09/11/2025
🌳 Jak wzmocnić odporność buka europejskiego na suszę?
Najnowsze badania zespołu badawczego z Uniwersytetu Drezdeńskiego (Rieder i in., 2026) pokazują, że nie wszystkie drzewa w bukowych lasach reagują na suszę w ten sam sposób.
🔍Analiza drzewostanów w południowych Niemczech po ekstremalnej suszy 2018/19 wykazała kilka kluczowych prawidłowości:
➡️Najbardziej podatne na uszkodzenia w czasie suszy były duże, wysokie buki – ich rozbudowane korony i większe zapotrzebowanie na wodę zwiększały ryzyko odwodnienia i defoliacji.
➡️Lepsze warunki wodne przed suszą paradoksalnie sprzyjały większym stratom – drzewa przyzwyczajone do dużej dostępności wody rosły szybciej, ale w momencie kryzysu wodnego stawały się bardziej wrażliwe („hipoteza strukturalnego nadmiaru”).
➡️Większej odporności sprzyjały luki występujące w drzewostanie – w miejscach z umiarkowanymi przerzedzeniami korony drzew były zdrowsze.
➡️Sąsiedztwo innych gatunków miało znaczenie – buki rosnące obok sosny zwyczajnej wykazywały mniejsze uszkodzenia niż te w czystych drzewostanach bukowych lub z dębem.
W zaleceniach praktycznych wynikających z przeprowadzonych badań autorzy konkludują, że:
➡️ umiarkowane, selekcyjne trzebieże w latach bez suszy – zwłaszcza usuwające największe osobniki buka – mogą poprawiać odporność sąsiednich drzew na przyszłe okresy deficytu wody i zwiększać odporność bukowych ekosystemów na coraz częstsze i dłuższe susze;
➡️ w gospodarce leśnej powinno się uwzględniać odpowiednie mieszanie gatunków, biorąc pod uwagę charakterystyczne dla poszczególnych gatunków strategie reagowania na suszę, na przykład poprzez łączenie gatunków o kontrastując strategiach hydraulicznych (izohydryczne* i anizohydryczne**) lub systemach korzeniowych.
* Gatunki izohydryczne
To rośliny, które ściśle kontrolują utratę wody podczas suszy. W momencie spadku wilgotności gleby szybko zamykają aparaty szparkowe, ograniczając transpirację i utrzymując względnie stały (bezpieczny) potencjał wodny liści. Chronią w ten sposób system przewodzenia wody (ksylem) przed uszkodzeniem, ale kosztem ograniczenia fotosyntezy i wzrostu.
🌿 Przykład: sosna zwyczajna (Pinus sylvestris), jodła pospolita.
** Gatunki anizohydryczne
To rośliny, które utrzymują otwarte aparaty szparkowe dłużej w czasie suszy, aby podtrzymać fotosyntezę i wymianę gazową. W efekcie ich potencjał wodny silnie spada, co zwiększa ryzyko odwodnienia i embolii w ksylemie, ale pozwala na dalsze pobieranie CO₂.
🍃 Przykład: buk zwyczajny (Fagus sylvatica), dąb szypułkowy.
Źródło: Rieder J.S., Žmegač A., Link R. M., Köthe K., Ullmann T., Seidel D., Fäth J., Zang C., Schuldt B., 2026. Tree size, neighbourhood composition and structure affect individual tree vitality of European beech following extreme drought, Forest Ecology and Management, Volume 599.
Link w komentarzu.