Zapewne nie raz zastanawialiście się czy to co dajecie swoim dzieciom przygotowuje je dobrze do dorosłego życia i czy będą w przyszłości szczęśliwymi ludźmi. To chyba najbardziej powszechne obawy większości rodziców, które towarzyszą całemu procesowi wychowania. W czasie naszej formalnej edukacji zdobywamy dużą ilość wiedzy, która w obecnie szybko zmieniającej się rzeczywistości traci swoją aktualność. Rzadko zdarza się, aby rozwiązania edukacyjne rozwijały nasze umiejętności emocjonalne, komunikowania się, współpracy z innymi, planowania, budowania rozwiązań i tworzenia, które są nam potrzebne przez całe życie. Można powiedzieć, że “uczymy się tego, co na pewno się zmieni, natomiast nie uczymy się rzeczy niezmiennych”. Autorski Program Nauki Szczęśliwego Życia, opracowany przeze mnie, służy rozwijaniu wiedzy i umiejętności, które warunkują efektywne funkcjonowanie we współczesnym świecie. Choć wiele zdarzeń zdaje się mieć obiektywną wartość i niektóre powinny nasilać szczęście (np. ciężka choroba), rzeczywiste doświadczanie zadowolenia ma tylko niewielki związek z obiektywną wartością zdarzeń występujących w życiu człowieka. Oceny satysfakcji i szczęścia w dużym stopniu zależą od tego jak nauczyliśmy się patrzeć na życie i to, co się w nim dzieje. Nasz sposób myślenia i reagowania stanowi nasz subiektywny filtr, przez który oglądamy swoje życie i to, co nas w nim spotyka. Filtr ten tworzą nasze doświadczenia i sposób w jaki je sobie tłumaczymy praktycznie od urodzenia. Kluczowy jest w tym procesie okres dzieciństwa i dorastania, kiedy tworzą się i utrwalają pewne mechanizmy, czasami pozostając z nami przez całe życie. Niektóre z nich pomagają nam osiągać sukcesy i czuć się dobrze, inne natomiast mogą nam to utrudniać. Jeśli chcemy, by nasze dzieci żyły pełniej, ciekawiej, bardziej świadomie i bez nadmiernego stresu, a w przyszłości były zadowolone ze swojego życia i szczęśliwe, budując udane i trwałe relacje z innymi ludźmi, możemy wyposażyć je w pewne kompetencje i nauczyć jak z nich korzystać. Od ponad dwudziestu lat funkcjonuje termin „inteligencja emocjonalna” spopularyzowany przez amerykańskiego psychologa Daniela Golemana. Termin ten obejmuje szereg umiejętności, które okazały się mieć kluczowe znaczenie przy osiąganiu trwałych sukcesów, znacznie większe niż iloraz inteligencji IQ mierzony testami inteligencji. Coraz bardziej oczywiste jest to, że do tego by osiągnąć w życiu sukces i wieść szczęśliwe życie nie wystarczy wysoki poziom wiedzy akademickiej i umiejętności analitycznych. Potrzeba czegoś więcej, a mianowicie takich kompetencji jak:
W zakresie emocji:
Rozpoznawanie i nazywanie uczuć
Wyrażanie uczuć
Ocenianie intensywności uczuć
Kierowanie uczuciami
Odkładanie zaspokajania potrzeb na później
Panowanie nad impulsami
Redukowanie stresu
Rozpoznawanie różnicy między uczuciami a działaniami
W zakresie poznania
Rozmowa z samym sobą – prowadzenie dialogu wewnętrznego jako sposobu radzenia sobie z tematem, stawiania czoła wyzwaniu albo wzmocnienia swojego zachowania
Odczytywanie i interpretowanie sygnałów społecznych, np. umiejętność dostrzegania wpływu otoczenia na zachowania jednostki i widzenia siebie jako części społeczności
Korzystanie z poszczególnych kroków procesu skutecznego rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji, takich jak: panowanie nad impulsami, ustanawianie sobie celów, dostrzeganie alternatywnych działań, przewidywanie skutków
Rozumienie punktu widzenia innych
Pozytywne nastawienie do życia i optymistyczny styl interpretacji zdarzeń
Samoświadomość czyli wiedza o swoich mocnych i słabych stronach, ważnych wartościach, potrzebach i pragnieniach
W zakresie umiejętności społecznych
Komunikowanie się niewerbalne – poprzez kontakt wzrokowy, wyraz twarzy, ton głosu, gesty, itp. Komunikowanie się werbalne – jasne stawianie pytań, skuteczne reagowanie na uwagi krytyczne, opieranie się negatywnym wpływom, uważne słuchanie innych osób, pomaganie innym. Program realizowany w Akademii Szczęśliwego Życia dla dzieci i młodzieży składa się z następujących składników:
Optymizm – optymistyczny styl wyjaśniania zdarzeń niepomyślnych i pomyślnych
Samoświadomość – obserwowanie siebie i rozpoznawanie swoich uczuć; tworzenie własnego słownika uczuć; znajomość związku miedzy myślami, uczuciami i działaniami
Podejmowanie decyzji – analizowanie podejmowanych działań i przewidywanie ich konsekwencji; rozpoznawanie, czy przy podejmowaniu decyzji kieruje tobą myśl czy uczucie; sześć myślowych kapeluszy
Kierowanie uczuciami – śledzenie przebiegu rozmów z samym sobą w celu wychwycenia negatywnych przekazów, takich jak niepochlebne myśli o sobie; uświadomienie sobie, co kryje się u podłoża danego uczucia (np. ból, który wywołuje złość); przyswajanie sposobów opanowywania obaw i niepokojów, złości i smutku
Radzenie sobie ze stresem – uważność; poznanie wartości ćwiczeń fizycznych, ukierunkowanych wyobrażeń i metod relaksacji
Empatia – rozumienie uczuć i trosk innych ludzi i patrzenie na świat z ich punktu widzenia; respektowanie różnic w uczuciach, które budzą w ludziach te same rzeczy
Porozumiewanie się – skuteczne rozmawianie o uczuciach – umiejętne słuchanie i zadawanie pytań; rozróżnianie między tym, co mówi albo robi ktoś inny, a tym, co sądzisz lub jak na to reagujesz ty; zamiast obwiniania, mówienie w pierwszej osobie o własnych odczuciach spowodowanych konkretnym zachowaniem rozmówcy
Otwartość – cenienie otwartości i budowania zaufania w stosunkach z innymi osobami; orientowanie się w tym, kiedy można bezpiecznie zaryzykować rozmowę o swoich własnych uczuciach
Wnikliwość – rozpoznawanie schematów rządzących twoim życiem emocjonalnym i reakcjami; dostrzeganie takich samych schematów u innych osób
Samoakceptacja – rozpoznawanie swoich słabych i silnych punktów; realna ocena siebie; zdolność śmiania się z siebie
Odpowiedzialność osobista – branie odpowiedzialności za siebie; ponoszenie konsekwencji swoich decyzji i działań, akceptowanie swoich uczuć i nastrojów, wywiązywanie się z obowiązków (np. obowiązku uczenia się)
Komunikacja asertywna – przedstawianie swoich uczuć i trosk bez złości i rezygnacji; Porozumienie bez Przemocy NVC
Dynamika grupowa – współdziałanie; umiejętność rozpoznawania kiedy i jak przewodzić, a kiedy iść za kimś innym, kiedy kierować, a kiedy dawać sobą kierować
Rozwiązywanie konfliktów – jak uczciwie spierać się z innymi dziećmi, rodzicami i nauczycielami; zawierać kompromisy według zasady, ze wygrywają obie strony. Rezultaty dla Twojego dziecka wynikające z programu -> będzie:
Bardziej optymistyczne
Bardziej odpowiedzialne
Bardziej pewne siebie
Bardziej lubiane i otwarte
Lepiej rozumiejące siebie i innych
Bardziej troskliwe i delikatne
Stosujące bardziej prospołeczne sposoby rozwiązywania problemów w stosunkach interpersonalnych
Bardziej zgodne
O lepszych umiejętnościach rozwiązywania konfliktów
Bardziej radosne
Jeśli chcecie Państwo pomóc swojemu dziecku, możecie to zrobić już teraz zgłaszając je do Programu Nauki Szczęśliwego Życia realizowanego w ramach Akademii Szczęśliwego Życia dla Dzieci i Młodzieży. Z pozdrowieniami
Małgorzata Grabarska
