Katedra Biotechnologii w Ochronie Środowiska / Environmental Biotechnology

🔬 Co robi wątroba, gdy toksyna sinicowa uderza po raz drugi?

Zakwit sinic widzimy zwykle z powierzchni: jako zieloną smugę, kożuch lub zmętnienie wody. Prawdziwy dramat rozgrywa się jednak znacznie głębiej - wewnątrz pojedynczych komórek.
W czasopiśmie Toxicology and Applied Pharmacology ukazała się nowa publikacja dr. hab. Macieja Woźnego, prof. UWM z zespołem poświęcona działaniu mikrocystyny-LR, jednej z najlepiej poznanych toksyn wytwarzanych przez sinice.

Większość badań nad toksynami pokazuje pierwsze uderzenie: uszkodzenie komórek, zaburzenie funkcjonowania narządu i reakcję stresową. Zespół prof. Woźnego chciał zobaczyć również to, co dzieje się później. Jak organizm usuwa zniszczone komórki? Kiedy zaczyna odbudowę? I czy regenerująca się wątroba odpowiada na kolejną dawkę toksyny w taki sam sposób jak wcześniej?

Przez czternaście dni sledziono odpowiedź wątroby siei, łącząc klasyczną histologię, mikroskopię elektronową, lokalizację toksyny w tkance, badania biochemiczne krwi oraz sekwencjonowanie RNA.

Zaobserwowano trzy nakładające się etapy:
➡️ najpierw gwałtowne uszkodzenie komórek wątroby (hepatocytów) i uruchomienie komórkowych programów alarmowych;
➡️ następnie intensywne „sprzątanie” tkanki przez makrofagi oraz przebudowę jej architektury;
➡️ wreszcie regenerację, podziały komórkowe i pojawienie się nowych, niedojrzałych hepatocytów.

Najbardziej intrygująca obserwacja pojawiła się po ponownej ekspozycji ryb na truciznę. Mikrocystyna-LR nie zgromadziła się ponownie równomiernie w całej wątrobie. Pozostawała przede wszystkim w niewielkich skupiskach degenerujących komórek, podczas gdy wiele sąsiednich komórek nie wykazywało obecności toksyny. W pracy zespół rozwija hipotezę autoklezy, możliwego, czasowego ograniczenia pobierania lub zatrzymywania toksyny przez regenerującą się tkankę. Można powiedzieć, że wątroba, odbudowując własną strukturę, może jednocześnie próbować przymknąć molekularne drzwi, którymi wcześniej dostała się trucizna.

Nie oznacza to, że mechanizm został już ostatecznie potwierdzony ani że ryby stają się odporne na mikrocystyny. Autokleza jest obecnie modelem naukowym: opartym na kilku niezależnych rodzajach obserwacji, ale nadal wymagającym bezpośrednich badań transporterów odpowiedzialnych za wprowadzanie toksyny do komórek.

Badania pokazują jednak coś ważnego: zatrucie nie jest pojedynczym wydarzeniem. To dynamiczna opowieść o uszkodzeniu, oczyszczaniu i odbudowie, zapisana jednocześnie w wyglądzie komórek, składzie krwi i aktywności tysięcy genów.

Pełny tekst publikacji jest dostępny pod specjalnym linkiem udostępnionym przez wydawcę:
📄 https://authors.elsevier.com/a/1nPgr,xhCHlE5

Badania finansowane przez Narodowe Centrum Nauki (numer projektu: 2016/21/B/NZ9/03566).

Za nami wyjątkowe ognisko ze studentami zagranicznymi studiującymi na Wydziale Geoinżynierii UWM w Olsztynie 🌍
W spotkaniu uczestniczyli studenci specjalności prowadzonych w języku angielskim Biotechnology oraz Process Engineering and Environmental Protection.

Był to piękny wieczór pełen rozmów i międzykulturowych smaków. Nasi studenci przygotowali potrawy ze swoich krajów, dzięki czemu mogliśmy nie tylko spędzić razem czas, ale także lepiej poznać tradycje, kuchnię i kulturę różnych części świata🔥

Serdecznie dziękujemy wszystkim studentom za zaangażowanie, przygotowane jedzenie i wspaniałą atmosferę. Dziękujemy również zaproszonym gościom za obecność i wspólnie spędzony czas.

Takie spotkania pokazują, że studia międzynarodowe to nie tylko zajęcia, laboratoria i projekty, ale także społeczność, przyjaźnie i doświadczenia, które zostają z nami na długo.

Dziękujemy, że byliście z nami! 💙

Z przyjemnością informujemy, że podczas konferencji 1st Annual Conference „Bridging Regions – Connecting Universities”, która odbyła się w dniach 6–7 maja na naszym uniwersytecie, mieliśmy przyjemność gościć w naszej katedrze delegację rektorów z 9 uczelni partnerskich sojuszu ChallengeEU: Hochschule Offenburg, South East European University, ECAM LaSalle, Mid Sweden University, Universidade Europeia, Latvia University of Life Sciences and Technologies, Universidad Europea de Valencia, Fachhochschule Nordwestschweiz (FHNW) oraz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, na czele z JM Rektorem UWM, prof. Jerzym Przyborowskim 🎓

Przedstawiciele naszej Katedry również aktywnie uczestniczyli w tym wydarzeniu. Prof. Agnieszka Cydzik-Kwiatkowska wzięła udział jako ekspert w sesji plenarnej „Bridging Regions: Cooperation between Olsztyn (Warmia and Mazury) and Offenburg (Baden-Württemberg) as a role model”, podczas której dyskutowano o wieloletniej współpracy dydaktycznej i naukowej pomiędzy Hochschule Offenburg a Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie 💬

Drugiego dnia konferencji, prof. Katarzyna Bernat oraz prof. Mariusz Gusiatin, jako koordynatorzy kształcenia na zakresach Process Engineering and Environmental Protection oraz Biotechnology, uczestniczyli w sesji „Working Session in Co-creating Joint Courses/Double/Joint Degrees”. Spotkanie poświęcone było możliwościom rozwoju współpracy dydaktycznej z uczelniami partnerskimi🌐

To był niezwykle inspirujący i wartościowy czas. Mamy nadzieję, że nawiązane relacje zaowocują kolejnymi wspólnymi projektami oraz dalszym rozwojem współpracy międzynarodowej ✨

W dniu 4 maja 2026 roku gościliśmy w naszej katedrze Emilię Trakalovą, MSc, kierowniczkę Biura Projektów Międzynarodowych, oraz prof. Lukasa Trakala z Czech University of Life Sciences w Pradze.

Pani Emilia przedstawiła bardzo interesującą prezentację dla naszych pracowników i Doktorantów pt. „Horizon Europe Opportunities for Universities and Researchers at All Career Stages”.

Prof. Lukas Trakal, jako współpromotor pracy doktorskiej jednego z naszych doktorantów, został zaproszony w ramach projektu InTraDo, realizowanego na UWM w programie NAWA Ster, do wygłoszenia wykładu dla doktorantów naszej Szkoły Doktorskiej pt. „Biochar: Science-Driven Pathways to Negative Emissions”.

Dziękujemy za spotkanie i inspirujące prezentacje!

W dniach 20–24 kwietnia 2026 r. nasz kolega dr hab. inż. Mariusz Gusiatin, prof. UWM uczestniczył w Erasmus+ Staff Teaching Week na Vytautas Magnus University w Kownie.

Podczas wydarzenia poprowadził zajęcia dla studentów Wydziału Rolniczego oraz Wydziału Nauk Leśnych i Ekologii. Tematyka zajęć obejmowała:
🌱 Environmental applications of biochar: current status and practices
🌱 Soil remediation: conventional and advanced techniques

Opiekunem stażu dydaktycznego był Assoc. Prof. Dr Rimantas Vaisvalavičius.

Pobyt na Litwie był również okazją do nawiązania kontaktów z naukowcami z różnych krajów, poznania historii uczelni, tradycji litewskich oraz uroku samego Kowna.

Erasmus+ Erasmus Student Network

Miło nam poinformować, że prof. Agnieszka Cydzik-Kwiatkowska, nominowana przez Perspektywy Women in Tech, znalazła się na liście TOP 100 Kobiet w Biotechu w Polsce! 👏

Celem inicjatywy jest inspirowanie młodego pokolenia wybitnymi kobiecymi wzorami do naśladowania w dziedzinie zdominowanej przez mężczyzn👩‍🔬 To zaszczyt znaleźć się w tak znakomitym gronie kobiet, które przyczyniają się do rozwoju rozwiązań z obszaru biotech w Polsce🚀

Najlepszą dziesiątkę wskaże kapituła, na której czele stoi prof. Agnieszka Chacińska, dyrektorka IMol.

W skład kapituły wchodzą:
dr Adriana Kędzierska-Mencfeld – CEO, Rezon Bio
dr Joanna Liliental – Executive Director, Stanford University School of Medicine
dr Agnieszka Czechowicz – Assistant Professor, Stanford University School of Medicine
dr Joanna Wojsiat – popularyzatorka nauki
Krzysztof Bojanowski – CEO, Sunny BioDiscovery
dr Aleksandra Kubica-Misztal – CEO, BioForum

Ogłoszenie wyników oraz wręczenie Excellence in Biotech Awards odbędą się już 10–11 czerwca 2026 r. 🏆

Spotkajmy się na Perspektywy Women in Tech Summit 2026 w Warszawie! 📍

Serdeczne gratulacje dla naszego kolegi, dr. hab. inż. Mariusza Gusiatina, prof. UWM, za zdobycie III miejsca w plebiscycie Osobowość Roku 2025 w kategorii Nauka! 👏

To wyjątkowe wyróżnienie jest potwierdzeniem znaczenia prowadzonych badań, zaangażowania naukowego oraz wkładu w rozwój inżynierii środowiska.

Gratulujemy sukcesu i życzymy dalszych inspirujących projektów, kolejnych osiągnięć naukowych oraz satysfakcji z podejmowanych działań! 🌿

Brawo! 🎉

https://plebiscyt.polskanews.pl/dr-hab-inz-mariusz-gusiatin/pk/8481071

"Misja: Czysta Woda" - zapraszamy 😀