Wydział Filozoficzny UAM

Tradycje oporu społeczności akademickiej pod lupą 🧐

Dr Franciszek Krawczyk 🧑‍🏫 z Pracownia Komunikacji Naukowej opublikował nowy artykuł pt. "Weapons of the Wise? Infrapolitical Theorising as a Traditional Strategy of Academic Resistance" w czasopiśmie "Social Epistemology". Artykuł definiuje pojęcie teoretyzowania infrapolitycznego na podstawie analizy przypadku powojennej działalności Stanisława Ossowskiego. Rozwijane w artykule pojęcie charakteryzuje formę naukowego teoretyzowania, które krytykuje jakąś władzę ukrywając częściowo polityczną pozycję autora i nie wspiera bezpośrednio żadnego publicznego buntu.

(Odnośniki do artykułu w komentarzu pod postem ⬇)

Artykuł argumentuje, że teoretyzowanie infrapolityczne jest strategia oporu głęboko zakorzeniona w tradycjach społeczności akademickiej. Łączy się ono często z solidarnością środowiska naukowego, rozczarowaniem oficjalną polityka, ale również z elitaryzmem. Tym samym, artykuł problematyzuje tą strategię pokazując, że nie jest ona uniwersalna, a naukowcy podchodzą do niej często zbyt entuzjastycznie.

Artykuł ukazał się w prestiżowym czasopiśmie filozoficznym "Social Epistemology" założonym przez Steve'a Fullera. Praca ta jest przykładem jak refleksja filozoficzna może pomóc lepiej zrozumieć konkretne problemy społeczne, takie jak starcia polityczne w środowisku naukowym. Co więcej, artykuł pokazuje, że w literaturze międzynarodowej powinno poświęcać się więcej uwagi regionowi Europy Centralno-Wschodniej oraz samej fascynującej postaci Stanisława Ossowskiego.

Co się dzieje, gdy do ula wprowadzamy sztuczną inteligencję? 🐝💻🤖

Na to pytanie starają się odpowiedzieć Jarek Kamiński oraz Joanna Ziemna. Dwoje doktorantów ze Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UAM w dyscyplinie filozofia opublikowało właśnie artykuł w czasopiśmie "Philosophia" 📚

🟢 O czym jest tekst?
- Artykuł analizuje etyczne i poznawcze konsekwencje połączenia technologii inteligentnych uli (smart-hive) i kolonii pszczół miodnych. Powstała w tym wyniku biohybryda traktowana jest jako triada: pszczoły–ludzie–technologia, a jej rozwój analizowany jest z perspektywy enaktywizmu*️⃣.
Zgodnie z tym podejściem poznanie wyłania się poprzez dynamiczną relację organizmu ze środowiskiem, które wspólnie współtworzą świat. W tym ujęciu etyka nie może być oddzielona od poznania; kwestie odpowiedzialności, troski i zgody są wpisane w samą strukturę tej relacji - opisują Kamiński i Ziemna 🗣️

LINK DO TEKSTU W KOMENTARZU ⬇

*️⃣ Enaktywizm to nurt w kognitywistyce i filozofii umysłu, według którego poznanie powstaje w wyniku aktywnej interakcji organizmu z otoczeniem. Umysł nie przetwarza danych pasywnie, lecz "urzeczywistnia" (enact) świat poprzez sensomotoryczne działanie, konstytuując znaczenie.

Czy każda osoba zaklasyfikowana jako "biała" z automatu cieszy się pełnią przywilejów i jest całkowicie chroniona przed rasizmem? To nie takie proste – przekonuje dr Joanna K. Malinowska 👩‍🏫

Nasza wykładowczyni opublikowała tekst na łamach czasopisma Medicine, Health Care and Philosophy. Porusza w nim niezwykle ważny problem w globalnych badaniach nad nierównościami w zdrowiu, jakim jest błąd metodologiczny i poznawczy polegający na replikowaniu podziału na „Białych” i „Nie-białych” w badaniach naukowych. Co więcej, jest to błąd, który może zniekształcać rzeczywistość i ukrywać dyskryminację!

Dlaczego?

Dr Malinowska uważa, że kreuje to „fałszywą jednorodność”. Zakłada się, że każda osoba zaklasyfikowana jako "biała" z automatu cieszy się pełnią przywilejów i jest całkowicie chroniona przed rasizmem. Tymczasem jak przekonuje nasza wykładowczyni, w tej grupie znajdują się też tzw. niewidzialni wykluczeni. Doskonałym przykładem są osoby pochodzące z Europy Wschodniej (często określane w literaturze mianem Off-White – "nie do końca białych"). Choć statystycznie wrzuca się je do kategorii "White", to w wielu kontekstach geograficznych i społecznych doświadczają one marginalizacji i uprzedzeń, które bezpośrednio odbijają się na ich zdrowiu.

Ustalenia dr Malinowskiej obnażają pewien problem dzisiejszej medycyny i bioetyki, polegający na tworzeniu norm i algorytmów medycznych w oparciu o "białe" ciała. O doniosłości podejmowanej problematyki zaświadcza także fakt, że poświęcono artykułowi naszej wykładowczyni edytorial numeru czasopisma Medicine, Health Care and Philosophy.

Gorąco zachęcamy do lektury! Oba teksty są dostępne bezpłatnie w ramach Otwartego Dostępu (Open Access) 🔓
Linki w komentarzach ⬇️

Dziś o 14:00 rozpocznie się egzamin maturalny z filozofii ✍️

Matura z filozofii jest egzaminem nieobowiązkowym i wymaga zadeklarowania chęci jej zdawania. Jak donoszą media, w tym roku taką decyzję podjęło ponad 2200 abiturientów i abiturientek w Polsce. Choć filozofia wciąż jest jednym z rzadziej wybieranych przedmiotów, to jej popularność stopniowo rośnie 📈.

W zeszłym roku do egzaminu z filozofii przystąpiło ok. 1800 osób, zaś w 2023 roku było to ok. 2000 zdających. Dla przykładu, w 2013 roku chęć zdawania tego przedmiotu zadeklarowało jedynie 690 abiturientów i abiturientek.

Trzymamy kciuki za wszystkich piszących dzisiejszy egzamin maturalny! ☺️

A wiecie, że pierwszy student w historii naszej poznańskiej uczelni zapisał się właśnie na Wydział Filozoficzny? ☺

Przeczytajcie o tej historii odnalezionej w Archiwum UAM 🔽

107 lat tradycji, wiedzy i wspólnoty! 🎓💐

📅 Początek maja to na UAM czas radosny. Uczelnia obchodzi właśnie swoje 107. urodziny - 7 maja 1919 roku odbyła się uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego nowo powstałej Wszechnicy Piastowskiej, jak początkowo nazywano Uniwersytet Poznański, z którego wywodzi się obecny UAM.

To doskonała okazja, aby zajrzeć do materiałów zgromadzonych w Archiwum UAM i znaleźć tam nazwisko pierwszego studenta naszej uczelni. Był nim 38-letni ks. Czesław Stark, który zapisał się na Wydział Filozoficzny UAM.

🧑🏻‍🎓 Jego wpis znajduje się w wielkoformatowej księdze immatrykulacyjnej, zwanej także Albumem Uniwersytetu. Album uwzględniał zapisy dot. osób chcących studiować na, organizującym się w latach 1919-1921, Uniwersytecie. Dzięki niemu możemy nie tylko poznać nazwiska pierwszych studentów, ale także określić częstotliwość zapisów na poszczególne wydziały i dowiedzieć się, jakie dokumenty składali studenci.

📖 Pierwszy student dołączył do grona 332 osób, które zapisały się w pierwszych tygodniach działalności Uniwersytetu. Rozpoczynał naukę w czasach, gdy studia dzieliły się na trymestry, w wykładach uczestniczyli wolni słuchacze, uczelnia nosiła nazwę Wszechnicy Piastowskiej, a Poznań był formalnie częścią państwa niemieckiego. Tak przedstawiał się start Uniwersytetu.

📸 Archiwum UAM

Prof. Andrzej W. Nowak pracuje w Czarnogórze nad książką w ramach międzynarodowego zespołu badawczego 📚

Nasz wykładowca 🧑‍🏫 do piątku będzie przebywał w Institute for Advanced Studies w Podgoricy. Uczestniczy w warsztatach badaczek i badaczy pracujących nad książką "Behind the Curtain: Alternative Epistemologies and Conspiracist Ideologies in Central and Eastern Europe".
Przygotowywana publikacja jest kontynuacją współpracy zainaugurowanej we wrześniu 2025 roku w trakcie konferencji organizowanej przez Uniwersytet Czarnogóry 🇲🇪

Prof. A. W. Nowak opracowuje na potrzeby tej książki rozdział pod roboczym tytułem: "The Ghosts of Scientific Modernity or Utopia Undone: Epistemicide of Postsocialist Knowledges and the Rise of Conspiracism".

ℹ Praca ta poszukuje odpowiedzi na pytanie: dlaczego teorie spiskowe padają dziś na tak podatny grunt w Europie Środkowo-Wschodniej? A. W. Nowak szuka odpowiedzi w historii po 1989 r. Zauważa, że przemiany ustrojowe okazały się być nie tylko zmianą systemu politycznego i gospodarczego. Sięgnęły znacznie głębiej, bo zmieniły także "reżim wiedzy" oparty na wierze w naukowy postęp i utopijną nowoczesność. Dawna obietnica socjalistycznej nowoczesności i "pedagogiki postępu" została niedotrzymana.

Zamiast obiecanej przyszłości zderzyliśmy się z brutalną rzeczywistością lat '90. W miejsce zwolnione przez dawne narzędzia rozumienia świata stopniowo wkraczały m.in. narracje spiskowe dające złudną nadzieję na odzyskanie poczucia sensu.

Poinformujemy, gdy książka ukaże się na rynku wydawniczym!

Badanie Jakości Kształcenia na UAM 📊 - Twój głos ma dla nas znaczenie!🗳️

Do 10 maja 2026 r. 🗓️ trwa 17. edycja Badania Jakości Kształcenia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Do udziału zaproszone są studentki i studenci, a także pracowniczki i pracownicy dydaktyczni oraz badawczo-dydaktyczni UAM. Ankieta jest anonimowa i dostępna po zalogowaniu w systemie Ankieter (link w komentarzu 🔽).

🟧 O co chodzi?
Badanie pozwala wskazać mocne strony kształcenia oraz obszary, które wymagają zmian. Zebrane opinie są podstawą do działań służących doskonaleniu jakości dydaktyki na Uniwersytecie.

🟩 Czy warto?
Tak, ponieważ pozwala nam to zebrać cenną informację zwrotną, która posłuży zmienianiu uczelni na lepszą! Dodatkowo, wydziały o największej liczbie wypełnionych ankiet otrzymają nagrodę pieniężną do wykorzystania zgodnie z decyzją ich społeczności.

🫵 A czy Wy już wypełniliście ankietę?

Ankiety, które zmieniają uczelnię i mogą przynieść realne nagrody dla wydziałów.

▶ Trwa 17. edycja Badania Jakości Kształcenia na UAM. Można nie tylko podzielić się opinią o studiowaniu, ale też wesprzeć swój wydział w rywalizacji o nagrodę pieniężną. 📅💰

Termin ankietyzacji został przedłużony do 10 maja.

🔗 Do udziału zaproszone są studentki i studenci, a także pracowniczki i pracownicy dydaktyczni oraz badawczo-dydaktyczni UAM. Ankieta jest anonimowa i dostępna po zalogowaniu w systemie ankieter.amu.edu.pl.

Badanie pozwala wskazać mocne strony kształcenia oraz obszary, które wymagają zmian. Zebrane opinie są podstawą do działań służących doskonaleniu jakości dydaktyki na Uniwersytecie.

🏢 W tegorocznej edycji udział w ankiecie wiąże się także z akcją „Liczymy ankiety!”. Cztery wydziały, które osiągną najwyższy procentowy udział w badaniu w swojej grupie, otrzymają nagrodę pieniężną. O tym, na jaki cel zostanie przeznaczona, zdecyduje społeczność zwycięskiej jednostki.

Wypełnij ankietę, śledź postępy grywalizacji na stronie liczymyankiety.amu.edu.pl i zachęć osoby ze swojego wydziału do udziału w badaniu!

"Ontologia trupa w filozofii Maritna Heideggera", czyli kilka kadrów z... życia studenckiego na naszym Wydziale 😉

SK SKF UAM „Konwersatorium pod Kałamarnicą” to nowa inicjatywa studencka, w ramach której można zaprezentować efekty swoich filozoficznych zainteresowań. Kolejne spotkanie w ramach tego cyklu już 13 maja - "Jak daleko (i gdzie) możemy zajść, idąc jak najwolniej? Możliwości filozofii H. D. Thoreau w działaniu".