21/06/2026
Bardzo często gdy pacjent siada na fotelu, a stomatolog zaczyna ustawiać oparcie, obserwujemy wyraźne wzdrygnięcie. Najczęściej jest to objaw przetrwałego odruchu Moro.
Przetrwały odruch Moro (pierwotny odruch noworodkowy związany z reakcją „walcz lub uciekaj”) może wpływać na rozwój układu stomatognatycznego poprzez przewlekłe pobudzenie układu współczulnego, zaburzenia postawy oraz nieprawidłową pracę mięśni twarzy, szyi i żuchwy. Nie jest bezpośrednią przyczyną wad zgryzu czy zwyrodnienia stawu skroniowo-żuchwowego, ale może stanowić jeden z czynników zwiększających ryzyko ich rozwoju.
1. Wpływ na powstawanie wad zgryzu
Przetrwały odruch Moro często współwystępuje z:
oddychaniem przez usta,
nieprawidłową pozycją języka,
obniżonym napięciem mięśni warg i policzków,
wysuniętą do przodu głową.
Skutki ortodontyczne mogą obejmować:
zwężenie szczęki,
zgryz krzyżowy,
zgryz otwarty przedni,
zwiększony nagryz poziomy,
stłoczenia zębów.
Mechanizm jest podobny do tego obserwowanego u dzieci z przewlekłymi zaburzeniami oddychania – język nie modeluje prawidłowo podniebienia, a mięśnie policzków nadmiernie zwężają łuk zębowy.
2. Wpływ na staw skroniowo-żuchwowy (SSŻ)
Przetrwały odruch Moro wiąże się z:
nadmiernym napięciem mięśni podpotylicznych,
wzmożonym napięciem mięśni żucia,
przewlekłą aktywacją reakcji stresowej.
Może to prowadzić do:
asymetrycznej pracy żuchwy,
przeciążenia krążka stawowego,
zaburzeń toru ruchu żuchwy,
trzasków i przeskakiwania w stawie,
przewlekłych mikrourazów stawu.
Po latach takie przeciążenia mogą przyczyniać się do zmian zwyrodnieniowych SSŻ.
3. Wpływ na bruksizm
To jeden z najlepiej uzasadnionych mechanizmów.
Przetrwały odruch Moro powoduje zwiększoną reaktywność na bodźce:
hałas,
światło,
stres emocjonalny,
zmęczenie.
Układ nerwowy pozostaje w stanie podwyższonej gotowości, co sprzyja:
zaciskaniu zębów,
nocnemu bruksizmowi,
zwiększonej aktywności mięśni żwaczy i skroniowych.
U takich osób często obserwuje się:
ścieranie zębów,
bóle mięśni żucia po przebudzeniu,
bóle głowy typu napięciowego,
dolegliwości SSŻ.
Łańcuch przyczynowo-skutkowy
Przetrwały odruch Moro ↓
Nadreaktywność układu współczulnego i przewlekły stres ↓
Nieprawidłowa postawa głowy + zaburzenia oddychania + wzrost napięcia mięśniowego ↓
Nieprawidłowa pozycja języka i rozwój szczęki ↓
Wady zgryzu ↓
Przeciążenie mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych ↓
Bruksizm i zaburzenia SSŻ ↓
Długotrwałe przeciążenia ↓
Zmiany zwyrodnieniowe stawu skroniowo-żuchwowego
Warto podkreślić, że współczesne badania wskazują na związek między przetrwałymi odruchami pierwotnymi a zaburzeniami postawy, funkcji oralnych i rozwoju twarzoczaszki, jednak sam odruch Moro należy traktować jako czynnik ryzyka i element większego wzorca dysfunkcji neuromotorycznej, a nie jedyną przyczynę wad zgryzu czy choroby stawu skroniowo-żuchwowego.
