15/08/2026
Zapisz tę ściągę na później i obserwuj Anna Prendke | Zabytkara 🎖️
Fort, twierdza, cytadela, bastion… Te pojęcia często wrzucamy do jednego worka, choć każde oznacza coś innego…
Z okazji Święta Wojska Polskiego przyglądam się nie bitwom i uzbrojeniu, lecz architekturze militarnej! Budowlom, które służyły do obrony, ochrony ludzi oraz przechowywania wojskowego wyposażenia.
13/08/2026
Weekendowe tripy po Wielkopolsce mają jedną „wadę” - co chwilę trzeba zatrzymywać się przy kolejnym pałacu;) 🏛️
Tym razem trafiliśmy do Pałacu w Miłosławiu, w którym dziś mieści się szkoła. Największe wrażenie robi jego monumentalny portyk!
Portyk to wysunięta przed fasadę, zadaszona część budynku, otwarta co najmniej z jednej strony. Jego dach wspierają kolumny lub filary, a całość często wieńczy fronton.
Skojarzenie z antyczną świątynią jest tutaj jak najbardziej trafne! Taka forma nawiązuje do architektury starożytnej i nadaje budynkowi reprezentacyjny i bardzo dostojny charakter. Potężne kolumny i szerokie schody dodatkowo podkreślają jego skalę - człowiek od razu wydaje się malutki! 🙌🏼
Lubicie odkrywać takie miejsca podczas weekendowych wycieczek? 📍
08/08/2026
hej, chyba znalazłam twoje rodzeństwo w Malmö
To Hippodromen, dziś główna scena Malmö Stadsteater. Budynek powstał w 1899 roku jako cyrk i pałac rozrywki. Co ciekawe, zamiast stanąć jako wolnostojąca hala, został wciśnięty w zwartą zabudowę. O jego pierwotnej funkcji do dziś przypomina podkowiasty portal w duchu secesji - pełen koni, lwów, małp i podków 🐒🐴
No i najważniejsze pytanie: tylko ja znalazłam tu swoje rodzeństwo czy wy też? xd
04/08/2026
Niewielki budynek, a pełnił jednocześnie funkcję urzędu, punktu kontroli i architektonicznego znaku granicy miasta!
Rogatki wznoszono przy najważniejszych drogach wjazdowych. To właśnie tutaj pobierano opłaty celne i drogowe, kontrolowano przejazd, a czasem po prostu informowano podróżnego: od tego miejsca zaczyna się miasto.
Choć miały przede wszystkim praktyczne zastosowanie, często otrzymywały bardzo reprezentacyjne formy. Były więc nie tylko punktem kontrolnym, ale także niewielką wizytówką miasta.
Dzisiaj wiele z nich znajduje się już niemal w centrach miejscowości, pokazując, jak bardzo miasta rozrosły się przez ostatnie dwa stulecia.
Czy znacie rogatkę, która zachowała się w Waszym mieście? 👀
Obserwuj Anna Prendke | Zabytkara po więcej pojęć z historii architektury 🏛️
03/08/2026
Nie wiem, co lubię bardziej: muzea regionalne czy zabytkowe wnętrza, w których się mieszczą 🤍
Na terenie dawnego klasztoru franciszkanów w Pyzdrach działa dziś Muzeum Regionalne. W jego zbiorach znajdziecie przekrój lokalnej historii - od archeologii po różnego rodzaju zabytkowe przedmioty. To raczej różnorodna kolekcja niż jednolita narracja, ale zdecydowanie ma swój urok ;)
Prawdziwą perełką są jednak krużganki. Ich ściany zdobią polichromie pochodzące od XIV do XVIII wieku.
Małe muzea często skrywają największe niespodzianki! Nie mogłam oderwać wzroku od malowideł 🥹
01/08/2026
Nie każdą ranę miasta trzeba zacierać.
Postrzeliny, ślady wybuchów, napisy saperskie, znaki Polski Walczącej czy inne symbole nie są jedynie uszkodzeniami zwyczajnymi oznaczeniami - to materialne świadectwa wojny, które mogą mieć dużą wartość historyczną.
Podczas remontów i konserwacji warto nie tylko je zachowywać, ale też odpowiednio zabezpieczać, eksponować, opisywać i dokumentować. Bez wcześniejszej inwentaryzacji łatwo przeoczyć ślad, który wraz z kolejną warstwą tynku zniknie bezpowrotnie.
Ochrona dziedzictwa nie zawsze oznacza przywrócenie obiektom idealnego wyglądu. Czasem oznacza świadome pozostawienie tego, co opowiada o ich najtrudniejszej historii.
Znacie inne zachowane ślady wojny w Warszawie lub w swoich miastach? Zapiszcie ich lokalizacje w komentarzach.
Obserwuj Anna Prendke | Zabytkara, jeśli chcesz uczyć się czytać historię zapisaną w architekturze