Portal Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej

Strona główna
Polska
Przemysl
Portal Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej

Portal Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej jest miejscem gromadzenia i udostępniania zbiorów prezentujących kresowe dziedzictwo

Celem Portalu jest także działalność edukacyjna, realizowana poprzez przygotowywane i prezentowane ścieżki tematyczne, scenariusze lekcji i inne elementy mające służyć upowszechnieniu wiedzy o bogactwie i różnorodności dziedzictwa kulturowego Kresów dawnej Rzeczypospolitej.

19/08/2026

Choć zasadnicza część Festiwal Dziedzictwa Kresów już za nami, chcemy dzisiaj wrócić pamięcią do interesującego spotkania w Domu Zdrojowym w Horyńcu-Zdroju, podczas którego Tomasz Kuba Kozłowski z Domu Spotkań z Historią w Warszawie przybliżył burzliwe losy pisarza Sergiusza Piaseckiego.

Opowieść o awanturniku, żołnierzu, agencie wywiadu, przemytniku, więźniu i autorze „Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy” stała się punktem wyjścia do rozmowy o literaturze jako świadectwie epoki, dramacie Kresów oraz sile słowa pisanego, które ocala pamięć.

Podczas wykładu Tomasz Kuba Kozłowski przypomniał, że choć na rynku wydawniczym dostępnych jest dziś niemal dwadzieścia pozycji pisarza, postać ta wciąż czeka na pełne odkrycie przez szerokie grono współczesnych odbiorców. Ustanowienie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej bieżącego roku Rokiem Sergiusza Piaseckiego stanowi doskonały impuls, by nadrobić te zaległości.

Pełna relacja redaktora Józefa Fila jest dostępna pod linkiem:

🔗https://kresymuzeum.pl/relacje/709

18/08/2026

Kamieniec Podolski od wieków stanowił unikalny punkt na mapie – uważano go za pierwszorzędną twierdzę i prawdziwe przedmurze chrześcijaństwa, gdzie w bezpośrednim sąsiedztwie ścierały się oraz przenikały Zachód ze Wschodem, islam z chrześcijaństwem. Ta wielokulturowość objawiała się zarówno na drodze pokojowej, poprzez kwitnący handel, jak i w krwawych zmaganiach militarnych o kontrolę nad Podolem.

Choć na początku XVII wieku Kamieniec Podolski wyrósł na jedną z najpotężniejszych twierdz Kresów, już w 1672 roku jego stan techniczny pozostawiał wiele do życzenia.

18 sierpnia 1672 roku pod obwarowaniami stanęła potężna armia Imperium Osmańskiego pod wodzą samego sułtana Mehmeda IV. Przy przytłaczającej przewadze liczebnej i artyleryjskiej wroga oraz uszkodzeniach konstrukcyjnych pomocniczych umocnień, obrońcy zdołali wytrzymać kilkanaście dni. Kapitulacja nastąpiła 27 sierpnia.

Tragiczna utrata bastionu została wkrótce przypieczętowana traktatem w Buczaczu, co zapoczątkowało wieloletni okres osmańskiej okupacji tych ziem.
Więcej informacji o Kamieńcu Podolskim oraz szczegółowy opis historyczny znajdą Państwo na naszym portalu. W galerii prezentujemy materiały archiwalne z różnych epok – zdjęcia, rysunki oraz grafiki przedstawiające tę kluczową twierdzę Kresów.

https://kresymuzeum.pl/miejsca/75

15/08/2026

Sierpień 1920 roku to jeden z najważniejszych momentów w naszych dziejach. Zwycięska Bitwa Warszawska powstrzymała marsz wojsk bolszewickich i uchroniła niepodległość odrodzonej Rzeczypospolitej. Na pamiątkę „Cudu nad Wisłą” co roku 15 sierpnia obchodzimy Święto Wojska Polskiego, oddając hołd wszystkim, którzy z odwagą bronili granic naszej Ojczyzny.🇵🇱

💐Tego samego dnia w Kościele Katolickim przypada święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zwane tradycyjnie Świętem Matki Bożej Zielnej. Wierni przynoszą do kościołów bukiety ziół, kwiatów i kłosów zbóż, dziękując za tegoroczne plony i prosząc o opiekę nad ziemią.🌾

11/08/2026

11 sierpnia 1957 roku zmarł Rudolf Weigl, polski biolog, entomolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, wielokrotnie zgłaszany do Nagrody Nobla.

Rudolf Weigl był twórcą pierwszej skutecznej szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu oraz pionierem wykorzystania wszy odzieżowych jako organizmów hodowlanych dla bakterii Rickettsia prowazekii.

W czasie II wojny światowej Profesor uratował około 5 tysięcy osób, między innymi przedstawicieli lwowskiej inteligencji i środowiska naukowego oraz Żydów uciekających z getta, zatrudniając ich w swoim lwowskim Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami jako karmicieli wszy laboratoryjnych. Wśród nich znaleźli się m.in. światowej sławy matematyk Stefan Banach, poeta Zbigniew Herbert czy geograf Eugeniusz Romer.

Działalność Profesora miała też swój konspiracyjny wymiar. Wytwarzane pod jego kierunkiem nadwyżki szczepionki przeciw durowi plamistemu potajemnie przekazywano do polskiego podziemia, oddziałów partyzanckich oraz do gett we Lwowie, Krakowie i Warszawie.

Rudolf Weigl jest pochowany w Krakowie, w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim.

Więcej o jego życiu i działalności przeczytają Państwo pod linkiem:

https://kresymuzeum.pl/osoby/125

[Ilustracja: Kościół św. Mikołaja i stary uniwersytet we Lwowie, w którym mieścił się Instytut prof. Rudolfa Weigla, Wikimedia Commons, domena publiczna]

10/08/2026

W okresie międzywojennym był najchętniej czytanym polskim autorem powieści obyczajowych. Największą popularność przyniosły mu „Kariera Nikodema Dyzmy”, „Znachor” i „Profesor Wilczur”. W ciągu zaledwie 39 lat życia napisał siedemnaście powieści, które przyniosły mu ogromną sławę, majątek i liczne ekranizacje filmowe, choć w opinii wielu krytyków jego twórczość nie była najwyższych lotów.

Dziś przypada rocznica urodzin Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, który przyszedł na świat 10 sierpnia 1898 roku w Okuniewie na Witebszczyźnie. W latach młodzieńczych uczył się w Wilnie oraz studiował prawo na Uniwersytecie Kijowskim, uczestnicząc w działalności Polskiej Organizacji Wojskowej, a jako ochotnik brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Błyskotliwą karierę literacką przerwała II wojna światowa. Pisarz zginął 20 września 1939 roku w Kutach w niejasnych okolicznościach podczas wycofywania się oddziałów polskich do Rumunii przez most na Czeremoszu. Od 1978 roku jego szczątki spoczywają na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Pełny biogram Tadeusza Dołęgi-Mostowicza znajdą Państwo pod linkiem:

🔗https://kresymuzeum.pl/osoby/250

[Ilustracja: Włodzimierz Pietrzak, „Rachunek z dwudziestoleciem”, Warszawa 1972, Wikimedia Commons, domena publiczna]

08/08/2026

Kresy wywoływały w twórcach polskiej kultury głęboki zachwyt, stając się źródłem artystycznych poszukiwań. Malarstwo inspirowane wschodnimi rubieżami nie sprowadzało się jedynie do uwieczniania pejzaży czy architektury Lwowa i Wilna. Sztuka ta była przede wszystkim wyrazem dumy z potęgi dawnej Rzeczypospolitej, a z czasem – nostalgicznym zapisem tęsknoty za światem, który przestał istnieć. Ducha tych ziem doskonale oddają słowa Wincentego Pola: „Ścielą mgły się ponad borem / Z pasowiska wraca stado / Żuraw skrzypi u krynicy, / A koniuchy na noc jadą…”.

Dokładnie tydzień temu, 31 lipca, ten poetycki świat zagościł w Muzeum Historyczne W Sanoku.
Dziś publikujemy pełną relację z wernisażu wystawy „Kresy w malarstwie polskim”, zorganizowanej w ramach Festiwal Dziedzictwa Kresów.

Uroczystość otwarcia zyskała podniosłą oprawę – na zamkowym dziedzińcu rozbrzmiała salwa honorowa, a gości witał szpaler z szabli. Wydarzenie uświetnił występ Piotra Wawrzkiewicza na lirze korbowej oraz wykład inauguracyjny prof. Stanisława Niciei, autora „Kresowej Atlantydy”.

Na ekspozycji zgromadzono ponad 4️⃣0️⃣ dzieł najwybitniejszych polskich mistrzów XIX i XX wieku. Zwiedzający mogą podziwiać m.in. portrety sarmackie, batalistykę Józefa Brandta i Juliusza Kossaka, nastrojowe pejzaże Juliana Fałata, huculskie motywy Teodora Axentowicza, Seweryna Leopolda Obsta czy Fryderyka Pautscha oraz międzywojenny koloryzm Jana Cybisa. Dzieła pochodzą z kolekcji prywatnych i cenionych instytucji z całej Polski.

Wystawa pozostaje jedną z najciekawszych propozycji kulturalnych regionu tego lata, a już we wrześniu ruszy towarzyszący jej program edukacyjny dla młodzieży.

Jeśli mają Państwo możliwość osobiście odwiedzić wystawę, serdecznie do tego zachęcamy! Jeśli nie, zapraszamy do lektury relacji Marty Dobruckiej. Na Portalu czeka na Państwa także bogata fotorelacja z wydarzenia.

🔗https://kresymuzeum.pl/relacje/707

07/08/2026

Czy Kresy, które nosimy w wyobraźni, są bardziej dziełem historii czy sztuki? W jaki sposób „Trylogia” Henryka Sienkiewicza oraz jej filmowe i komiksowe adaptacje stworzyły jeden z najtrwalszych mitów polskiej kultury?

Na te pytania poszukuje odpowiedzi dr hab. Wojciech Birek prof. Uniwersytet Rzeszowski w artykule „Kresy w wizualnych adaptacjach «Trylogii» Henryka Sienkiewicza”, który dostępny jest na Portalu Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej.

Polecamy artykuł Państwa uwadze:

🔗https://kresymuzeum.pl/artykuly/290

03/08/2026

🔧 Rozwijamy nasz Portal także od strony technicznej!

Dbamy nie tylko o nowe treści, ale również o to, aby korzystanie z Portalu było coraz wygodniejsze, szybsze i bardziej intuicyjne. W ostatnich miesiącach wprowadziliśmy szereg usprawnień, które poprawiają komfort użytkowników oraz funkcjonalność serwisu.

Wśród najważniejszych zmian znalazły się m.in.:
✅ możliwość otwierania wybranych treści w nowej karcie przeglądarki,
✅ usprawnienie wyszukiwania obiektów muzealnych,
✅ poprawa działania zakładek „Blog” i „Relacje”,
✅ wygodniejszy sposób korzystania z przypisów dzięki ich podglądowi po najechaniu kursorem,
✅ zwiększenie maksymalnego rozmiaru plików do pobrania, co umożliwia publikację obszernych katalogów i e-broszur,
✅ aktualizacja certyfikatu bezpieczeństwa oraz wdrożenie narzędzi wspierających dalszy rozwój i optymalizację Portalu.

🌍 Jedną z najważniejszych zmian było także udostępnienie Portalu użytkownikom spoza Polski. Dzięki temu z naszych zasobów mogą korzystać również Polacy mieszkający za granicą i miłośnicy dziedzictwa Kresów na całym świecie. Zmiana ta przełożyła się na wyraźny wzrost liczby odwiedzających.

To kolejne działania, dzięki którym Portal staje się nowoczesnym, bezpiecznym i przyjaznym miejscem do odkrywania historii oraz dziedzictwa Kresów. Dziękujemy, że jesteście z nami!

Dziękujemy także firmie MobileMS za owocną współpracę w tym obszarze!

01/08/2026

Godzina „W” – symboliczna 17:00 z 1 sierpnia 1944 roku – to nie tylko początek warszawskiego zrywu, ale i dramatyczny finał Akcji „Burza”, która od stycznia 1944 r. przetaczała się przez Kresy.

Klęska Powstania Warszawskiego, które było ostatnią próbą wystąpienia wobec Armii Czerwonej w roli gospodarzy własnego państwa, przesądziła o losie wschodnich rubieży Rzeczypospolitej. Po jego upadku rząd RP na uchodźstwie i Polskie Państwo Podziemne utraciły znaczną część swojego znaczenia politycznego i militarnego. Nie było już siły zdolnej skutecznie przeciwstawić się planom Stalina dotyczącym włączenia ziem wschodnich do ZSRR.

W 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego oddajemy hołd jego uczestnikom – żołnierzom Armii Krajowej, sanitariuszkom, łączniczkom oraz mieszkańcom Warszawy, którzy z odwagą i poświęceniem stanęli do walki o wolną Polskę.

Pamiętamy o ich bohaterstwie, ofierze i niezłomności! 🇵🇱

[Ilustracja: Początek sierpnia 1944. Patrol porucznika Stanisława Jankowskiego „Agatona” z batalionu „Pięść” na pl. Kazimierza Wielkiego w drodze do Śródmieścia. Od prawej kolejno kamienice: pl. Kazimierza Wielkiego 8, 10 i 12, w tle po lewej budynek na posesji Wronia 3. Idą od prawej: Stanisław Jankowski ps. Agaton, Witold Abrożewicz ps. Witek, Kazimierz M. Piechotka ps. Jacek, Leon Putowski ps. Pakulski i Wojciech Bernatowicz ps. Marek | fot. Stefan Bałuk | Wikimedia Commons, domena publiczna]

31/07/2026

Przed nami zwieńczenie tegorocznej edycji Festiwal Dziedzictwa Kresów, organizowanego przez Podkarpackie - serwis samorządu województwa oraz Gmina Lubaczów.

Już za dwa dni na błoniach Kresowa Osada w Baszni Dolnej odbędzie się wyjątkowe wydarzenie pełne tradycji, kultury oraz smaków naszego regionu.

W programie przewidziano m.in.:
- konkurs kulinarny „Kresowe Jadło”,
- występy zespołów folklorystycznych,
- kiermasz rękodzieła oraz pokazy ginących zawodów,
- pokaz kulinarny z udziałem gościa specjalnego – Piotra Pręgowskiego.

Zwieńczeniem wieczoru będzie koncert zespołu Kombii.

Finał Festiwalu Dziedzictwa Kresów to doskonała okazja, by spędzić letnią niedzielę z rodziną i przyjaciółmi, odkrywając bogactwo kultury i tradycji Kresów.

📍 Start wydarzenia o godz. 14.00.
🎟️ Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

Do zobaczenia w Kresowej Osadzie w Baszni Dolnej!

DO KULTURY

Adres

Kościuszki
Przemysl
37-700

Strona Internetowa

https://kresymuzeum.pl/strona-glowna

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Portal Muzeum Dziedzictwa Kresów Dawnej Rzeczypospolitej umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.