartych na AI.

📢 Studenci Instytutu Lingwistyki Stosowanej pomagają! ❤️🚴‍♂️

Zawsze cieszy nas, gdy nasi studenci angażują się nie tylko w rozwój naukowy, ale także w inicjatywy społeczne i charytatywne. Tym razem chcielibyśmy wesprzeć akcję naszego studenta, Kacper Misiarz, który postanowił połączyć swoją sportową pasję z pomocą dla chorego chłopca.

Kacper podejmie się wyjątkowego wyzwania – rowerowej wyprawy liczącej około 1000 km. Celem tej inicjatywy jest wsparcie leczenia Adasia Iwanejki, cierpiącego na dystrofię mięśniową Duchenne’a.

Zachęcamy całą społeczność akademicką, absolwentów, przyjaciół Instytutu oraz wszystkich ludzi dobrej woli do wsparcia zbiórki, udostępniania informacji i kibicowania Kacprowi w realizacji tego ambitnego przedsięwzięcia. Każda wpłata i każde udostępnienie mają znaczenie.

👇 Oryginalna wiadomość od Kacpra:

🚴‍♂️❤️

We wrześniu wrzuciłem informację, że wyruszam w rowerową podróż do Pragi i do Wrocławia, chcąc pokonać około 1000 km. Pomyślałem jednak, że bardzo dobrym pomysłem będzie połączenie mojej pasji z pomocą charytatywną, dlatego jest mi niezmiernie miło poinformować, że wyruszam w podróż, która ma na celu pomóc Adasiowi Iwanejce, cierpiącemu na dystrofię mięśniową Duchenne’a.

Choroba powoduje stopniowe osłabienie oraz zanik mięśni, a koszt leczenia wynosi około 3,4 mln dolarów. Choć udało się już zebrać znaczną część potrzebnej kwoty, wciąż brakuje środków.

Na swoich mediach społecznościowych będę pokazywał przygotowania do tego wyzwania, aby dotrzeć z informacją do jak największej liczby osób. Zapraszam również do obserwowania mojej strony na Facebooku: https://www.facebook.com/people/Droga-po-Zwyci%C4%99stwo/61586192060395/

Jeśli możesz, wesprzyj zbiórkę dla Adasia – każda złotówka ma znaczenie.

🔗 Zbiórka:
https://www.siepomaga.pl/wyjazd-rowerem-do-pragi-i-wroclawia?utm_source=chatgpt.com

💙 Pomaganie ma moc. Udostępnij post, zostaw słowo wsparcia lub dorzuć symboliczną cegiełkę. Razem możemy pomóc Adasiowi i jednocześnie wesprzeć Kacpra w realizacji tej wyjątkowej misji.

Wykład gościnny prof. dra hab. Ylljeta Aliçki w cyklu spotkań „Kultura i media w odsłonach”

Cykl spotkań naukowych „Kultura i media w odsłonach”, realizowany przez Zakład Lingwistyki Mediów oraz Zakład Teorii Komunikacji Językowej i Badań Kulturowych Instytutu Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Rzeszowskiego, stanowi przestrzeń interdyscyplinarnej refleksji nad współczesnymi zjawiskami językowymi, kulturowymi i komunikacyjnymi.

W dniu 25 maja 2026 roku w ramach wspomnianego cyklu, odsłona VI, na Uniwersytecie Rzeszowskim odbyło się spotkanie z prof. Ylljetem Aliçką z Uniwersytetu w Tiranie zatytułowane „When the Grotesque is Mingled with Stark Sadness”. Wydarzenie miało formę rozmowy prowadzonej przez dr hab. Annę Jamrozek-Sowę, prof. UR z Instytutu Polonistyki i Dziennikarstwa, oraz dr Patrycję Austin z Instytutu Anglistyki, i poświęcone było roli groteski i melancholii w literaturze powstałej w kontekście doświadczeń systemów totalitarnych oraz procesów transformacji postkomunistycznej, ze szczególnym uwzględnieniem literatury albańskiej.

Na wstępie dr hab. Anna Hanus prof. UR, współautorka cyklu prowadzonego wraz z dr hab. Martą Smykałą, prof. UR z Instytutu Lingwistyki Stosowanej, przybliżyła sylwetkę autora, Ylljeta Aliçki, albańskiego pisarza, scenarzysty i dyplomaty. Zwróciła uwagę na jego nietypową drogę twórczą: ukończył studia ścisłe, pracował jako nauczyciel oraz redaktor, a następnie pełnił ważne funkcje dyplomatyczne, m.in. jako ambasador Albanii we Francji oraz przedstawiciel przy UNESCO. Literacko zadebiutował stosunkowo późno, bo w wieku 45 lat, jednak szybko zdobył uznanie międzynarodowe dzięki opowiadaniom, w których łączy doświadczenie historyczne z ironią i perspektywą groteskową. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje zbiór „Kompromis. 13 opowiadań albańskich”, który został również przetłumaczony na język polski przez Dorotę Horodyską.

Punktem wyjścia rozmowy była twórczość samego autora, w tym zbiór „Kompromis. 13 opowiadań albańskich”, który posłużył jako przykład lapidarnej, oszczędnej formy narracyjnej. Aliçka podkreślał, że krótkie opowiadanie umożliwia koncentrację na sytuacjach granicznych oraz mechanizmach funkcjonowania jednostki w systemie opresji, gdzie codzienność przenika się z absurdem i przemocą symboliczną.

Istotnym zagadnieniem poruszonym w rozmowie była kategoria groteski, którą autor traktuje nie tylko jako środek stylistyczny, lecz przede wszystkim jako sposób rozumienia rzeczywistości historycznej i społecznej. Groteska – jak wynikało z wypowiedzi – wynika z samej struktury doświadczenia życia w systemach totalitarnych, gdzie logika władzy często przybierała formy irracjonalne i paradoksalne.

Szczególną uwagę poświęcono również relacji między groteską a melancholią. Aliçka wskazywał, że obie te kategorie współistnieją w jego pisarstwie: ironia i humor nie znoszą wymiaru tragicznego, lecz go pogłębiają, tworząc napięcie między dystansem a empatią wobec bohaterów. W dalszej części rozmowy odniesiono się także do recepcji literatury albańskiej w Europie, podkreślając znaczenie tłumaczeń i instytucji kultury w jej upowszechnianiu.

Spotkanie zakończyło się refleksją dotyczącą uniwersalności doświadczeń posttotalitarnych oraz dyskusją nad literaturą jako formą świadectwa historycznego i narzędziem interpretacji rzeczywistości społecznej.

Z radością informujemy, że dr Judyta Pawliszko z Instytutu Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Rzeszowskiego otrzymała dofinansowanie w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki! 👏

Badanie pt. „Translanguaging w zadaniach mediacyjnych w języku angielskim: pilotażowe badanie obciążenia poznawczego i jakości wykonania zadania u studentów” sprawdzi m.in., czy wykorzystywanie całego repertuaru językowego pomaga studentom lepiej przetwarzać informacje, skuteczniej przekazywać znaczenia i zmniejszać obciążenie poznawcze podczas realizacji zadań mediacyjnych w języku angielskim.

Konkurs MINIATURA wspiera działania naukowe służące przygotowaniu przyszłych projektów badawczych i stanowi ważny krok w rozwoju działalności naukowej oraz realizacji innowacyjnych przedsięwzięć badawczych.

Serdecznie gratulujemy i życzymy powodzenia w realizacji projektu!