Jego historia związana jest z miastem Nowy Targ, które w XX wieku było ważnym ośrodkiem podhalańskiego ruchu regionalnego, nadal na tym polu odgrywa ważną rolę. W Nowym Targu odbyły się znaczące dla regionu Podhala tzw. Zjazdy Podhalan: II w 1912, IV w 1919, V w 1921, XI w 1927, XIV w 1930, XVIII w 1934. W drugim dniu IV Zjazdu Podhalan, 11 sierpnia 1919 roku w
Nowym Targu powołano do życia Związek Podhalan, którego prezesem został Jakub Zachemski.{Wówczas nazywał się przewodniczącym, aż do XVIII Zjazdu Podhalan}.Podobnie jak poprzednie Zjazdy Podhalan i powoływane na nich Komitety Wykonawcze uchwał zjazdowych,( zanim powstał Związek Podhalan już w wolnej Polsce), Związek Podhalan pełnił role opiniotwórczą i inicjatywną w całym podhalańskim regionie. Wymieńmy chociaż kilka zrealizowanych inicjatyw: Seminarium Nauczycielskie i Wysokogórska Szkoła Rolnicza w Nowym Targu, Spółdzielnia Mleczarska w Szaflarach, droga z Łapsz Niżnych przez Trybsz do miejscowości Groń, liczne Kasy Stefczyka ,wiele wiejskich bibliotek, kilka domów ludowych. Przez cały okres II Rzeczypospolitej Związek realizował postanowienia statutu, w którym jest między innymi troska o kulturalny i gospodarczy rozwój Podhala. Nowotarskie Ognisko Związku Podhalan powstało 12 lutego 1921 roku z inicjatywy prezesa Jakuba Zachemskiego. Jego prezesem został doktor praw Zygmunt Wasiewicz. Statut Związku Podhalan pozwalał na powoływanie ognisk terenowych. Pierwsze takie ognisko powstało w Nowym Targu. Na początku miało pomóc w organizacji V Zjazdu Podhalan. Dynamiczną pracę Związku Podhalan przerwała II wojna światowa. Na czas okupacji Związek zawiesił swoją działalność. Po wojnie, w 1945 roku prezes Jakub Zachemski próbował wznowić działalność Związku Podhalan. Niestety władze PRL wrogo były nastawione do tej działalności, (inwigilacje. przesłuchania, aresztowania działaczy przez UB) , dlatego w dniu 31 grudnia 1945r. Wznowił działalność dopiero po przewrocie październikowym w 1957r. - również nie bez trudności. Nowotarskie ognisko reaktywowało się 6 listopada 1960r.-teraz jako oddział, którego prezesem został Franciszek Polaczyk. Niestety praktycznej działalności nie wznowiono, prawdopodobnie wskutek zastraszania prezesa przez UB. Dopiero wskutek inicjatywy Józefa Staszla w 1962r. zwołano Walne Zebranie członków, na którym wybrano nowy Zarząd a prezesem został Józef Staszel. Od tej pory aż do dzisiaj, czyli do 2012 roku Nowotarski Oddział ZP jest jednym z najaktywniejszych, a funkcje prezesa sprawowali kolejno Andrzej Kudasik, Stanisław Szewczyk, Józef Różański, Jan Zązel, Wanda Szado-Kudasik, Maria Staszel, Alojzy Lichosyt, a obecnie Wojciech Groń..Od roku 1999 statut nie pozwala tej samej osobie sprawować kolejno funkcji prezesa więcej niż dwie kadencje. Szczególnie starannie Oddział przygotowywał się do obchodów 80 rocznicy powstania Oddziału , która przypadła w 2001 roku. Rodzina regionalistów nowotarskich zapragnęła mieć swój dom. Ówczesny prezes Maria Staszel wraz z Zarządem rozpoczęli starania w Urzędzie Miasta o przekazanie w Miejskim Domu Kultury nieodpłatnie na 99 lat jednego z większych pomieszczeń. Szczęśliwie plan spodobał się burmistrzowi Markowi Fryźlewiczowi i jego zastępcy Eugeniuszowi Zajączkowskiemu. Wystrojem wnętrza zajęli się członkowie Związku Podhalan. Stolarkę pięknie i gustownie wykonał Józef Babicz z Wróblówki. Przyznać trzeba że w prace włączyli się niemal wszyscy członkowie, w miarę swoich możliwości, ale wyróżnić należy Tadeusza Jędrysko, Celinę Cisoń, Piotra Pawlikowskiego, a szczególnie Alojzego Lichosyta. Nowotarski Oddział był również bardzo zaangażowany w organizację 44 Nadzwyczajnego Zjazdu Związku Podhalan w Jubileusz 105-lecia Ruchu Góralskiego i 90-lecia powstania Związku Podhalan, którego trzeci dzień odbył się właśnie w Nowym Targu. To wtedy – 8 listopada 2009 na zaproszenie Zarządu Głównego gościł w Nowym Targu prezydent L**h Kaczyński. W dniu 5 czerwca 2011 roku Oddział świętował jubileusz 90- lecia powstania . Uroczystość rozpoczęła się Mszą Św. w kościele p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa , podczas której poświęcono replikę sztandaru. We mszy uczestniczyło 50 sztandarów zaprzyjaźnionych oddziałów ZP i wielu gości. Następnie przemaszerowano do Rynku i złożono hołd Władysławowi Orkanowi. Dalsza część uroczystości odbyła się w sali widowiskowej MOK. Historię Nowotarskiego Oddziału przedstawiła męska grupa członków w formie artystycznego widowiska. Stałe imprezy organizowane przez Oddział to: posiady góralskie w każdy drugi wtorek miesiąca, opłatek oddziału w święto Trzech Króli, święcone, majówka, Sobótki Nowotarskie, Msza Św. Tischnerowska pod Turbaczem, Wigilia w Mieście, zawody narciarskie o Puchar Przechodni Związku Podhalan. Członkowie Oddziału uczestniczą w uroczystościach patriotycznych, religijnych na terenie miasta i powiatu, biorą również udział w Światowych Rekolekcjach Podhalańskich w Rzymie. Oddział na stale współpracuje z Urzędem Miasta Nowy Targ, Zarządem Głównym Związku Podhalan, Miejskim Ośrodkiem Kultury w Nowym Targu, Podhalańską Państwową Wyższą Szkołą Zawodową - PPWSZ w Nowym Targu, OSP Kowaniec, a także utrzymuje kontakt z Kołem nr 2 im. Władysława Orkana w Chicago.
