Polskie Towarzystwo Antropologiczne

28/09/2026

Antropologia w służbie zdrowia najmłodszych! 👶📊

Z dumą informujemy o międzynarodowym sukcesie projektu opartego na dorobku antropologii klinicznej.

18 września 2026 r. podczas Paediatric Innovation Day w Helsinkach zaprezentowano innowacyjną aplikację „Antek – Mamo, Tato sprawdź, czy zdrowo się rozwijam”. Jej autorką jest dr hab. Agnieszka Różdżyńska-Świątkowska z Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”.

Projekt odniósł duży sukces – znalazł się w gronie zaledwie pięciu inicjatyw z całego świata zakwalifikowanych do finału prestiżowego konkursu Paediatric Hospital Innovation Challenge 2026.

To doskonały przykład tego, jak wiedza antropologiczna przekłada się na praktyczne rozwiązania. Aplikacja stanowi nowoczesne wsparcie dla rodziców i specjalistów w bieżącej ocenie oraz monitorowaniu prawidłowego rozwoju fizycznego dzieci.

Serdecznie gratulujemy Autorce i zespołowi! 👏

Więcej informacji o projekcie:

🔗

Czy rozwój dziecka można monitorować za pomocą smartfona, wykorzystując przy tym dane zebrane od ponad 22 tys. polskich dzieci? Aplikacja Antek, opracowana

13/09/2026

‼ Serdecznie zapraszamy na XIX Warsztaty Antropologiczne im. Profesora Janusza Charzewskiego pt. "Antropologia zdrowia w badaniach populacyjnych dzieci i młodzieży" ‼

Tegoroczna edycja dotyczy szczególnie aktualnych wyzwań związanych ze zdrowiem dzieci i młodzieży oraz wykorzystaniem badań populacyjnych w monitorowaniu ich rozwoju i kondycji zdrowotnej.

📅Data: 7 grudnia 2026 r.
🏦Miejsce: Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
Budynek Główny, Aula Z. Gilewicza (I piętro)
Katedra Biologii Człowieka, Sekcja Antropologii (I piętro)

📬Kontakt: e-mail: [email protected]

Udział w konferencji jest bezpłatny

REJESTRACJA
https://docs.google.com/forms/d/1Pzhk3gyZOrNH3X7HICyapPMCdIt1D24ENHk8oHXaIy4/viewform?pli=1&pli=1&edit_requested=true

Więcej pod linkiem ⤵️
https://forumakademickie.pl/antropologia-zdrowia-w-badaniach-populacyjnych-dzieci-i-mlodziezy/

13/08/2026

🖤 Informujemy o dacie i miejscu pożegnania Pani Profesor Alicji Budnik

Uroczystość odbędzie się 18 sierpnia (wtorek) w Poznaniu.

Uroczystość pożegnalna rozpocznie się o godzinie 11:30 w Kaplicy na Cmentarzu Parafialnym na Górczynie przy ul. P. Ściegiennego 35. Następnie nastąpi odprowadzenie Zmarłej na miejsce wiecznego spoczynku na Cmentarz Górczyński.

W imieniu Polskiego Towarzystwa Antropologicznego zapraszamy całe środowisko naukowe do wspólnego towarzyszenia Pani Profesor w Jej ostatniej drodze.

10/08/2026

🖤 Z głębokim żalem informujemy o odejściu profesor Alicji Budnik

Dzisiaj nadeszła do nas smutna wiadomość o śmierci dr hab. Alicji Budnik, prof. ucz. — cenionej, niezwykle rzetelnej badaczki, wybitnego biologa i antropologa biologicznego, specjalizującej się w paleodemografii, biodemografii, genetyce populacyjnej oraz badaniach mikroewolucyjnych dawnych i współczesnych populacji ludzkich.

Pani Profesor przez przeważającą część swojej kariery akademickiej związana była z Instytutem Antropologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie wychowała pokolenia adeptów antropologii i prowadziła przełomowe badania nad genetyką populacyjną, strukturyzacją biologiczną oraz kondycją biologiczną historycznych grup ludzkich (w tym monograficzne opracowania dotyczące uwarunkowań biologicznych populacji Kaszubów).

W późniejszym okresie twórczości naukowej – od 2017 roku – kontynuowała swoją misję dydaktyczną i badawczą jako profesor w Zakładzie Biologii Człowieka Instytutu Nauk Biologicznych Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego .

Zainteresowania badawcze prof. Alicji Budnik obejmowały kluczowe zagadnienia zmienności biologicznej gatunku ludzkiego:

1.Biodemografię oraz mikroewolucję – analizę wskaźników płodności, umieralności, struktury wieku i płci dawnych populacji.

2.Bioarchaeologię i osteologię – interdyscyplinarne analizy materiałów kostnych z różnych epok i kręgów kulturowych (w tym międzynarodowe i interdyscyplinarne projekty badawcze m.in. na stanowiskach prekolumbijskich w Peru).

3. Auksologię i ekologię człowieka – badania nad historycznymi zmianami uwarunkowań struktury ciała i stanu biologicznego populacji.

Jako badaczka niezwykle precyzyjna i skrupulatna, kładła ogromny nacisk na metodologię empiryczną, łącząc klasyczne metody osteologiczne z zaawansowaną analizą statystyczną i genetyką populacyjną. Była autorką i współautorką licznych publikacji w prestiżowych czasopismach naukowych krajowych i zagranicznych oraz monografiach.

Profesor Alicja Budnik słynęła z otwartości na interdyscyplinarne zespoły badawcze, budując mosty pomiędzy antropologią fizyczną, archeologią, medycyną i naukami o środowisku. Dla współpracowników i studentów pozostawała wzorem pasji badawczej, dociekliwości oraz życzliwego, choć wymagającego mentora.

Odejście Pani Profesor to nieprawdopodobna strata dla całego naszego środowiska naukowego. Pozostawiła po sobie niedokończone projekty, liczne plany na kolejne opracowania i publikacje paleodemograficzne, które zamierzała jeszcze zrealizować.

W imieniu Zarządu oraz Członków Polskiego Towarzystwa Antropologicznego składamy najszczersze wyrazy współczucia Rodzinie, Bliskim, Przyjaciołom oraz Uczniom Pani Profesor.

Cześć Jej Pamięci!

07/08/2026

🏛️ Czy wiedzieliście, gdzie bije jedno z serc współczesnej patologii i antropologii fizycznej⁉️

Odwiedzając Berlin, każdy badacz ludzkiego szkieletu, paleopatolog oraz pasjonat historii medycyny powinien skierować swoje kroki do 🔬 Berliner Medizinhistorisches Museum der Charité (historycznie znanego jako Pathologisches Museum).

🔍 Co sprawia, że to miejsce jest absolutnie wyjątkowe?
Muzeum zostało ufundowane w 1899 roku przez prof. Rudolfa Virchowa – pioniera patologii komórkowej (cellularis pathologia) oraz wybitnego antropologa. To właśnie tutaj zgromadzono fascynującą kolekcję tysięcy preparatów anatomicznych, patologicznych i osteologicznych, ukazujących pełne spektrum zmian chorobowych i zaburzeń rozwojowych tkanki kostnej.

🔥Warto wspomnieć, że przed wybuchem II wojny światowej inwentarz muzeum liczył ponad 35 000 obiektów (niektóre źródła archiwalne podają liczbę bliską 36 000 do 40 000 preparatów!!!), stanowiąc największe tego typu archiwum biologiczno-patologiczne w Europie. W wyniku bombardowań Berlina w 1944 roku budynek Pathologisches Museum został zniszczony. W konsekwencji wybuchu oraz pożaru uległo zniszczeniu około 85–90% całej kolekcji. Przetrwało jedynie około 1 800 – 3 000 preparatów (z czego około 1 800 zidentyfikowano jako bezpośrednio pochodzące z pierwotnej kolekcji Virchowa).

💀 Na co zwrócić szczególną uwagę podczas wizyty?

🧪 Kolekcja Preparatów Osteologicznych i Mokrych: Niezwykłe okazy przedstawiające odpowiedź tkanki kostnej na procesy chorobowe, w tym zaawansowane zmiany kiły , gruźlicy oraz deformacje krzywicze.

📏 Gabinety i Przyrządy Badawcze Virchowa: Wgląd w historyczne instrumentarium kraniometryczne oraz metodykę pomiarową, która kładła fundamenty pod współczesną antropometrię i bioarcheologię.

🩺 Teatr Anatomiczny i Sala Sekcyjna: Miejsce, gdzie nauka spotyka się z historią rozwoju nowoczesnej anatomii prawidłowej i patologicznej.

💡 Dlaczego to miejsce jest kluczowe dla antropologów fizycznych?
Dla bioarcheologów i antropologów sądowych jest to żywa lekcja paleopatologii. Diagnostyka rzadkich lub skrajnych patologii na materiałach kostnych wymaga odniesienia do historycznych wzorców medycznych. Okazy z kolekcji Charité pozwalają zrozumieć, jak wyglądały schorzenia w erze przedantybiotykowej, co jest bezcenne przy interpretacji szczątków kopalnych.

Bez względu na to, czy na co dzień analizujesz wskaźniki osteometryczne, czy po prostu pasjonujesz się biologią człowieka – Muzeum Virchowa to bezcenne źródło wiedzy o ludzkiej zmienności i adaptacji.

24/06/2026

Łódź uczy Gdańsk, czyli antropologia w służbie kryminalistyki! 🦴🕵️‍♂️

🔥Kiedy pasja do nauki wygrywa z odległością! 21 maja pracownia osteologiczna Katedry Antropologii Uniwersytet Łódzki gościła wyjątkowych gości. Studenci z Koła Naukowego Kryminalistyki i Medycyny Sądowej „Dispecto” z Gdańska (uczelnia Vistula) przemierzyli Polskę, by wziąć udział w specjalistycznych warsztatach zorganizowanych przez naszych niezawodnych łódzkich Antropołowcy.

Dlaczego akurat Łódź? Bo to właśnie tutaj, w bezpiecznych warunkach uniwersyteckiego laboratorium, studenci z Trójmiasta mogli dostać w swoje ręce autentyczny, bezcenny materiał badawczy. Pod okiem doświadczonych kolegów z UŁ (którzy aktywnie zasilają szeregi Polskiego Towarzystwa Antropologicznego) goście przeszli ekspresowy, ale niezwykle intensywny kurs praktycznej osteologii:

💀 Rozpoznawanie płci na podstawie kośćca – nauka bezbłędnego czytania anatomii i wyłapywania dymorfizmu płciowego (czyli różnic w budowie szkieletu kobiety i mężczyzny).
💥 Analiza markerów stresu fizjologicznego – tropienie w tkance kostnej śladów dawnych chorób, niedożywienia czy ciężkiej pracy fizycznej.
⚱️ Praca z wymagającym materiałem ciałopalnym – absolutna szkoła jazdy w antropologii, czyli wyciąganie kluczowych danych z przepalonych, drobnych fragmentów kostnych po kremacji.

Dla przyszłych ekspertów od medycyny sądowej i kryminalistyki taka możliwość dotknięcia żywej (a właściwie: dawnej) nauki w profesjonalnym laboratorium to doświadczenie nie do przecenienia.

💐Jako PTA ogromnie gratulujemy łódzkim Antropołowcy wzorowej roli gospodarzy i świetnego przygotowania merytorycznego, a ekipie „Dispecto” z Gdańska dziękujemy za naukowy głód, zaangażowanie i długą podróż po wiedzę! Pokazaliście, że współpraca międzykołowa ma gigantyczną moc.🔥

Do zobaczenia przy kolejnych stołach anatomicznych! 🔍👋

👉 Zobaczcie, czym na co dzień zajmują się gospodarze warsztatów: https://www.facebook.com/profile.php?id=100076016716781

24/06/2026

Zapomnijcie o stereotypach z filmów przygodowych – współczesna antropologia to nie tylko filmowe zagadki i dalekie wyprawy ‼ 🧭🦴

🔥16 czerwca udowodniliśmy, że prawdziwa nauka o człowieku jest o wiele ciekawsza niż kino akcji. Za nami III edycja ogólnopolskich warsztatów edukacyjnych „Antropologia – nauka interdyscyplinarna. Ciekawe ciało człowieka”, która przyciągnęła tłumy młodych odkrywców!

Jako Polskie Towarzystwo Antropologiczne (Oddział w Gdańsku), wspólnie z Zakładem Anatomii i Antropologii Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku oraz Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, zorganizowaliśmy dzień pełen namacalnej nauki. Trzeci rok z rzędu frekwencja pokazała, że młodzi ludzie chcą dotknąć antropologii i zrozumieć, jak działa ludzki organizm – zarówno dziś, jak i wieki temu.

🧐Co działo się w laboratoriach i w terenie?
Uczestnicy nie siedzieli w ławkach. Przeszli przez cztery dynamiczne stacje badawcze, łączące biologię z pracą odkrywcy:

💪🫀 Anatomia układu ruchu i narządów wewnętrznych – czyli jak jesteśmy skonstruowani i dlaczego to działa.

🏃‍♂️ Fizjologia aktywności fizycznej – pomiary, wysiłek i granice ludzkiego organizmu na żywo.

🤠 Antropologia w terenie – czyli to, co tygrysy lubią najbardziej: autentyczne, praktyczne oblicze pracy antropologa na wykopaliskach.

🏆Finał? Po odebraniu zasłużonych certyfikatów, uczestnicy zaliczyli terenowy przeskok prosto do historii – odwiedzili Spichlerz "Błękitny Baranek" Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, gdzie zobaczyli, jak teoria z laboratoriów ożywia przeszłość.

💐Ogromne podziękowania dla dr Ewy Wójtowicz (AWFiS) za napędzanie tej inicjatywy oraz dla całego zespołu naukowców, którzy potrafią przełożyć akademicką wiedzę na język czystej pasji.

Do zobaczenia na kolejnej edycji. Ludzkie ciało wciąż ma przed nami sporo tajemnic! 🧠✨

https://awf.gda.pl/2026/06/mlodzi-odkrywali-tajemnice-ludzkiego-ciala-podczas-iii-warsztatow-antropologicznych-na-awfis/

📸 Fotoreportaż z wydarzenia (autor: Mikołaj Polak/AWFiS w Gdańsku oraz Marcin Fedoruk/MAG) znajdziecie w galerii poniżej.

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku po raz trzeci gościła dzieci i młodzież podczas edukacyjnych warsztatów antropologicznych „Antropologia – nauka interdyscyplinarna. Ciekawe ciało człowieka”. Wydarzenie poświęcone było popularyzacji wiedzy...

11/06/2026

🔍 Młodzi badacze na tropie tajemnic ludzkiego ciała! Przygotowania ruszyły pełną parą! 🚀

Z wielką radością ogłaszamy, że intensywnie pracujemy nad nadchodzącą, III edycją warsztatów antropologicznych „Ciekawe ciało człowieka – warsztaty dla dzieci i młodzieży”! Wydarzenie, które z roku na rok cieszy się ogromnym zainteresowaniem młodych odkrywców, odbędzie się już 16 czerwca 2026 roku w Gdańsku.

🏛️ Kto stoi za naukową stroną przedsięwzięcia? Głównym motorem napędowym wydarzenia jest Gdański Oddział Polskiego Towarzystwa Antropologicznego (działający przy AWFiS w Gdańsku). Do wspólnej organizacji zaproszono cenionych partnerów: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku oraz Muzeum Archeologiczne w Gdańsku .

Nad merytoryką warsztatów czuwa wybitna, wykwalifikowana kadra naukowo-dydaktyczna, która potrafi zarazić pasją do nauki. Koordynatorem całego projektu jest dr n. med. Ewa Wójtowicz (Przewodnicząca Oddziału PTA w Gdańsku) , a ramię w ramię z nią zajęcia poprowadzą specjaliści z zakresu antropologii, anatomii, biologii, dietetyki czy fizjoterapii : dr Aleksandra Pudło (vice-Przewodnicząca Oddziału PTA i przedstawicielka Muzeum Archeologicznego w Gdańsku), dr Anna Karafová, dr n. med. Damian Jeżyk, dr Marcin Łuszczyk, dr Katarzyna Micielska, dr Magdalena Piernicka oraz dr Mirosław Smaruj, mgr Marcin Przytarski i student AWFiS Kamil Borowski.

Co dokładnie czeka naszych młodych badaczy? Program w małych, 10-osobowych grupach pęka w szwach od interaktywnej wiedzy:

🦴 Anatomia narządu ruchu – sprawdzimy, gdzie w naszym ciele ukrył się Atlas i czy wszystkie kości lubią swoje towarzystwo.
🫀 Anatomia narządów wewnętrznych – zajrzymy w głąb ludzkiego ciała, by odkryć sekrety klatki piersiowej i jamy brzusznej.
🏃‍♂️ Aktywność fizyczna – w laboratorium wysiłkowym zmierzymy tętno, policzymy koszt energetyczny i sprawdzimy, jak ruch wpływa na nasz apetyt.
🤠 Antropologia w terenie – wejdziemy w buty antropologa! Nauczymy się, jak odkrywa się i mierzy szczątki kostne oraz jak odróżnić szkielet dziecka od dorosłego czy czaszkę kobiety od mężczyzny.
🏰 Finał w Muzeum – na koniec edukatorzy muzealni oprowadzą nas po wystawach w Oddziale MAG Spichlerz "Błękitny Baranek" , gdzie przejdziemy się prawdziwą, średniowieczną uliczką! Na koniec wszyscy otrzymają odznakę Młodszego Antropologa!

🎁 Gdańsk wspiera młodych badaczy!
Niezmiernie miło nam poinformować, że do grona przyjaciół naszej inicjatywy dołączyło Miasto Gdańsk , które ufundowało fantastyczne gadżety dla wszystkich uczestników! Dzięki temu wsparciu nasi mali naukowcy nie tylko wyjdą z warsztatów z głowami pełnymi wiedzy, ale też z super pamiątkami. Dziękujemy za wsparcie tej ważnej dla nas inicjatywy! 🏙️🎒

Gwarantujemy potężną dawkę emocji, naukowej pasji i... zero nudy!
Do zobaczenia 16 czerwca! Szykujcie sportowe stroje i otwarte umysły! 🤠 🦴

09/06/2026

Prof. dr hab. n. med. Barbara Woynarowska
(25.09.1940 - 20.03.2026)

WSPOMNIENIE
W dniu 20 marca 2026 r. zmarła Profesor dr hab. n. med. Barbara Woynarowska – wieloletnia członkini Warszawskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Antropologicznego, lekarka pediatra, specjalistka medycyny szkolnej, emerytowana profesor i kierowniczka w Katedrze Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Wychowania Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego, współtwórczyni polskiej koncepcji szkoły promującej zdrowie, pierwsza kierowniczka w Polsce Międzynarodowych badań nad zachowaniami zdrowotnymi młodzieży szkolnej HBSC – Health Behaviour in School-aged Children (1990–2004), członkini Komitetu Zdrowia Publicznego Polskiej Akademii Nauk (1999–2019), współautorka koncepcji edukacji zdrowotnej w podstawie programowej kształcenia ogólnego (2008), współautorka Narodowego Programu Zdrowia.

Śp. Profesor Barbara Woynarowska jako twórczyni działała na rzecz rozwoju i upowszechniania programu „Szkoła Promująca Zdrowie”, który to projekt uruchomił oddolne działania szkół oraz zapoczątkował tworzenie sieci szkół promujących zdrowie w całym kraju. W latach 2008–2024 Profesor Woynarowska pełniła funkcję Przewodniczącej Centralnej Kapituły Krajowego Certyfikatu Przedszkole Promujące Zdrowie / Szkoła Promująca Zdrowie, działającej przy Ośrodku Rozwoju Edukacji. Profesor Barbara Woynarowska była również Przewodniczącą Komisji ds. Mierników Rozwoju Zdrowia i Jakości Życia Dzieci i Młodzieży Komitetu Rozwoju Człowieka Polskiej Akademii Nauk (2007-2011) oraz tworzyła materiały metodyczne dla pielęgniarek szkolnych oraz lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej.

Śp. Profesor Woynarowska była autorską i współautorką licznych publikacji naukowych z zakresu medycyny szkolnej, auksologii, medycyny sportowej, edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia a także autorką podręczników akademickich w zakresie edukacji zdrowotnej i biomedycznych podstaw rozwoju. Była również promotorką prac doktorskich oraz recenzentką w wielu postępowaniach o nadanie stopni naukowych.

Śp. Profesor Woynarowska stanowiła prawdziwy autorytet naukowy, na której wiedzy wychowały się pokolenia lekarzy oraz pedagogów. Z wyjątkowym zaangażowaniem dbała o to, by środowisko nauczycielskie miało dostęp do rzetelnej wiedzy o zdrowiu dzieci i młodzieży. Odejście Pani Profesor Woynarowskiej pozostawia ogromną pustkę w środowisku akademickim oraz w sercach tych, którzy mieli przywilej z Panią Profesor współpracować.

Opracowanie: Monika Łopuszańska-Dawid i Anna Majcher
Foto: https://www.pedagog.uw.edu.pl/2026/03/23/odeszla-prof-dr-hab-n-med-barbara-woynarowska-2/