Fundacja Artevitas im. Prof. Wity Szulc

Fundacja Artevitas im. Prof. Wity Szulc Fundacja „Fundacja ARTEVITAS im. Prof. Wity Szulc”

Już za miesiąc odbędzie się w Poznaniu w Uniwersytecie Ekonomicznym V konferencja z cyklu ARTETERAPIA DLA ŻYCIA. Formula...
24/09/2026

Już za miesiąc odbędzie się w Poznaniu w Uniwersytecie Ekonomicznym V konferencja z cyklu ARTETERAPIA DLA ŻYCIA. Formularz rejestracyjny znajdziecie Państwo na stronie Artevitas.pl.

Dokładnie za miesiąc widzimy się w Poznaniu!Już 23 października 2026 r. odbędzie się V Konferencja „Arteterapia dla życi...
23/09/2026

Dokładnie za miesiąc widzimy się w Poznaniu!

Już 23 października 2026 r. odbędzie się V Konferencja „Arteterapia dla życia” organizowana przez Fundację ARTEVITAS im. prof. Wity Szulc. W najbliższych tygodniach będziemy przedstawiać na naszym profilu sylwetki osób, które przyjęły zaproszenie do udziału w tegorocznej konferencji. Kilkanaście dni temu prezentowaliśmy naszego gościa honorowego, Josepha Jaworka. Dziś chcemy przybliżyć Państwu kolejną wyjątkową prelegentkę.

Prof. dr hab. n. med. Małgorzata Wierzbicka

Prof. Małgorzata Wierzbicka kieruje Kliniką Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Jej działalność naukowa i kliniczna koncentruje się na chirurgii głowy i szyi, ze szczególnym uwzględnieniem nowotworów ślinianki przyusznej, chirurgii krtani oraz rozległych operacji zaawansowanych nowotworów jamy ustnej, krtani i gardła, wymagających rekonstrukcji z zastosowaniem wolnych płatów tkankowych. Prof. Małgorzata Wierzbicka jest współautorką polskich zaleceń dotyczących leczenia nowotworów głowy i szyi oraz rekomendacji w zakresie diagnostyki HPV w patologiach górnych dróg oddechowych. Prowadzi także szeroką działalność naukowo-badawczą i dydaktyczną, współpracując z ośrodkami akademickimi i klinicznymi, a także uczestnicząc w projektach badawczych z zakresu genetyki i onkologii.

Cieszymy się, że prof. Małgorzata Wierzbicka będzie z nami 23 października w Poznaniu. W kolejnych dniach przedstawimy następnych prelegentów naszej konferencji. Obserwujcie nasz profil!

Zapraszamy na jubileuszową, V edycję Konferencji z cyklu „Arteterapia dla Życia”! To punkt zwrotny w historii naszego cy...
15/09/2026

Zapraszamy na jubileuszową, V edycję Konferencji z cyklu „Arteterapia dla Życia”! To punkt zwrotny w historii naszego cyklu – przechodzimy od entuzjazmu i pasji do budowania trwałych, odpowiedzialnych ram profesjonalnych dla arteterapii w Polsce.

HISTORIA CYKLU: OD PAMIĘCI DO PROFESJONALIZACJI
Korzenie i Pamięć (2022)
Wszystko zaczęło się w październiku 2021 r. od odejścia prof. Wity Szulc – pionierki, badaczki i wybitnej propagatorki arteterapii w Polsce. Rok później, w październiku 2022 r., na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu odbyła się I Konferencja. Z pasji i potrzeby kontynuowania jej wizji powołano Fundację ARTEVITAS im. prof. Wity Szulc, rozwijającą arteterapię naukowo i praktyczni.
Mosty między Nauką a Praktyką (2023)
Druga edycja postawiła na „Dobre praktyki w nauce i biznesie”. Wzbogacono ją o warsztaty oraz tematykę neuroróżnorodności, kreatywności i biznesu z udziałem gości zagranicznych.
Rozszerzanie Horyzontów i Nowe Wyzwania (2024)
Edycja pod hasłem „Kierunki i perspektywy rozwoju” przełamywała granice językowe, społeczne i zdrowotne (m.in. projekty polsko-ukraińskie, włączanie sztuki do szkół branżowych, szkolenia menedżerskie i dostępność dla osób z dysfunkcjami).
Wpływ Społeczny i Gospodarczy (2025)
Połączona z jubileuszem 100-lecia UEP, skupiła się na pomocy społecznej, rynku pracy i gospodarce. Z udziałem gościa specjalnego z USA (Joseph Jaworek) dyskutowano o wypaleniu zawodowym, teatroterapii, muzykoterapii neurologicznej oraz CSR.

Zwieńczenie Dojrzałości (2026)
Tegoroczne spotkanie odpowiada na kluczowe pytanie o tożsamość arteterapii, stawiając na jej dojrzałość operacyjną i profesjonalizację.

PROGRAM V EDYCJI (23 października 2026 r.)

Otwarcia dokonają prof. dr hab. Jan Fazlagić oraz dr hab. Anita Stefańska.
Wykład wprowadzający "Pasja czy profesja? Gdzie dziś stoi arteterapia?" wygłosi gość specjalny z USA – Joseph Jaworek (MA, ATR-BC).
Sesja I: Profesjonalizacja i Superwizja

Skupiona na odpowiedzialnej praktyce terapeutycznej, procedurach superwizyjnych oraz wsparciu osób pracujących w obszarach granicznych.
Prelegenci: dr Radosława Kompowska-Marek, dr Aleksandra Chmielnicka-Plaskota, dr hab. Janina Florczykiewicz, dr Urszula Tokarczyk-Bar.
Sesja II: Arteterapia wobec Kryzysu
Rola sztuki w sytuacjach trudnych: psychoonkologia, żałoba, opieka u schyłku życia, drama terapeutyczna, muzykoterapia i edukacja.
Prelegenci: prof. dr hab. n. med. Małgorzata Wierzbicka, dr hab. prof. UAM Anita Stefańska, dr hab. prof. ANS Iwona Bugajska-Bigos, Ilse Wolfram (Niemcy).
Warsztaty Praktyczne (popołudniowe):
„Białe Pole i Architektura Więzi” – mgr Ewa Lisowska
„Interwizja w praktyce terapeutycznej”
„Soul Collage” (warsztat w jęz. angielskim) – Joseph Jaworek

INFORMACJE ORGANIZACYJNE:
Data: 23 października 2026 r.
📍 Miejsce: Poznań, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, ul. Towarowa 53, Budynek D.
⚠️ UWAGA: To NIE JEST Główny Budynek Uczelni (A) na Al. Niepodległości 10!
🏫 Sal do warsztatów: Budynek D, sale: 0.4, 0.6, 2.1.
🤝 Organizatorzy: ARTEVITAS – Fundacja im. prof. Wity Szulc oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu.

Link do rejestracji:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeELgKfLcGwVbDwyu8FCPn5vYUpUGRTEEODxbS-C4CkyaNf9g/closedform

Z wielką przyjemnością informujemy, że Fundacja ARTEVITAS podpisała deklarację przystąpienia do Koalicji na rzecz Onkolo...
11/09/2026

Z wielką przyjemnością informujemy, że Fundacja ARTEVITAS podpisała deklarację przystąpienia do Koalicji na rzecz Onkologii Integracyjnej.

Koalicja powstała w odpowiedzi na rosnące potrzeby pacjentów onkologicznych w Polsce oraz potrzebę rozwijania kompleksowej, bezpiecznej i opartej na wiedzy opieki. To oddolna inicjatywa, która łączy organizacje, instytucje, lekarzy, terapeutów i ekspertów pracujących na rzecz poprawy jakości życia pacjentów.

Szczególnie bliska jest nam idea łączenia leczenia konwencjonalnego z bezpiecznymi i naukowo potwierdzonymi metodami wspierającymi, w tym arteterapią. Koalicja ma być przestrzenią dialogu między różnymi środowiskami, edukacji i działań rzeczniczych, wspólnych projektów i badań, a także pracy nad standardami w obszarze onkologii integracyjnej. Cieszymy się, że jako Fundacja ARTEVITAS będziemy mogli wnieść do tej współpracy nasze doświadczenie związane z arteterapią oraz rozwijaniem jej profesjonalnych standardów.

Dziękujemy Fundacji Onkologicznej Rakiety za zaproszenie do tej ważnej inicjatywy. Wierzymy, że współpraca różnych środowisk może realnie przyczynić się do tworzenia lepszego i bardziej kompleksowego systemu wsparcia dla pacjentów onkologicznych.

Przypominamy również, że cały czas trwają zapisy na V Ogólnopolską Konferencję „Arteterapia dla życia – między powołaniem a profesjonalizacją”. Jednym z gości specjalnych naszej konferencji będzie **Joseph Jaworek – amerykański arteterapeuta, który od lat dzieli się swoim doświadczeniem i wspiera rozwój profesjonalnych standardów arteterapii w Polsce.

Do dzisiejszego posta dołączamy ilustrację przedstawiającą jedną z prac Josepha Jaworka. Chcemy w ten sposób przybliżyć Państwu nie tylko naszego wyjątkowego gościa, ale także pokazać, jak ważnym językiem komunikacji, emocji i doświadczenia może być sztuka. Podczas konferencji będziemy rozmawiać o jakości, odpowiedzialności i profesjonalizacji arteterapii oraz o tym, jak mądrze i bezpiecznie wykorzystywać jej potencjał w pracy z osobami potrzebującymi wsparcia.

Link do zapisów znajduje się na stronie internetowej Fundacji ARTEVITAS oraz w naszych wcześniejszych postach na Facebooku.

Serdecznie zapraszamy! LINK do rejestracji:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe20bg1D5dQLCbD3qMV-aUJeKqcMmMHYgS6L0bF2IjQHV2G9g/viewform?usp=header

Już niedługo, w październiku odbędzie się V już konferencja "Arteterapia dla życia". Działa już link rejestracyjny:
07/09/2026

Już niedługo, w październiku odbędzie się V już konferencja "Arteterapia dla życia". Działa już link rejestracyjny:

Zapraszamy na V Ogólnopolską Konferencję „Arteterapia dla życia”!Już 23 października 2026 roku w Poznaniu spotkamy się p...
05/09/2026

Zapraszamy na V Ogólnopolską Konferencję „Arteterapia dla życia”!
Już 23 października 2026 roku w Poznaniu spotkamy się po raz piąty, aby rozmawiać o arteterapii, jej profesjonalizacji, odpowiedzialności terapeuty oraz niezwykłej roli sztuki w towarzyszeniu człowiekowi w najtrudniejszych momentach życia.
Rejestracja na konferencję jest już otwarta!

Link do rejestracji oraz szczegółowe informacje znajdą Państwo na stronie Fundacji ARTEVITAS: https://artevitas.pl

W tym roku jednym z głównych prelegentów konferencji będzie Joseph Jaworek – arteterapeuta ze Stanów Zjednoczonych, który przygotował dla uczestników wyjątkowe wystąpienie:
„Sztuka zbliżania się do śmierci: umieranie, obecność i odpowiedzialność w arteterapii”
(The Art of Approaching Death: Dying, Presence, and Responsibility in Art Therapy)
Podczas swojego wystąpienia Joseph Jaworek przedstawi poruszające studium przypadku pracy z kobietą, której towarzyszył przez ostatnie 18 miesięcy jej życia – spotykając się z nią regularnie niemal do samego końca.
To opowieść o tym, jak sztuka może pomagać człowiekowi wracać do wspomnień, podtrzymywać więzi z bliskimi i przyszłymi pokoleniami, mierzyć się z doświadczeniami z przeszłości oraz nadawać znaczenie temu, co niezwykle trudno wyrazić słowami.
W obliczu postępującej utraty wzroku, choroby, urazów i zbliżającej się śmierci twórczość stała się dla pacjentki sposobem komunikowania własnego doświadczenia – a jednocześnie sposobem zachowania więzi z życiem, nawet wtedy, gdy ciało stopniowo traciło swoją sprawność.
To wystąpienie będzie również ważnym pytaniem o obecność i odpowiedzialność arteterapeuty wobec osoby znajdującej się u kresu życia.
Joseph Jaworek poprowadzi również podczas konferencji praktyczny warsztat:
„Sztuka podejścia do śmierci: Umieranie, obecność i odpowiedzialność w arteterapii” (tłumaczenie na polski - warsztat będzie w j. ang.)
SoulCollage® to metoda oparta na tworzeniu intuicyjnych kolaży, które mogą stać się narzędziem refleksji, poznawania siebie i uruchamiania procesu zmiany. Co szczególnie ważne – nie wymaga ona umiejętności artystycznych. Może otwierać na twórczość również osoby, które mówią: „nie potrafię tworzyć” albo „sztuka nie jest dla mnie”.
Osoby zainteresowane metodą SoulCollage mogą już teraz poznać ją bliżej:
🎥 https://youtu.be/rtDBTTneHfY?is=8OtyJb7aLFvLhWIa
🌐 https://lasantuaria.com/soulcollage
V Konferencja „Arteterapia dla życia” to przestrzeń spotkania praktyków, terapeutów, naukowców, studentów oraz wszystkich osób zainteresowanych wykorzystaniem sztuki w pracy z drugim człowiekiem.
Jeżeli arteterapia jest Państwu bliska – zawodowo, naukowo lub osobiście – zapraszamy do Poznania i zachęcamy do rejestracji.
23 października 2026
Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
Rejestracja i program: https://artevitas.pl

Do zobaczenia na V Konferencji „Arteterapia dla życia”!

Dlaczego rola choreoterapii może rosnąć w najbliższym czasie? – (cz. IV)  Tym postem kończymy cykl 4 postów mówiących na...
01/09/2026

Dlaczego rola choreoterapii może rosnąć w najbliższym czasie? – (cz. IV)


Tym postem kończymy cykl 4 postów mówiących na temat znaczenia znaczenia tańca rozumianego jako jedna z form arteterapii. W najbliższym czasie nasza Fundacja będzie publikowała Posty dotyczące zbliżającej się konferencji arteterapia dla życia zapraszamy także już na stronę naszej fundacji, gdzie znajdziecie Państwo Link do rejestracji (Artevitas.pl) - a teraz podsumujmy to co zostało już powiedziane na temat choreoterapii …
Żyjemy w świecie, w którym coraz większa część pracy, edukacji, rozrywki i kontaktów społecznych odbywa się za pośrednictwem ekranów. Możemy komunikować się z człowiekiem znajdującym się tysiące kilometrów od nas, nie wykonując niemal żadnego ruchu poza przesuwaniem palca po ekranie.
Na tym tle doświadczenia, których nie można przenieść w całości do świata cyfrowego, mogą nabierać szczególnej wartości.
Taniec wymaga obecności ciała.
Wymaga przestrzeni.
W tańcu grupowym wymaga także obecności drugiego człowieka.
Trzeba dostrzec jego ruch, odpowiedzieć na niego, zsynchronizować się z nim albo świadomie pozostać niezależnym. Nie da się całkowicie zastąpić tego doświadczenia jego cyfrową reprezentacją.
Dlatego choreoterapia może w przyszłości odgrywać coraz większą rolę nie tylko w psychoterapii i ochronie zdrowia, lecz również w edukacji, profilaktyce zdrowia psychicznego i działaniach budujących wspólnotę.
Taniec łączy bowiem kilka potrzeb, które w nowoczesnym świecie łatwo rozdzielić: potrzebę ruchu, ekspresji, kreatywności, sprawczości, kontaktu z własnym ciałem i kontaktu z drugim człowiekiem.
I być może właśnie w tym tkwi jego największy potencjał terapeutyczny.
Raz wykonany ruch natychmiast znika. Taniec staje się przeszłością niemal w tej samej chwili, w której powstaje. Jednak doświadczenie tego ruchu – poczucie wolności, kontaktu, piękna, siły czy wspólnoty – może pozostać z człowiekiem znacznie dłużej.
Tym tekstem kończymy cykl czterech postów dotyczących choreoterapii – poniżej bibliografia. Namawiamy do szanowania praw autorskich – tekst postów o choreoterapii to własność intelektualna Fundacji ARTEVITAS).
Literatura
Aleszko, Z., & Janke-Klimaszewska, B. (2001). Choreoterapia w psychiatrii. Psychoterapia, 2, 61–69.
American Dance Therapy Association. (n.d.). What is dance/movement therapy?
Espenak, L. (1981). Dance therapy: Theory and application. Charles C Thomas.
Jędryczka-Hamera, A. (1999). Od rytmiki i aerobiku do choreoterapii psychologicznej. Nowiny Psychologiczne, 2, 79–82.
Karkou, V., Aithal, S., Zubala, A., & Meekums, B. (2019). Effectiveness of dance movement therapy in the treatment of adults with depression: A systematic review with meta-analyses. Frontiers in Psychology, 10, Article 936.
Klein, P. (1993). Tanztherapie: Ein Weg zum ganzheitlichen Sein. Pfeiffer.
Koch, S. C., Riege, R. F. F., Tisborn, K., Biondo, J., Martin, L., & Beelmann, A. (2019). Effects of dance movement therapy and dance on health-related psychological outcomes: A meta-analysis update. Frontiers in Psychology, 10, Article 1806.
Koziełło, D. (1999). Taniec i psychoterapia. Instytut Historii UAM.
Lange, R. (1988). O istocie tańca i jego przejawach w kulturze. Perspektywa antropologiczna. Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Peter-Bolaender, M. (1992). Tanz und Imagination: Verwirklichung des Selbst im künstlerischen und pädagogisch-therapeutischen Prozess. Junfermann.
Siegel, E. V. (1986). Tanztherapie: Seelische und körperliche Entwicklung im Spiegel der Bewegung. Ein psychoanalytisches Konzept. Klett-Cotta.
Szulc, W. (1993). Sztuka i terapia. Centrum Metodyczne Doskonalenia Nauczycieli Średniego Szkolnictwa Medycznego.
Tarr, B., Launay, J., Cohen, E., & Dunbar, R. I. M. (2015). Synchrony and exertion during dance independently raise pain threshold and encourage social bonding. Biology Letters, 11(10), Article 20150767.
Willke, E., Hölter, G., & Petzold, H. G. (Eds.). (1992). Tanztherapie: Theorie und Praxis. Ein Handbuch (2nd ed.). Junfermann.

Choreoterapia - Kreatywność w ruchu (cz. III)    Sprawczość jest silnie związana z kreatywnością. Improwizując, człowiek...
30/08/2026

Choreoterapia - Kreatywność w ruchu (cz. III)

Sprawczość jest silnie związana z kreatywnością. Improwizując, człowiek nie odtwarza gotowej odpowiedzi. Musi ją stworzyć. Każdy kolejny ruch jest małą decyzją twórczą. Dlatego choreoterapia może tworzyć szczególną przestrzeń eksperymentowania. Nie chodzi o stworzenie „dobrego” albo „ładnego” tańca. Można wypróbować zachowania, które w codziennym życiu byłyby trudne: zająć więcej przestrzeni, wykonać zdecydowany ruch, zatrzymać się, pozwolić komuś prowadzić albo samemu przejąć inicjatywę.
Człowiek może dzięki temu doświadczać nowych sposobów funkcjonowania najpierw w bezpiecznej przestrzeni ruchu, a następnie stopniowo przenosić te doświadczenia na inne sytuacje.
Jak wygląda choreoterapia?
Choreoterapia rozwinęła wiele technik i metod pracy. W Polsce pisały o nich między innymi Zofia Aleszko oraz Anna Jędryczka-Hamera (Aleszko & Janke-Klimaszewska, 2001; Jędryczka-Hamera, 1999).
W praktyce mogą być stosowane m.in.:
• swobodna improwizacja ruchowa,
• improwizacja do określonego tematu,
• ruchowe etiudy,
• praca z rytmem,
• ruch w parach i grupach,
• naśladowanie i „odzwierciedlanie” ruchu drugiej osoby,
• ćwiczenia świadomości ciała,
• obserwowanie napięcia i rozluźnienia,
• praca z przestrzenią,
• tworzenie własnych sekwencji ruchowych,
• elementy choreografii,
• ruch inspirowany obrazem, wspomnieniem, uczuciem lub wyobrażeniem.

Peter-Bolaender (1992) zwracała szczególną uwagę na relację między ruchem i wyobraźnią. Obraz psychiczny może pobudzać ruch, a ruch może uruchamiać obrazy, skojarzenia i emocje, które wcześniej pozostawały poza bezpośrednią świadomością.
Choreoterapia i muzykoterapia – naturalne spotkanie
W misji Fundacji ARTEVITAS szczególnie ważne jest integrujące rozumienie arteterapii. Z tej perspektywy trudno oddzielić choreoterapię od innych form pracy przez sztukę, przede wszystkim od muzykoterapii. Taniec bardzo często wyrasta przecież z muzyki. Rytm porządkuje ruch. Tempo może go pobudzać lub uspokajać. Zmiana dynamiki muzycznej wpływa na dynamikę ciała. Muzyka może przywoływać wspomnienia, budować napięcie, dawać poczucie bezpieczeństwa albo zachęcać do eksperymentowania.
Jednocześnie zależność działa również w drugą stronę. Muzyki słuchamy inaczej, kiedy angażujemy w jej odbiór całe ciało.
Właśnie dlatego w arteterapii granice pomiędzy poszczególnymi dziedzinami sztuki nie zawsze muszą być szczelne. Muzyka może prowadzić do ruchu, ruch do obrazu, obraz do słowa, a słowo ponownie do muzyki. Takie rozumienie sztuki jako przestrzeni integracji pozostaje szczególnie bliskie dziedzictwu, do którego odwołuje się Fundacja ARTEVITAS.
Dla kogo?
Choreoterapia może być wykorzystywana w pracy z osobami w bardzo różnym wieku – z dziećmi, młodzieżą, dorosłymi oraz osobami starszymi. Stosuje się ją zarówno w działaniach rozwojowych, profilaktycznych i edukacyjnych, jak i w różnych obszarach opieki zdrowotnej i psychoterapii.
W polskiej literaturze już wiele lat temu opisywano jej wykorzystanie m.in. w psychiatrii i pracy z pacjentami z zaburzeniami nerwicowymi (Aleszko & Janke-Klimaszewska, 2001). Współczesne badania obejmują znacznie szersze grupy odbiorców.
Metaanaliza Koch i współpracowników (2019), obejmująca 41 kontrolowanych badań i 2374 uczestników, wskazała na korzystne efekty terapii tańcem i ruchem między innymi w odniesieniu do depresji, lęku, jakości życia oraz kompetencji interpersonalnych i poznawczych. Przegląd badań dotyczących osób dorosłych z depresją również wykazał korzystny wpływ DMT, choć autorzy podkreślali równocześnie potrzebę dalszych badań wysokiej jakości (Karkou et al., 2019).
Choreoterapia nie jest jednak uniwersalnym lekarstwem i nie powinna być przedstawiana jako zamiennik leczenia medycznego lub psychoterapii tam, gdzie takie leczenie jest potrzebne. Może natomiast stanowić samodzielną metodę pracy rozwojowej albo element szerszego procesu terapeutycznego, zależnie od potrzeb uczestnika, jego stanu zdrowia i kompetencji osoby prowadzącej.

c.d.n.

Choreoterapia - Taniec skierowany do siebie (cz. II) Pierwszy wymiar terapeutycznego znaczenia tańca można nazwać wewnęt...
27/08/2026

Choreoterapia - Taniec skierowany do siebie (cz. II)


Pierwszy wymiar terapeutycznego znaczenia tańca można nazwać wewnętrznym. Jest to sytuacja, w której człowiek nie tańczy dla publiczności. Ruch staje się formą dialogu z samym sobą.
W wolnej improwizacji nie istnieje jeden „prawidłowy” ruch. Uczestnik może podążać za rytmem, własnym impulsem, oddechem czy pojawiającą się emocją. Dzięki temu uwaga, która na co dzień jest kierowana głównie ku światu zewnętrznemu, może zostać skierowana ku własnemu ciału.
Terapeuta może zaproponować proste tematy ruchowe, takie jak:
• „zatańcz swój dzisiejszy nastrój”,
• „pokaż ruchem, czym jest dla ciebie spokój”,
• „zatańcz: jestem szczęśliwy”,
• „zatańcz: jestem zraniony”,
• „pokaż ruchem siłę”,
• „spróbuj zatańczyć zmianę”.
Muzyka może pełnić w takich ćwiczeniach funkcję katalizatora, pobudzając aktywność psychoruchową i ułatwiając dostęp do emocji. Już Liljan Espenak zwracała uwagę na szczególne znaczenie rytmu, muzyki, improwizacji i ekspresji w procesie terapeutycznym (Espenak, 1981).
Tak rozumiany taniec może pomagać w zwiększaniu świadomości własnego ciała, rozpoznawaniu napięcia, obserwowaniu emocji i poszerzaniu repertuaru sposobów reagowania. Petra Klein (1993) wskazywała również na znaczenie rozszerzania repertuaru ruchowego człowieka. Można potraktować to nie tylko dosłownie. Człowiek odkrywający, że jego ciało może poruszać się na wiele nowych sposobów, doświadcza jednocześnie tego, że również jego sposób działania nie musi być ograniczony do kilku utrwalonych schematów.
Taniec skierowany ku innym
Istnieje także drugi wymiar: ekspresja skierowana do odbiorcy.
Taniec jest przecież sztuką. Może służyć przekazywaniu innym ludziom emocji, doświadczeń i znaczeń. Człowiek może powiedzieć ruchem coś, czego nie chce albo nie potrafi wypowiedzieć słowami.
W tym przypadku znaczenie terapeutyczne może wiązać się z doświadczeniem bycia zauważonym, możliwością pokazania własnych emocji, przełamaniem lęku przed oceną czy satysfakcją wynikającą z przygotowania i wykonania określonego działania. Dla części osób ważne może być również doświadczenie: „potrafię coś stworzyć i pokazać innym”.
Taniec może dzięki temu wspierać poczucie kompetencji i własnej wartości. Nie jest już wyłącznie sposobem rozładowywania emocji. Staje się komunikatem: oto jestem i mam coś do przekazania.

Taniec jako doświadczenie sprawczości
Szczególne znaczenie ma jeszcze jeden element: sprawczość.
Podczas swobodnego tańca to osoba tańcząca podejmuje w każdej chwili decyzję o następnym ruchu. Może podnieść rękę albo ją opuścić. Zatrzymać się albo przyspieszyć. Zająć więcej przestrzeni albo ograniczyć ruch niemal do minimum.
W świecie, w którym bardzo wiele działań człowieka jest regulowanych przez przepisy, polecenia, harmonogramy, algorytmy i oczekiwania innych osób, kilka minut swobodnego ruchu może oznaczać doświadczenie elementarnej autonomii: to moje ciało i to ja decyduję, co zrobię za chwilę.
Nie znaczy to, że sprawczość występuje wyłącznie w improwizacji. Pojawia się również w choreografii. Wykonanie zaplanowanej sekwencji ruchów może przynosić satysfakcję wynikającą z opanowania własnego ciała, uczenia się, koncentracji oraz synchronizacji ruchu z muzyką i innymi osobami.
Szczególnie interesującym doświadczeniem jest taniec grupowy. Kiedy uczestnik widzi, że potrafi wykonać ruch we właściwym momencie razem z całą grupą, doświadcza jednocześnie własnej skuteczności i przynależności.
Badania nad zsynchronizowanym ruchem pokazują, że wspólne poruszanie się może sprzyjać poczuciu więzi pomiędzy uczestnikami (Tarr et al., 2015).
Trzeci wymiar: taniec jako wspólnota
Człowiek tańczy nie tylko ze sobą i nie tylko dla innych. Tańczy także z innymi.
To trzeci ważny wymiar terapeutycznej funkcji tańca.
Uczestnictwo w zajęciach tanecznych może tworzyć poczucie przynależności do określonej grupy. Człowiek rozwija nową umiejętność, spotyka osoby mające podobne zainteresowania, uczestniczy w próbach, przygotowuje wspólny występ lub po prostu regularnie pojawia się w tym samym miejscu i porusza razem z innymi.
Może to mieć znaczenie szczególnie tam, gdzie problemem stają się samotność i społeczne wycofanie.
Wspólny ruch wymaga jednocześnie obserwowania innych i reagowania na nich. Czasami trzeba prowadzić, czasami podążać. Trzeba zauważyć tempo partnera, pozostawić mu przestrzeń albo dostosować własny ruch do całej grupy. W takim sensie taniec jest także ćwiczeniem relacji.
Nieprzypadkowo wspólny taniec od tysięcy lat pełnił funkcję integrującą społeczności. Współczesne badania eksperymentalne pokazują, że zarówno wysiłek fizyczny, jak i synchronizacja ruchu mogą zwiększać odczuwaną bliskość społeczną (Tarr et al., 2015).
Ciało doświadcza przyjemności z ruchu
Nie należy pomijać najbardziej podstawowego, biologicznego wymiaru tańca.
Taniec jest aktywnością ruchową. W zależności od jego intensywności może zwiększać tętno, angażować różne grupy mięśni, rozwijać koordynację, równowagę, mobilność i zakres ruchu. Regularne zajęcia mogą poprawiać sprawność psychomotoryczną. Współczesne badania nad interwencjami wykorzystującymi taniec potwierdzają ich korzystny wpływ między innymi na funkcjonowanie ruchowe, a zwłaszcza w przypadku osób starszych taniec może łączyć trening równowagi, koordynacji i aktywności fizycznej z elementem społecznym i emocjonalnym (Koch et al., 2019).
Towarzyszyć temu może również dobrze znane osobom aktywnym fizycznie poczucie przyjemności i odprężenia pojawiające się po wysiłku. W starszej literaturze choreoterapeutycznej zwracała na ten aspekt uwagę między innymi Espenak.
Warto jednak unikać popularnego uproszczenia, według którego dobre samopoczucie po ruchu wynika wyłącznie ze „wzrostu endorfin”. Reakcja organizmu na aktywność fizyczną jest znacznie bardziej złożona i obejmuje wiele procesów fizjologicznych oraz psychologicznych.

c.d.n.

Adres

Poznan

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Fundacja Artevitas im. Prof. Wity Szulc umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Ta Szkoła

Wyślij wiadomość do Fundacja Artevitas im. Prof. Wity Szulc:

Skróty

Udostępnij