Koło naukowe Medium

Lekcja 7
Temat: Kompozycja

I wisienka na torcie...
Kompozycja to sposób organizowania elementów w kadrze, który kieruje uwagą widza i buduje znaczenie obrazu.
To świadome decyzje o układzie, proporcjach i relacjach między elementami obrazu.

Podstawy kompozycji:
punkt główny — zdecyduj, co ma być najważniejsze
linie prowadzące (wiodące) — kierują wzrokiem po kadrze
linia horyzontu — jej wysokość w kadrze zmienia akcent (niebo vs ziemia)
równowaga — rozmieszczenie elementów wpływa na odbiór
kadr — to, co pomijasz, jest tak samo ważne jak to, co pokazujesz

Popularne zasady:

trójpodział — podział kadru na 9 części; ważne elementy umieszczaj na liniach lub ich przecięciach
złoty podział — naturalne proporcje uznawane za harmonijne i przyjemne wizualnie
centralna kompozycja — podkreśla symetrię i stabilność
kompozycja skośna (diagonalna) — wykorzystuje linie ukośne, buduje dynamikę i poczucie ruchu
symetria/lustrzane obicie — daje wrażenie harmonii, porządku i stabilności

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://myownphotostory.pl/kompozycja-w-fotografii/

Lekcja 6
Temat: Balans bieli

Warto zaznaczyć, że fotografowanie i zapisywanie plików w formacie RAW uwalnia nas od wielu problemów związanych z precyzyjnym ustawieniem balansu bieli podczas fotografowania.
Balans bieli ustawimy już w domu, podczas wywoływania plików w edytorze.

RAW - to nieskompresowany plik zapisu danych z matrycy aparatu.
Zawiera maksymalną ilość informacji o obrazie, bez ingerencji aparatu w:
kontrast, balans bieli, wyostrzanie,redukcję szumów, nasycenie kolorów...
RAW to surowe dane, nie gotowy obraz.

Zacznijmy jednak od ustalenia, czym tak naprawdę jest balans bieli. Jeśli patrzymy na jakiś przedmiot, to ma on pewien widziany przez nas kolor.
Istotny jest fakt, że kolor przedmiotu zależy od właściwej barwy tego przedmiotu oraz od tego jakiej barwy światło pada na ten przedmiot.
Ta sama scena z grupą pewnych przedmiotów oświetlona odmienną barwą światła będzie wyglądała zupełnie inaczej.

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://waskiel.pl/balans-bieli-w-fotografii/

Lekcja 5
Temat: Ostrość

Zdjęcie ostre to takie, na którym wybrany element kadru ma maksymalną czytelność i wyrazistość detali.
W portrecie to najczęściej oko fotografowanej osoby.
W fotografii krajobrazowej – linia gór na horyzoncie.

AF-S (single shot) – aparat ustawia ostrość raz i ją blokuje. najlepsze do statycznych scen, portretów, krajobrazów.
AF-C (continuous/servo) – aparat śledzi obiekt w ruchu. idealne do sportu, dzieci, zwierząt.
AF-A (auto) – aparat sam decyduje, czy ostrzyć raz, czy ciągle. dobry na start, ale lepiej szybko nauczyć się świadomego wyboru.

Warto pamiętać, że ostrość może być subiektywna
to, co odbiorca uzna za „ostre”, czyli czytelny punkt zainteresowania.
Dlatego przedmioty lub ludzie, którzy formalnie nie są ostrzy na zdjęciu, jeśli znajdują się w ogólnie pojętej głębi ostrości są uznawani przez nas mózg jako ostrzy.

Czy nieostrość też ma sens?
Czasem celowe rozmycie tworzy klimat jak na przykład w portretach w miękkiej ostrości dla romantycznego efektu, bokeh – czyli artystyczne rozmycie tła, rozmycie ruchu: światła miasta „malujące” kadr.

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://akademia.fotoforma.pl/ostrosc-na-zdjeciu/

Lekcja 4
Temat: Ekspozycja

Najprościej mówiąc, ekspozycja to właściwe połączenie trzech parametrów:
czasu naświetlania, wartości przysłony, czułości materiału światłoczułego (ISO).

Czyli dokładnie tych elementów, które omówiliśmy na ostatnich zajęciach.
Ale skoro każdy z nich był omawiany osobno - po co w ogóle mówić o ekspozycji jako całości?

W fotografii funkcjonuje pojęcie tzw. trójkąta ekspozycji, które pokazuje, że te trzy parametry działają zależnie od siebie i wspólnie budują obraz.

Można uzyskać podobnie doświetlone zdjęcie różnymi kombinacjami:

krótki czas + niska przysłona + niskie ISO

długi czas + wyższa przysłona + podbite ISO

Pod względem jasności zdjęcia efekt może być zbliżony,
ale obraz nigdy nie będzie taki sam.

Bo każdy z tych parametrów wpływa na coś innego:

czas → ruch i dynamika

przysłona → głębia ostrości

ISO → jakość obrazu i szum

Ekspozycja to więc nie tylko „jasność zdjęcia”, ale świadome zarządzanie estetyką, ruchem, ostrością i jakością obrazu.

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://niezleaparaty.pl/ekspozycja-w-fotografii/

Lekcja 3
Temat: Czas naświetlania

Czas naświetlania – to inaczej czas otwarcia migawki w aparacie, i co za tym idzie, czas w którym światło trafia na matrycę lub film.

Podstawowa zasada jest prosta, krótki czas naświetlania jest wykorzystywany jakby dla realnego oddania rzeczywistości, zatrzymania go w bezruchu przy dużym natężeniu światła.
Przy fotograficznych relacjach sportowych, unieruchomieniu spadającej kropli czy lecącego owada itp. z reguły wymagany jest bardzo krótki czas ekspozycji.

Długie czasy naświetlania wykorzystujemy, gdy jest mało światła i nie chcemy nazbyt podnosić ISO oraz kiedy chcemy pokazać efektowne rozmycia ruchu.
Jak na przykład przy malowaniu światłem, zdjęciach nocnego nieba, ruchu chmur albo rozmycia jadących pojazdów.

krótki czas → zamrożenie ruchu

długi czas → rozmycie, dynamika

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://waskiel.pl/czas-naswietlania-w-fotografii/

Lekcja 2
Temat: Przysłona

Przysłona to element obiektywu, jest złożona z zachodzących na siebie blaszek, które tworzą otwór o zmiennej średnicy.

Im mniejsza wartość przysłony (np. f/1.8 ), tym większy otwór przysłony, co oznacza, że więcej światła wpada na matrycę.
I odwrotnie – im większa wartość przysłony (np. f/16), tym mniejszy otwór przysłony i mniej światła dociera do sensora.
W praktyce oznacza to, że zdjęcia będą jaśniejsze przy przysłonie f/1.2 niż f/5.6 czy f/8.
Oczywiście przy identycznych ustawieniach czasu naświetlania oraz czułości ISO, czyli dwóch elementów trójkąta ekspozycji.

Im większa jest głębia ostrości (f/16, tym więcej elementów kadru będzie wyraźnych.
Identycznie — im mniejsza jest głębia ostrości (f/1.8 ), tym mniej elementów kadru będzie wyraźnych.
Świadomy twórca, może wykorzystywać ten zabieg do kształtowania uwagi widza, wyeksponowania konkretnego elementu zdjęcia lub jego całości.

Przysłona, działa jak ludzkie oko kontroluje:
– ilość światła wpadającego do aparatu
– głębię ostrości (co jest ostre, a co nie)

To narzędzie estetyczne i narracyjne, nie tylko techniczne.

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://fotoforma.pl/blog/co-to-jest-przyslona-i-jak-dziala-poradnik-na-poczatek/

Drugim z obszarów wyróżnionych wśród kompetencji cyfrowych jest komunikowanie się i współpraca online. Ten obszar obejmuje wszystkie czynności związane z interakcjami przy użyciu technologii, aktywnością w społecznościach oraz kreowaniem tożsamości cyfrowej. Komunikacja online to nie tylko dzwonienie, czy wysyłanie wiadomości tekstowych, ale również spotkania wideokonferencyjne czy interakcje z chat botami. Komunikujący się powinni znać różnicę między komunikacją asynchroniczną a synchroniczną i potrafić wybrać odpowiednią do swoich potrzeb. Przy pomocy technologii cyfrowych można współpracować i udostępniać projekty. Oznacza to udostępnianie ekranu w trakcie spotkania wideokonferencyjnego, zarządzanie dostępem do plików czy również podawanie źródła i autora treści. Biorąc udział w różnych społecznościach online warto pamiętać o netykiecie, czyli normach postępowania w internecie. Warto też zwrócić uwagę na swoją tożsamość cyfrową, na którą składają się nie tylko wszystkie informacje jakie udostępniamy na swój temat, ale też nasza aktywność online.

A jak ty oceniasz swoje kompetencje cyfrowe? Wypełnij anonimową ankietę https://forms.cloud.microsoft/e/jhB4Fiagwv

Opracowanie: Anna Szymczyk
Źródło: Vuorikari, R., Kluzer, S. and Punie, Y., DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens, EUR 31006 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2022, ISBN 978-92-76-48882-8, doi:10.2760/115376, JRC128415.

Lekcja 1
Temat: ISO

Wartość ISO jest jednym z trzech filarów trójkąta ekspozycji w fotografii razem z czasem otwarcia migawki i przysłoną.
Są to podstawowe parametry, które możesz dostosować, robiąc zdjęcie.

ISO w fotografii cyfrowej nie oznacza fizycznej czułości matrycy na światło.
Matryca ma stałą fizyczną wrażliwość - zmienia się nie ona, ale sposób przetwarzania sygnału.

ISO to poziom wzmocnienia sygnału elektrycznego generowanego przez matrycę po zarejestrowaniu światła.

Innymi słowy:
światło → sygnał → wzmocnienie → obraz

Opracowanie: Alicja Stachowicz
Źródło: https://www.adobe.com/pl/creativecloud/photography/discover/iso.html?msockid=2f8abd5c26b7683529fea980273c6976

Czy wiesz, że…
Licencje Creative Commons (CC) to prosty sposób, aby twórcy udzielili innym zgody na korzystanie ze swojej twórczości, zachowując przy tym część praw autorskich. Z punktu widzenia użytkownika odpowiadają one na pytanie: „Co mogę zrobić z tym utworem?”

Licencje CC łączą cztery podstawowe elementy:
🔸BY – Uznanie autorstwa: musisz podać autora.
🔸SA – Na tych samych warunkach: adaptacje dzieła muszą mieć tę samą licencję.
🔸NC – Użycie niekomercyjne: tylko do celów niekomercyjnych.
🔸ND – Bez utworów zależnych: nie wolno tworzyć adaptacji.

Na tej bazie powstało 6 głównych licencji:

🔸CC BY – pełna swoboda, również komercyjna, z uznaniem autorstwa.

🔸CC BY-SA – jak CC BY, ale adaptacje muszą mieć tę samą licencję.

🔸CC BY-NC – uznanie autorstwa, tylko niekomercyjne użycie.

🔸CC BY-NC-SA – uznanie autorstwa, niekomercyjnie, należy zachować tą samą licencję.

🔸CC BY-ND – uznanie autorstwa, dystrybucja bez zmian, także komercyjnie.

🔸CC BY-NC-ND – uznanie autorstwa, tylko niekomercyjna dystrybucja w niezmienionej formie.

Licencję CC może nadać wyłącznie posiadacz praw autorskich lub osoba posiadająca od niego wyraźne upoważnienie. Zazwyczaj jest to twórca, ale w przypadku prac tworzonych w ramach obowiązków służbowych, posiadaczem praw może być pracodawca. Przed zastosowaniem licencji należy upewnić się, że posiada się wszelkie niezbędne prawa do materiału (w tym do elementów osób trzecich zawartych w dziele).

Proces nadawania licencji jest prosty i nie wymaga rejestracji w Creative Commons. Polega on na wybraniu odpowiedniej licencji i zakomunikowaniu tego wyboru w sposób jasny dla odbiorców.

Licencje CC są nieodwołalne. Raz udostępnione dzieło może być wykorzystywane na tych warunkach, dopóki obowiązują prawa autorskie.

Opracowanie: Shar Piwowarskie
Źródło: creativecommons.org

Pierwszym z obszarów wyróżnionych wśród kompetencji cyfrowych jest umiejętność korzystania z informacji i danych. Ten obszar obejmuje wszystkie czynności związane z wyszukiwaniem, filtrowaniem i przechowywaniem danych, informacji i treści cyfrowych. Nie chodzi jednak o samo wyszukiwanie, ale również wiedzę, że nie wszystkie treści będą dostępne bezkosztowo oraz że mogą być w pewien sposób zmanipulowane. Świadome korzystanie z informacji i danych to również umiejętność weryfikowania źródeł napotykanych treści, rozróżnianie faktów od opinii i rozpoznawanie treści generowanych przez sztuczną inteligencję. Należy również wiedzieć jak bezpiecznie przechowywać dane i informacje oraz jak prezentować je w przystępny sposób.

A jak ty oceniasz swoje kompetencje cyfrowe? Wypełnij anonimową ankietę [https://forms.cloud.microsoft/e/jhB4Fiagwv]

Opracowanie: Anna Szymczyk
Źródło: Vuorikari, R., Kluzer, S. and Punie, Y., DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens, EUR 31006 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2022, ISBN 978-92-76-48882-8, doi:10.2760/115376, JRC128415.