Kultura szkoły w Czasie Kultury

Czas pandemii wywrócił myślenie o edukacji, jednak nie zawiesił problemów, które jak drzazga tkwiły w systemie od lat. W efekcie edukacji zdalnej nasiliły się i tak głębokie nierówności. Sztywny, hierarchiczny i narzucający rozwiązania model zarządzania publicznego potwierdził swoją gotowość do utrwalania systemu, a do znanego już katalogu problemów środowisk oświatowych dołączyły kolejne, związane z covid i jego konsekwencjami. W jakim momencie byliśmy przed pandemią? W jakim momencie jesteśmy w jej trakcie? Przypominamy ważny tekst Agnieszki Jankowiak-Maik Babka od histy dla Czasu Kultury.
To krótka historia naszej edukacji ostatnich lat. Kilka ważnych myśli o tym, co przeszły polskie nauczycielki i nauczyciele, zanim wszystko przewrócił covid.

Czas szkół. O kryzysie w edukacji. - JA, NAUCZYCIEL Czas pandemii wywrócił myślenie o edukacji, jednak nie zawiesił problemów, które jak drzazga tkwiły w systemie od lat. W efekcie edukacji zdalnej nasiliły się i tak głębokie nierówności. Sztywny, hierarchiczny i narzucający rozwiązania model zarządzania publicznego potwierdził swoj....

Agnieszka Jankowiak-Maik: "Wykipiało. Wprowadzona w 2017 roku reforma okazała się „powrotem do przeszłości”. Protestowali rodzice i nauczyciele, głosy krytyki dochodziły z grona pracowników akademickich. 19 listopada 2016 roku w manifestacji pod hasłem „Nie dla chaosu w szkole” w Warszawie wzięło udział 30 tysięcy ludzi. W marcu 2017 roku Związek Nauczycielstwa Polskiego zorganizował strajk, do którego przystąpiło 37% placówek w skali kraju. Działania okazały się niewystarczające. Poza reformą strukturalną krytykowano cele ideologiczne reformy. Justyna Suchecka skomentowała później jej wprowadzenie: „Gdy ministra Zalewska ogłaszała likwidację gimnazjów, zrobiłam wywiady ze wszystkimi autorami raportów i badań, na które się powołała. Wszyscy powiedzieli mi, że wyrwała je z kontekstu, źle zrozumiała to, co
czytała, że powinna przeczytać całość, a nie kilka stron. Tylko że to obchodziło pasjonatów edukacji”.
Frustracja narastała. Kiedy ogłoszono wprowadzenie nowego systemu oceniania nauczycieli i wydłużenie ścieżki awansu zawodowego o pięć lat przy jednoczesnym braku gotowości ze strony MEN i rządu do jakiegokolwiek dialogu, przelała się czara goryczy. Ogłaszano systematyczny wzrost płac w Polsce, pensje nauczycielskie były ciągle zamrożone. Już dawno znacząco odbiły w dół od średniej krajowej. W większych miastach w Polsce (Poznań, Wrocław, Łódź) nauczyciele oddolnie zaczęli organizować protesty. W „Ja, Nauczyciel” – największej nauczycielskiej grupie na Facebooku – wrzało. Moderatorzy nie nadążali z pracą – przyjmowaniem nowych członków, odpowiadaniem na pytania, wpuszczaniem komentarzy. W szkołach zapanowała
„nauczycielska grypa”, przedstawiciele „Ja, Nauczyciel” zaczęli rozmawiać z mediami, organizować się i profesjonalizować. Pojawił się „Protest z Wykrzyknikiem” z charakterystycznym znakiem strajku, który zagrzewał nauczycieli do walki: „Organizujemy akcję no name, no place, aby zamanifestować opór. Banksy polskiej edukacji. Traktujmy formułę jako happening. Jesteśmy nauczycielami i chcemy pomóc innym przygotować
się do sporu zbiorowego i strajku”. Efektem olbrzymiej mobilizacji nauczycielskiej była zapowiedź przez związki zawodowe organizacji legalnej akcji protestacyjnej.
Strajk zaplanowano na kwiecień. Nauczyciele coraz głośniej i odważniej zaczęli mówić o warunkach pracy, mitach i zarobkach. Sama w tym czasie na swojej stronie na Facebooku „Babka od histy” prowadziłam akcję liczenia godzin pracy (efekty były zatrważające – nawet 56 godzin tygodniowo!) oraz nagrałam film o realnych zarobkach nauczycielskich, który obiegł internet. Jednocześnie rozpoczęła się ogromna akcja dezinformacyjna MEN".

Tekst Agnieszki Jankowiak-Maik relacjonujący największy w historii Polski nauczycielski strajk czyta się jak literaturę sensacyjną!
Zapraszamy do lektury i dyskusji http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/

Redaktorki prowadzące numer "Kultura szkoły. Rewolucja od kuchni" - Iwona Chmura-Rutkowska i Sylwia Jaskulska

Praca nad artykułem do tego numeru Czas Kultury (a dokładniej Kultura szkoły w Czasie Kultury) była wielkim wyzwaniem i przyjemnością. Rzuciłam się na głęboką wodę i spróbowałam stworzyć relację z zeszłorocznego strajku nauczycieli oraz Narady Obywatelskiej o Edukacji, która wprowadziła nową jakość w dziedzinie konsultacji społecznych i była dla mnie jednym z najlepszych edukacyjnych doświadczeń.
Wersja online dostępna tutaj: http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/
Bardzo dziękuję dr hab. (hab, czaicie?!

Prof. Maria Czerepaniak-Walczak „Na edukacji zna się każdy. Przybiera to szczególne nasilenie w sytuacjach napięć wywołanych reformą systemu. To upoważnia ludzi do wyrażania opinii o szkole i nauczycielach. W opiniach tych uwidacznia się „konwencjonalna mądrość”, to znaczy przywiązanie mówiących do własnych, osobistych przekonań, resentymentów, nieuwzględnianie rzeczywistych i potencjalnych warunków rozwoju osoby i społeczeństwa, stanu wiedzy naukowej z różnych dyscyplin, w tym z pedagogiki i psychologii. Przybiera to szczególne nasilenie w sytuacjach napięć wywołanych administracyjnym regulowaniem edukacji z pomijaniem głosu nauczycieli, lekceważeniem upominania się o uznanie ich pracy jako czynnika dobrostanu jednostkowego i zbiorowego. Jest to pogłębiane decyzjami wywodzonymi z „jedynej słusznej racji”. To powoduje, że równie szkodliwe jak upolitycznienie edukacji jest jej zanurzenie w potocznym, pozbawionym refleksji przywiązaniu do tradycji. (…) w rozważaniach nad istotą i specyfiką kultury szkoły posługuję się metaforą, wyrażeniem zaczerpniętym od Davida Tyacka i Williama Tobina: „gramatyką szkoły”. Ta metafora jest czymś więcej niż retorycznym tropem ułatwiającym rozumienie tego, co dzieje się w kulturze szkoły. Pomaga bowiem wejrzeć w procesy myślowe osób decydujących o tym, co, jak i dlaczego dzieje się w szkole i w edukacji. W tym tekście pokrótce przybliżam specyfikę kultury szkoły, a następnie rozwijam znaczenie „gramatyki szkoły” w dostrzeganiu i rozumieniu tego, co dzieje się w edukacji i w szkole”.

Maria Czerepaniak-Walczak, KULTURA SZKOŁY, JEJ TRWANIE I ZMIANA. O SILE ODDZIAŁYWANIA „GRAMATYKI SZKOŁY”, Czas Kultury 1/2020

Prof. Maria Czerepaniak-Walczak - pracuje na Uniwersytecie Szczecińskim w Katedrze Pedagogiki Ogólnej. Wiceprzewodnicząca PTP, członkini KNP PAN i STN. Autorka publikacji z zakresu pedagogiki krytycznej i pedagogiki emancypacyjnej, w tym między innymi: Aspekty i źródła profesjonalnej refleksji nauczyciela, Toruń 1997, Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk 2006, Fabryki dyplomów czy universitas? O „nadwiślańskiej wersji przemian w edukacji akademickiej, Kraków 2013, Kultura szkoły – o jej złożoności i wielowymiarowości, „Pedagogika Społeczna” 2015, vol. 56 nr 3, s 77-87, Kultura szkoły jako środek i ośrodek poszanowania prawa do edukacji [w:] Gołębniak B.D., Pachowicz M., Ku inkluzji społeczno-kulturowej w szkole. Od pedagogiki klasy do pedagogiki włączającej, Collegium Da Vinci, Poznań 2018, Proces emancypacji kultury szkoły, Wolters Kluwer, Warszawa 2018.

Zapraszamy do lektury i dyskusji http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/
Redaktorki prowadzące numer "Kultura szkoły. Rewolucja od kuchni" - Iwona Chmura-Rutkowska i Sylwia Jaskulska

A voice to teachers in Eurozine Review 💥
Numer Czas Kultury poświęcony kulturze szkoły dostępny jest w wersji drukowanej i elektronicznej ⬇️⬇️⬇️
http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/

https://www.eurozine.com/giving-a-voice-to-teachers/

A voice to teachers Why the controversy around education reforms in Poland is about much more than pay; on the historical role of nursery-school teachers; Polish nationalism’s attitude to literary ‘nest-foulers’; and how dark secrets constitute community.

Agata Siwiak w najnowszym numerze Czas Kultury przybliża ideę, proces powstawania oraz działalność miejsca, które zostało otwarte w czerwcu 2019 roku w Zespole Szkół Specjalnych numer 89 w Warszawie. "Przestrzeń bez końca" została powołana do życia z myślą o dzieciach i młodzieży jako demokratyczne centrum kultury, nauki, sztuki i zabawy. Współtwórczyniami i współtwórcami Przestrzeni byli między innymi mieszkańcy Ośrodka dla Cudzoziemców na Targówku Fabrycznym, Zespołu Małych Form Opieki i Wychowania „Chata”, uczniowie i uczennice warszawskiego Zespołu Szkół Specjalnych nr 89, a także działający na rozmaitych polach sztuki (choreografii, teatru, architektury, dizajnu, sztuk wizualnych i filmu) twórcy i twórczynie.
Jak pisze Agat Siwiak "Zależało mi, by w tym miejscu wybrzmiały przede wszystkim głos oraz potrzeby dzieci i młodzieży. Było to jednak w równym stopniu miejsce dla dorosłych widzów, których zaprosiliśmy do wsłuchania się w ten głos i potraktowania go poważnie. (...) Przez miesiąc trwania Przestrzeni bez końca zorganizowaliśmy w niej rozmaite wydarzenia (...) Jednak najbardziej interesujące było to, co wydarzało się poza kontrolą, niespodziewanie i spontanicznie. Przestrzeń bez końca odwiedzali na przerwach uczniowie szkoły, bywały w niej także nauczycielki (kadrę szkolną każdorazowo najbardziej dziwiły plansze ze wspólnie wynegocjowanymi przez dzieci, młodzież i artystów zasadami współpracy), artyści, uczestnicy i widzowie Biennale Warszawa, ale także dzieci z okolicznych podwórek, które coraz bardziej przejmowały miejsce i ustalały w nim nowe zasady. (...) Tworząc projekt „Re.Prezentacje Nowa edukacja”, w tym Przestrzeń bez końca, pytaliśmy:
„Czy jest możliwy świat, w którym możliwości dzieci nie są ograniczane przez miejsce zamieszkania /klasę społeczną / kolor skóry / status polityczny?
Czy świat stworzony przez dorosłych pozwala wierzyć, że dzieci doczekają swojej dojrzałości?
Na ile przestrzenie, w których żyjemy, podważają lub reprodukują mechanizmy władzy i opresji?
Gdzie zaczyna się i kończy nasza, dorosłych, odpowiedzialność za prawa dzieci i młodzieży?”.

Zapraszamy do lektury i dyskusji http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/
Redaktorki prowadzące - Iwona Chmura-Rutkowska i Sylwia Jaskulska



Dr Agata Siwiak - ulturoznawczyni, teatrolożka, kuratorka i producentka performatywnych i interdyscyplinarnych projektów społeczno-artystycznych, adiunktka w Instytucie Teatru i Sztuki Mediów UAM. Jako kuratorka działa na pograniczu rozmaitych mediów, praktyki krytycznej i sztuki zaangażowanej społecznie – swoje projekty realizowała w prestiżowych publicznych instytucjach kultury, ale także w domu dziecka, domu pomocy społecznej, w areszcie śledczym. Obecnie pracuje nad autorskim projektem RePrezentacje w ramach I edycji Warszawa Biennale. Od 2016 jest dyrektorką artystyczną Festiwalu Bliscy Nieznajomi w Teatrze Polskim Poznaniu. Od 2013 roku współprowadzi wraz z reżyserem Michałem Borczuchem i jego zespołem teatr w Domu Dziecka w Szamocinie. W 2015 roku kuratorowała wraz z Grzegorzem Niziołkiem na zaproszenie prof. Jerzego Hausnera i Fundacji GAP w Krakowie Teatr POP-UP – krytyczną, „znikającą” anty-instytucję oraz realizowała w Teatrze Polskim w Bydgoszczy autorski cyklInterwencje. Autorka i kuratorka realizowanego w latach 2012-2014 dla Samorządu Województwa Wielkopolskiego programu społeczno-artystycznego Wielkopolska: Rewolucje, za który dostała nominację do „Paszportu Polityki” w kategorii „Teatr”. Była także kuratorką projektu Trickster 2011 – programu performatywnego Europejskiego Kongresu Kultury we Wrocławiu – najistotniejszego z organizowanych w Polsce wydarzeń kulturalnych Polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej. We wrześniu 2011obroniła rozprawę doktorską na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM pt. Projekt performatywny jako scenariusz i inscenizacja dramatu społecznego. Estetyka, ekonomia, zarządzanie (promotor: prof. zw. dr hab. Dobrochna Ratajczakowa) i otrzymała tytuł doktora nauk humanistycznych. W latach 2008 i 2009 dyrektorka artystyczna intedyscyplinarnego Festiwalu Dialogu Czterech Kultur w Łodzi, dedykowanemu idei wielokulturowości (wraz z Grzegorzem Niziołkiem). W latach 2004–07 związana z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie, w którym szefowała festiwalowi baz@rt oraz prowadziła autorskie projekty międzynarodowe. W latach 2002–04 pracowała w Teatrze Polskim we Wrocławiu. W Instytucie Teatru i Sztuki Mediów na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza prowadzi specjalizację dla kuratorów i producentów teatralnych.

Fot. Monika Stolarska (dokumentacja projektu Przestrzeń bez końca)

Prof. Inetta Nowosad "W organizacjach o „zdrowych kulturach” ludzie są dobrze traktowani, w „toksycznych” zaś przeciwnie; pracownicy nie czują się doceniani, a ich poczucie wartości w organizacji jest odczytywane przez pryzmat produkcji, podobnie jak tryby w maszynach. Wówczas liczy się tylko efekt, produkt, nie jest zaś ważny sposób jego osiągania.
👉W zdrowych kulturach szkół członkowie posiadają zgodne poczucie sensu, celu i wartości. Administracja, nauczyciele, uczniowie i rodzice akceptują i doskonalą zasady ciągłego uczenia się i szkolnej poprawy. Wszyscy czują się odpowiedzialni za uczenie się. Członkowie społeczności szkolnej mają wspólne i koleżeńskie relacje, w których mogą wymieniać się pomysłami, identyfikują problemy i określają praktyczne rozwiązania. Nagradzany jest rozwój zawodowy, podejmowanie refleksji personelu i dzielenie się profesjonalną praktyką, w efekcie nauczyciele mogą wchodzić we wzajemne interakcje wokół swoich jednostek dydaktycznych i poprawiać procesy nauczania-uczenia się.
⚗️Kultury toksyczne ograniczają profesjonalizm i deprecjonują efektywność organizacji. Negatywne wzorce są utrwalane przez personel w wyniku starć i konfliktów z dominującym poczuciem porażki.
💥Niestety uświadomienie sobie przez społeczność własnej toksyczności jest niezwykle trudne, podobnie jak podjęcie próby jej zmiany".

👉 Inetta Nowosad "KULTURA SZKOŁY – W TYGLU SMAKÓW I AROMATÓW" w: "KULTURA SZKOŁY. REWOLUCJA OD KUCHNI" Czas Kultury 1/2020

Inetta Nowosad - pedagog, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny w Uniwersytet Zielonogórski; kierownik Zakładu Pedagogiki Szkolnej. Zainteresowania naukowe koncentruje wokół problematyki funkcjonowania szkoły. W obszarze tym wpisują się analizy procesów ukierunkowanych na optymalizację oświaty i wychowania w szkole oraz w całym systemie edukacji. Autorka ponad 100 publikacji naukowych, między innymi autorskich monografii: Nauczyciel-wychowawca czasu polskich przełomów (Kraków 2001); Perspektywy rozwoju szkoły. Szkice z teorii szkoły (Warszawa 2003), Polish Education At the Time of Changes (współautor) (Zielona Góra-Kraków 2006), Autonomia szkoły publicznej w Niemczech: poszukiwania, konteksty, uwarunkowania (Zielona Góra, 2008), Kultura szkoły w rozwoju szkoły (Kraków 2019).

Zapraszamy do lektury i dyskusji http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/
Redaktorki prowadzące - Iwona Chmura-Rutkowska i Sylwia Jaskulska

„Szkoła jest miejscem kipiącym od napięć wynikających z niezgody co do wychowawczych, społecznych i politycznych celów edukacji. Z tą wybuchową mieszanką muszą na co dzień zmagać się uczniowie, których opinie na temat zadań, celów i funkcjonowania szkoły są niesłyszane i marginalizowane”
👉Anna Babicka-Wirkus "Kocioł z wrzącą wodą, czyli o sytuacji szkoły z perspektywy kultury oporu" w: "KULTURA SZKOŁY. REWOLUCJA OD KUCHNI" Czas Kultury 1/2020
🔍W tekście prof. Anny Babickiej-Wirkus spotykają się wątki nauczycielskiego strajku, miejsca w szkole edukacji seksualnej i lekcji religii, wykluczania niektórych grup z debaty o szkole.
🍲Metafora kotła z wrzącą wodą w tytule jest bardzo trafiona, a kultura oporu to teoretyczne tło rzucające na te problemy bardzo jasne światło.
📕Zapraszamy do lektury!

Anka Babicka-Wirkus – prof. AP dr hab., pedagożka i socjolożka. Zastępczyni redaktor naczelnej w międzynarodowym czasopiśmie Social Studies: Theory and Practice. Laureatka nagrody Rzecznika Praw Dziecka za najlepsza dysertację doktorską. Autorka i współautorka licznych publikacji naukowych z zakresu problematyki szkoły, oporu w edukacji, poszanowania praw dziecka i człowieka oraz krytycznego dyskursu o uniwersytecie. Ostatnia wydana monografia nosi tytuł: Kultury oporu w szkole. Działania – motywacje – przestrzeń, Warszawa: Wolters Kluwer 2019. Członkini towarzystw naukowych: World Education Research Association (WERA), International Association for the Educational Role of Language (ERL Association), Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego oraz Polskiego Towarzystwa Socjologicznego
https://www.researchgate.net/profile/Anna_Babicka-Wirkus

Zapraszamy do lektury i dyskusji http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/
Redaktorki prowadzące - Iwona Chmura-Rutkowska i Sylwia Jaskulska

"Fetyszyzujemy podstawę programową, a celem nauczycieli powinien być rozwój uczniów (...) Reforma edukacji nie może polegać na zmianie struktury bez zmiany postaw, nastawień, metod".

Red. Cezary Łasiczka (Off Czarek, Radio TOK FM) wziął w mijającym tygodniu na warsztat najnowszy Czas Kultury i postawił kilka pytań:
❓Po co jest szkoła i do czego ma przygotowywać?
❓Dlaczego (czy) ma monopol na edukację?
❓I do jakich refleksji skłania nas obecna sytuacja, w której szkoła wkracza do naszych domów, my stajemy twarzą w twarz z problemem, co się liczy: wiedza czy umiejętności, a wielu z nas orientuje się, że jesteśmy częścią systemu, w którym szkoła=oceny i egzaminy?
Z pytaniami zmierzyła się prof. Małgorzata Żytko z Uniwersytet Warszawski, autorka tekstu "Edukacja w ramionach standaryzacji - czy autonomia jest jeszcze możliwa?"

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy i lektury "Czas Kultury" 1/2020
http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/

Posłuchaj podcastu: Edukacja w ramionach standaryzacji: "Oczekujemy od uczniów krytycznego myślenia, ale system oświaty nie zachęca do tego" - TOK FM Podcast z audycji OFF Czarek. Cezary Łasiczka. Gośćmi audycji byli: Małgorzata Żytko. Dostępna transkrypcja. Temat: Edukacja w ramionach standaryzacji: "Oczekujemy od uczniów krytycznego myślenia, ale system oświaty nie zachęca do tego"

KULTURA SZKOŁY. REWOLUCJA OD KUCHNI
👉Kultura szkoły – w tyglu smaków i aromatów / Inetta Nowosad
👉Kultura szkoły, jej trwanie i zmiana. O sile oddziaływania „gramatyki szkoły” / Maria Czerepaniak-Walczak
👉Kocioł z wrzącą wodą, czyli o sytuacji szkoły z perspektywy kultury oporu / Anka Babicka-Wirkus
👉Edukacja w ramionach standaryzacji – czy autonomia jest jeszcze możliwa? Małgorzata Żytko
👉Oblicza reformy szkolnej – technologiczne praktyki równościowego uczenia się / Lucyna Kopciewicz
👉Zaufanie w miejscu pracy nauczycieli / Joanna M. Łukasik
👉Paradoks: nauczyciel(ka) przedszkola – profesja społecznie ważna o niskim poziomie prestiżu / Kinga Kuszak
👉Od domu wszystko się zaczyna / Katarzyna Warmuz
👉Przestrzeń bez końca / Agata Siwiak
👉Największy kryzys w oświacie w Polsce od kuchni – relacja / Agnieszka Jankowiak-Maik
👉Wspomnienia z krainy mroku / Oskar Szwabowski
Zapraszamy do lektury i dyskusji http://czaskultury.pl/magazyn/czas-kultury-12020-204/
Redaktorki prowadzące - Iwona Chmura-Rutkowska Sylwia Jaskulska