Pani Olga od polskiego

05/03/2026

Na wczorajszej próbnej maturze z języka polskiego padło pytanie o dialektyzację w ,,Chłopach". Zagadnienie stylizacji językowej, w tym: dialektyzacji i archaizacji, jest zawarte w podstawie programowej. Od lat obserwuję, jaką to trudność sprawia młodzieży i wcale się temu nie dziwię. Dla nich słowo: hardy to ... archaizm, bo ,,przecież takich słów nikt nie używa". ,,Chceta, waszmość, kobyłka, hardy, stryczek" - co to jest? Dla moich uczniów: archaizmy, ale ,,jeśli pani chce" - dialektyzmy - ,,skoro tak mówię". Im jest wszystko jedno. Czy to źle? Czy to dobrze? Przy omawianiu lektur robiłabym te zagadnienia, próbowała ich uczulić na zjawiska językowe, tak, aby zauważyli, jak ważna jest archaizacja w ,,Potopie", a dialektyzacja w ,,Chłopach" czy ,,Weselu".
Zrezygnowałabym jednak z tak szczegółowych pytań na maturze pisemnej jak to z pytania nr 13: Dialektyzacja w przytoczonym fragmencie przejawia się w słownictwie i w składni. P/F

Naprawdę? Ilu polonistów na studiach szczegółowo analizowało to zagadnienie odnośnie ,,Chłopów"?

31/01/2026

Polecam to opracowanie. Dużo ciekawostek, zawsze pożyczam uczniom, którzy zgłaszają się do samodzielnego zaprezentowania epopei. Dla liceum - ciekawy fragment z ,,Pana Tadeusza" zatytułowany ,,Taniec śmierci" - widać na jednym ze slajdów. Chyba troszkę mało o tańcu, w zasadzie jest tam jedno zdanie: ksiądz Robak mówi do Płuta: ,,Śmierć i sztabsoficerów porywa za uszy!", ale motyw śmierci, jako kontekst - czemu nie?

07/12/2025

Jestem zachwycona, chociaż moim zdaniem nadaje się do pokazania w liceum, a nie w podstawówce.

Film „Dziady” to kolejna odsłona cyklu Kalendarz Słowiańskich Baśni, realizowanego przez Siostry Bui dzięki stypendium MKiDN oraz wsparciu ze Zrzutki.pl.Tym ...

02/11/2025

Taka ciekawostka.

21/09/2025

Pracuję z klasą, w której większość zadeklarowała przystąpienie do matury z języka polskiego w zakresie rozszerzonym. Nie dlatego, że interesują się literaturą, ale dlatego, że coś musieli wybrać, a inne przedmioty są dla nich jeszcze trudniejsze. Ich plan polega na przyjściu na maturę, podpisaniu się i oddaniu arkusza. Staram się, aby cokolwiek wynieśli z lekcji. W załączniku sprawdzian, który dla nich przygotowałam. Wiem, że jego poziom jest daleki od wyobrażeń niejednego polonisty pracującego z tzw. rozszerzeniem. No cóż, moim zdaniem ten sprawdzian może być także karta pracy na lekcję powtórzeniową, na 45 minut, praca z podręcznikiem.
Link do pobrania: https://paniolgaodpolaka.blogspot.com/

29/07/2025

Mamy 7 przypadków deklinacyjnych. Niby niewiele, na tle takiego na przykład języka fińskiego - 15 przypadków, czy węgierskiego - 18 (https://blogjednymslowem.pl/jakie-jezyki-obce-maja-najbardziej-rozwiniete-systemy-przypadkow/).
A jednak próbujemy sobie uprościć życie i gdzie możemy unikamy wołacza.
Michał, przyjdź do mnie! - w języku potocznym, nieoficjalnym, najczęściej wybieramy mianownik, a nie wołacz (Michale, przyjdź do mnie!).
Są jednak sytuacje, w praktyce należące do przestrzeni publicznej, polszczyzny oficjalnej, w których nie możemy nie użyć wołacza.
Pisząc listy (wiem, wiem, kto dzisiaj pisze listy?), SMS, zaproszenia, podziękowania, życzenia, nie napiszemy:

Droga Zosia!,
co u Ciebie słychać?

Z okazji imienin składam Ci, Zosia, życzenia zdrowia, szczęścia i pomyślności.

Itd.

Formy grzecznościowe oraz zwroty zawierające imię, wymagają wołacza.
Tym bardziej bolą mnie gotowe formułki na Facebooku, takie jak na slajdzie. Zawsze dopisuję tam wołacz. A Wy?

17/07/2025

Przy okazji omawiania futurystów, jedną lekcję poświęcam analizie tekstu Brunona Jasieńskiego pt. Mańifest w sprawie ortografji fonetycznej. Z reguły uczniowie dochodzą do wniosku, że ta nasza współczesna ortografia wcale nie jest niezrozumiała... 😁

17 lipca 1901 w Klimontowie urodził się Bruno Jasieński, awangardowy poeta, prozaik i dramaturg. Jako jeden z ojców założycieli polskiego futuryzmu był autorem głównych manifestów w „Jednodńiuwce futurystuw” z 1921 r. („Do narodu polskiego manifest w sprawie natychmiastowej futuryzacji życia, Manifest w sprawie poezji futurystycznej") oraz współtwórcą głośnej jednodniówki „Nuż w bżuhu". Dziś chcemy Wam jednak przypomnieć „Słowo o Jakubie Szeli", utwór przez krytyków literackich uznawany za jeden z najważniejszych w twórczości Jasieńskiego.

Czy mowa tu o tym samym Szeli, który jako skrwawiony Upiór pojawia się w „Weselu" Wyspiańskiego? Ależ tak, owszem.

Poemat ten jest pod wieloma względami wyjątkowy. Na pierwszy plan wysuwa się tematyka dość nieoczywista, jeśli weźmie się pod uwagę czas powstania utworu (1926). Wybór postaci tak kontrowersyjnej jak Jakub Szela na głównego bohatera i przedstawienie go inaczej, w kontrze do ówczesnych kreacji literackich tej osoby, był w pewien sposób odważny. Na uwagę zasługuje także forma utworu — w wielu fragmentach stylizowany jest on na przyśpiewkę ludową. Czytelnik, bez wątpienia, dostrzeże również wrażliwość społeczną autora, która nie pozwala mu pozostać obojętnym względem różnic klasowych, widocznych zarówno w XIX w., jak i XX-leciu.

[fot. autor nieznany, domena publiczna, Wikimedia Commons]

06/07/2025

- Pierwszy położę się Rejtanem na wprowadzenie ocen opisowych. Szkoda czasu nauczycieli, zwłaszcza jak mają 300 uczniów pod opieką. Próbowaliśmy robić opisowe oceny zachowania, ale przestaliśmy, bo żaden rodzic, dziecko tego nie czytało. To jest piękna teoria, która nijak się ma do życia - mówi Jarosław Pytlak, dyrektor szkoły STO w Warszawie.

" Mówię też nie dla swobody ubioru w szkole. Tak samo jak nie ma swobody ubioru w szpitalu, tak samo szkoła ma pewne ramy. Pomyśli ktoś, że przemawia przeze mnie dziaders, ale nawet młodsi nauczyciele są tego samego zdania. Nie chodzi mi o szczegółowe zakazy, ale jednak konkretne ograniczenia. To, że nie wolno po szkole chodzić w szpilkach, to nie kwestia estetyki tylko bezpieczeństwa".

"Niewiele się zmieni na lepsze, jeśli uczeń nie zostanie obarczony chociaż częścią odpowiedzialności za swoje postępowanie, wyniki w nauce, bezpieczeństwo. Wtedy łatwiej mi będzie zaakceptować pomysły zwiększające jego autonomię. Nie mówię, że uczeń ma być odpowiedzialny w 100 proc., natomiast w tej chwili poziom obciążenia nauczycieli odpowiedzialnością za efekty pracy ucznia osiągnął poziom absurdu, a duży odsetek rodziców przejął ten sposób myślenia"

"Jednocześnie autorytet nauczyciela szoruje po dnie i jeżeli powiem: >>moim zdaniem nie wykorzystujesz swoich możliwości

04/06/2025

Uczennica klasy trzeciej pisze sprawdzian po omówieniu lektury pt. Mistrz i Małgorzata. Znajduje tam zdanie: ,,Małgorzata była gospodynią na balu Stu Królów". Pyta: Co znaczy słowo ,,gospodynia"? Nie potrafiła prawidłowo odmienić, nie rozumiała znaczenia wyrazu. Po chwili mojego milczenia, bo nie znajdowałam słów przez minutę, dopytała: To jak w ,,Weselu", taka pani, co mieszka na
wsi?
To uczennica z oceną dopuszczającą na koniec roku, ale i tak byłam zaskoczona.

30/05/2025

Polecam dla dzieci w wieku 8-12 lat. Balet familijny ,,Jezioro łabędzie" w wykonaniu Baletu polskiego. Spektakl trwa godzinę i 10 minut. Nie poraża artyzmem, ale scenografia jest ciekawa, tańczą dzieci i młodzież. W sam raz dla młodszej podstawówki.
Oglądałam w Collegium da Vinci, w Poznaniu.

28/03/2025

,,Ferdydurke" Witolda Gombrowicza. Po raz pierwszy wydane w 1937 roku.
To dla mnie odkrycie, że najwyraźniej już wówczas pojawił się problem infantylizacji nastolatków. I były to konkretnie matki udziecinniające swoich synów....