Ośrodek Kultury Austriackiej UAM/ Österreich-Bibliothek Poznan

ONLINE 🔗⬇️

JUŻ JUTRO: Dzień Elfriede Jelinek w Austriackim Forum

WELT.AUTORIN.JELINEK
JĘZYK I DEMORKACJA / SPRACHE UND DEMOKRATIE

W 2026 roku przypada osiemdziesiąta rocznica urodzin Elfriede Jelinek. Z tej okazji Międzyuczelniana Sieć Badawcza poświęcona twórczości Elfriede Jelinek (Uniwersytet Wiedeński oraz Musik und Kunst Privatuniversität der Stadt Wien), we współpracy z Centrum Badań nad Twórczością Elfriede Jelinek, przygotowała międzynarodowy cykl spotkań pod hasłem WELT.AUTORIN.JELINEK. (Jelinek – autorka światowa). Każde z wydarzeń odbywa się w innym mieście na świecie i koncentruje się na odmiennym aspekcie recepcji twórczości noblistki w danym kraju.

Warszawski dzień poświęcony Elfriede Jelinek skupia się na relacji między językiem a antydemokratyczną polityką w kontekście autorytarnych i nacjonalistycznych dyskursów. Uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się, w jaki sposób teksty Jelinek demaskują mechanizmy totalitarnego idiomu, analizują strategie politycznego zawłaszczania oraz krytykują dominujące porządki społeczne i kulturowe. Punktem wyjścia do dyskusji będzie również pytanie, czy literacki język Jelinek otwiera przestrzeń krytycznej debaty, czy może być traktowany jako wzorzec feministycznego głosu oraz czy literatura zaangażowana może wspierać solidarność międzykulturową.

Pierwsza część programu odbywa się w języku niemieckim. Spotkanie z Sylwią Chutnik i Raphaelą Edelbauer o godz. 18:00 odbywa się w języku polskim z tłumaczeniem na jęz. niemiecki

Całe wydarzenie jest transmitowane na żywo. Link do transmisji:
https://univienna.zoom.us/j/67141467695?pwd=YfJuM4OPjzqRWRveBF0r8dLLVnhbIV.1
Hasło: jelinek

PROGRAM

Godz. 9:30 – 13:00 - po niemiecku
Powitanie
Arnold Obermayr (Austriackie Forum Kultury w Warszawie)
Artur Pełka (Uniwersytet Łódzki, Polska)
Pia Janke (Interuniversitäres Forschungsnetzwerk Elfriede Jelinek, Austria)

Keynote
Artur Pełka (Polska): Literatur und Demokratie oder warum Polen Elfriede Jelinek braucht
Rozmowa z udziałem następujących badaczek: Zuzana Augustová (Czechy), Monika Szczepaniak (Polska, online)
Moderacja: Pia Janke (Austria)

Dyskusja: Jelineks Sprachkraft – Globale Perspektiven
Z udziałem następujących badaczek: Ruth Bohunovsky (Brazylia, online), Asako Fukuoka (Japonia, videostatement), Bärbel Lücke (Niemcy, online), moderacja: Steffi Hofer (Austria)

Godz. 15:00 - po niemiecku
Labor: Demokratie versus Totalitarismus. Jelinek übersetzen
Impuls: Norbert Christian Wolf (Austria, videostatement)
Relacje video: Österreich-Bibliothek Opole (Polska), Österreich-Bibliothek Bukarest (Rumunia),
Österreich-Bibliothek Osijek (Chorwacja), Österreich-Bibliothek Zadar (Chorwacja),
Österreich-Bibliothek Erzurum (Turcja), Österreich-Bibliothek Szombathely (Węgry)
Moderacja: Christian Schenkermayr (Austria)

Godz. 18:00 - po polsku z tłumaczeniem na jęz. niemiecki
Sylwia Chutnik i Raphaela Edelbauer
Spotkanie autorskie: Anty-teksty. Dialogi z Elfriede Jelinek
Moderacja: dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska

W rozmowie udział wezmą dwie autorki: Sylwia Chutnik, reprezentująca polską perspektywę, od lat odwołująca się do twórczości Jelinek w swojej pracy literackiej i dydaktycznej (m.in. w warsztatach kreatywnego pisania inspirowanych jej twórczością), oraz Raphaela Edelbauer – austriacka pisarka, laureatka m.in. prestiżowej Austriackiej Nagrody Literackiej (za rok 2021), która podkreśla wpływ Jelinek na własny styl pisarski. Obie autorki należą do młodszych pokoleń niż sama noblistka, jednak ich twórczość łączy wysoki stopień świadomości językowej, krytyczne podejście do rzeczywistości społeczno-politycznej oraz wrażliwość na mechanizmy uproszczeń w myśleniu. Ich teksty stanowią istotny komentarz do współczesnych procesów politycznych i kulturowych.

Rozmowę poprowadzi dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska z Uniwersytetu Warszawskiego.

dr Sylwia Chutnik - doktorka nauk humanistycznych, pisarka, publicystka, działaczka społeczna, promotorka czytelnictwa, ale również… wokalistka punkowego zespołu. Z wykształcenia jest kulturoznawczynią, absolwentką Gender Studies na Uniwersytecie Warszawskim. Należy do Związku Literatów Polskich oraz Unii Literackiej. Jest kuratorką licznych festiwali i inicjatyw literackich (m.in. Międzynarodowego Festiwalu Literackiego Apostrof i Kawiarni Literackiej OFF Festivalu). Była wykładowczynią w Instytucie Kultury Polskiej UW oraz w szkole pisania Maszyna do Pisania. Jej felietony można czytać w „Polityce”, „Pani”, „Wysokich Obcasach”, „Gazecie Stołecznej” i wielu portalach internetowych. Współprowadziła programy literackie „Cappuccino z książką” i „Zapomniani – odzyskani” w TVP Kultura oraz „Barłóg literacki”. Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych oraz w katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych (m.in. Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, Galerii Bunkier Sztuki, Muzeum Nobla w Sztokholmie). Publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Teksty naukowe Sylwii Chutnik znalazły się w ponad 20 opracowaniach i książkach zbiorowych. Uzyskała stypendia Homines Urbani 2008, Instytutu Books from Lithuania 2009, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2010, Miasta Stołecznego Warszawy 2010 oraz Instytutu Goethego 2010. Laureatka nagród literackich i społecznych. Zasiada m.in. w Kapitule Nagrody im. Olgi Rok, Kapitule Obywatelskiej Naukowych Nagród „Polityki” oraz w Radzie Funduszu Feministycznego. Jest również wokalistką punkowego zespołu Zimny Maj. Prowadzi podcast „Radio Sylwia” i „Elgiebete TV”. Z okazji Roku Elfriede Jelinek Sylwia Chutnik prowadzi serię warsztatów kreatywnego pisania w Austriackim Forum Kultury, opierając się o wybrane powieści i eseje noblistki.

Raphaela Edelbauer, ur. w 1990 r. w Wiedniu, studiowała na Wydziale Sztuk Językowych (w pracowni Roberta Schindela) na Uniwersytecie Sztuk Pięknych w Wiedniu (dieAngewandte). Za swój debiut prozatorski „Entdecker. Eine Poetik“ została wyróżniona główną nagrodą literacką miasta Rauris (Rauriser Literaturtage). Ponadto otrzymała nagrodę publiczności w konkursie o Nagrodę im. Ingeborg Bachmann, Nagrodę im. Theodora Körnera i Nagrodę Fundacji Doppelfeld-Stiftung. Jej powieść „Das flüssige Land“ znalazł się na krótkiej liście Niemieckiej Nagrody Książkowej a jej trzecia w dorobku powieść „Die Inkommensurablen” na długiej liście. Za swą drugą powieść „DAVE“ otrzymała Austriacką Nagrodę Książkową. Autorka od 2025 prowadzi swój własny kanał na platformie YouTube. Raphaela Edelbauer mieszka w Wiedniu, jest mamą córki. Jak powiedziała w wywiadzie dla tygodnika Die Zeit (nr 19/2026), w 2045 roku otrzyma Literacką Nagrodę Nobla.

dr Agnieszka Jezierska-Wiśniewska, absolwentka germanistyki i polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje w Zakładzie Literatur Niemieckiego Obszaru Językowego w Instytucie Germanistyki UW. Zainteresowania badawcze: polsko-niemiecki transfer kulturowy, twórczość Elfriede Jelinek, złe macierzyństwo w literaturze polskiej i niemieckojęzycznej, współczesna literatura polska, dystopie literackie, literatura dotycząca zmian klimatu, posthumanizm i transhumanizm. Współredaktorka tomów m.in.: (z Moniką Szczepaniak) „Elfriede Jelinek: Moja sztuka protestu. Eseje i przemówienia” (Warszawa 2012) oraz (z Moniką Szczepaniak i Pią Janke) „Jelineks Räume” (Wien 2017). Obecnie pracuje nad projektem: literatura jako forma aktywizmu klimatycznego.

Całe wydarzenie jest transmitowane na żywo. Link do transmisji:
https://univienna.zoom.us/j/67141467695?pwd=YfJuM4OPjzqRWRveBF0r8dLLVnhbIV.1
Hasło: jelinek

19.06.2026 (pt.),
godz. 9:30 – 13:00 oraz 15:00 – 17:30 i 18:00 – 20:00
Austriackie Forum Kultury
Ul. Próżna 7/9, Warszawa
Po niemiecku, a od godz. 18:00 po polsku i niemiecku
Wstęp wolny

🇦🇹 Ingeborg Bachmann to jedna z najwybitniejszych i najbardziej fascynujących postaci literatury XX wieku. Austriacka poetka, pisarka i intelektualistka stworzyła dzieło, które do dziś zachwyca odwagą myślenia oraz niezwykłą wrażliwością na doświadczenie współczesnego człowieka.

◾ Urodziła się w 1926 roku w Klagenfurcie. Jej ojciec był członkiem NSDAP. Doświadczenie dorastania w cieniu nazizmu na trwałe odcisnęło się na jej twórczości oraz myśleniu o historii i odpowiedzialności.
◾ Po doktoracie poświęconym krytycznej analizie filozofii Martina Heideggera pracowała dla rozgłośni Rot-Weiß-Rot. Pisała słuchowiska, eseje, a także dramaty radiowe.
◾ Prawdziwy przełom przyniósł tom poetycki „Die gestundete Zeit” (1953, za który otrzymała Nagrodę Grupy 47. Trzy lata później wydała tom „Anrufung des Großen Bären”, za który uhonorowano ją ważną nagrodą miasta Bremy.
◾ Jednak Bachmann została zapamiętana przede wszystkim jako prozaiczka. Opublikowała zbiory opowiadań „Rok trzydziesty” i „Symultanka” oraz powieść „Malina”, która uchodzi za klasykę literatury feministycznej. Pośmiertnie ukazał się „Przypadek F.” - choć niedokończony, uchodzi za jedno z najważniejszych osiągnięć pisarskich. Powieść pokazuje, że totalitarna przemoc nie skończyła się politycznym upadkiem faszyzmu, lecz przetrwała w codziennych relacjach opartych na dominacji i psychicznej opresji.
◾ Zmarła w 1973 roku w Rzymie, mając zaledwie 47 lat.

📘 W Filtrach już 24 czerwca ukaże się nowe wydanie „Przypadku F.” w tłumaczeniu Krzysztofa Jachimczaka i opatrzone posłowiem Adama Lipszyca.

📸 fot. Dr. Heinz Bachmannn

Humanistyka zaangażowana, humanistyka obywatelska Otwarty panel dyskusyjny Humanistyka zaangażowana, humanistyka obyw...

Przedłużony termin zapisów ✏️ na Polnisch-Österreichisches Sommerkolleg

Anmeldefrist für Teilnehmer:innen aus 🇵🇱 POLEN 🇵🇱 bist 26.06. verlängert!

Polecamy ciekawą rozmowę o książce Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia” (Przekład: Małgorzata Gralińska
Wydawnictwo Officyna 2026)

O książce rozmawiają:

tłumaczka Małgorzata Gralińska Zachodni Oddział Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, dr Agnieszka Jezierska Uniwersytet Warszawski i dr Monika Gromala Polnische Akademie der Wissenschaften - Wien/Polska Akademia Nauk - Wiedeń

Rozmowa jest dostępna na kanale YouTube Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie

Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Stacja Naukowa PAN w Wiedniu

Partnerzy:

Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau, Officyna

Dziękujemy i udostępniamy! 🙂

Link do nagrania w komentarzu pod postem ⬇️

Wideo już na YT! Link w komentarzu!
Rozmowa o książce Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia”
Z udziałem tłumaczki, Małgorzaty Gralińskiej, dr Agnieszki Jezierskiej (Instytut Germanistyki UW, Wydział Neofilologii - Uniwersytet Warszawski) i dr Moniki Gromali (Polnische Akademie der Wissenschaften - Wien/Polska Akademia Nauk - Wiedeń)

Marianne Fritz „Prawo powszedniego ciążenia”
Przekład: Małgorzata Gralińska
Wydawnictwo Officyna 2026

„Prawo powszedniego ciążenia” to jeden z najważniejszych i najbardziej osobnych debiutów w literaturze niemieckojęzycznej XX wieku. Wyróżniona Nagrodą im. Roberta Walsera powieść Marianne Fritz stanowi punkt wyjścia do jej monumentalnego cyklu „Festung” – radykalnego uniwersum językowego, które na zawsze zmieniło oblicze literatury austriackiej.

W powojennej Austrii, pod powierzchnią odbudowy i sukcesu, rozgrywa się dramat Berty Kschyk. Przytłoczona społecznym pragmatyzmem i emocjonalną obojętnością otoczenia, Berta staje się studium psychicznej izolacji. Tytułowe „prawo powszedniego ciążenia” to nieubłagany ciężar norm, ról i historii, które determinują jednostkę silniej niż jej własna wola. Jej krzyk pozostaje niemy, aż do chwili desperackiego aktu, który ma uchronić dzieci przed „modelującymi łapami życia”.

Twórczość Fritz, zestawiana z dziełami Musila, Kafki czy Joyce’a, imponuje gęstością znaczeń i formalną dyscypliną. Elfriede Jelinek, noblistka i wielka orędowniczka autorki, podkreślała bezkompromisowość jej wizji, uznając projekt literacki Fritz za zjawisko absolutnie unikatowe w skali światowej.
Polski przekład tej niewielkiej objętościowo, lecz porażającej precyzją książki, przywraca naszej debacie literackiej autorkę o randze najwybitniejszych twórców nowoczesności. To przenikliwe studium traumy, milczenia i nienachalnej grozy, która kryje się w pozornie zwyczajnej codzienności.

Organizacja: Biblioteka Austriacka w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Stacja Naukowa PAN w Wiedniu
Partnerzy: Wydawnictwo Officyna, Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau

Komu polecamy: Ośrodek Kultury Austriackiej UAM/ Österreich-Bibliothek Poznan, Biblioteka Wydziału Neofilologii UW

To już dziś!!! Zaczynamy OAZY NAUKI w Bibliotekach Jednostek Organizacyjnych UAM.

Sesja egzaminacyjna zbliża się wielkimi krokami – czas na naukę i powtórki!
Jeśli szukasz miejsca sprzyjającego skupieniu, gdzie w spokojnej atmosferze przygotujesz się do egzaminów, zapraszamy do BJO UAM.

Czekają na Was:

📚 bogate zbiory książek i materiałów dydaktycznych

🤫 ciche i komfortowe przestrzenie do nauki

👩‍🎓👨‍🎓miejsca do nauki w grupach

☕ kąciki relaksu by złapać oddech między kolejnymi rozdziałami

Życzymy powodzenia podczas sesji i trzymamy kciuki za jak najlepsze wyniki!

Godziny otwarcia sprawdzicie na stronach internetowych poszczególnych bibliotek.



Biblioteka Collegium Geographicum UAM
Biblioteka Collegium Historicum UAM
Biblioteka Collegium Polonicum
Biblioteka Filologiczna Novum
Biblioteka Kampusu Ogrody UAM
Biblioteka Nadnoteckiego Instytutu UAM
Biblioteka Studium Językowego UAM
Biblioteka Wydziału Biologii UAM
Biblioteka Wydziału Chemii
Biblioteka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM
Biblioteka Wydziału Fizyki i Astronomii UAM
Biblioteka Wydziału Matematyki i Informatyki
Biblioteka Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM
Biblioteka WP-A w Kaliszu
Biblioteka WydziałuTeologicznego
Ośrodek Kultury Austriackiej UAM/ Österreich-Bibliothek Poznan
Wielkopolska Biblioteka Prawnicza

Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Życie Uniwersyteckie
Adam Mickiewicz University, Poznań
Samorząd Studentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dzisiaj przypada 102. rocznica śmierci Franza Kafki (3.07.1883–3.06.1924). Z tej okazji polecamy wizytę w Kierling niedaleko Wiednia, gdzie działa Österreichische Franz Kafka Gesellschaft. W dawnym sanatorium pisarz spędził końcówkę swojego życia. Dzisiaj mieści się tam muzeum, w którym można zobaczyć fotografie, listy, dokumenty oraz faksymile notatek, które Kafka sporządził tuż przed śmiercią.

W komentarzu link do filmu o muzeum 🔗😉

Morgen, 3. Juni jährt sich Franz Kafkas Todestag zum 102. Mal. Unser Kafka Studien– und Gedenkraum ist von 10:00 bis 15:00 geöffnet.
Führungen werden laufend angeboten, wir freuen uns auf Ihren Besuch. Alle Infos zur Anreise gibt's hier 🚌:
https://www.franzkafka.at/home/

Im KURIER erschien gestern aus diesem Anlass auch ein Artikel zu Kafkas Krankheit und seinem Aufenthalt im Sanatorium Dr. Hoffmann – mit einer Postkart aus dem Archiv der Österreichischen Franz Kafka-Gesellschaft (ÖFKG) ->