07/09/2026
HAŁAS, DZWONKI, TŁUM – sensoryczna strona szkoły
Szkoła to nie tylko lekcje, zadania i sprawdziany.
To również środowisko pełne dźwięków, ruchu, rozmów, zmian i sytuacji, na które dziecko musi reagować przez wiele godzin każdego dnia.
📚 Na lekcji trzeba słuchać i jednocześnie odfiltrowywać dźwięki tła.
🔔 Dzwonek oznacza nagłe przerwanie jednej aktywności i przejście do kolejnej.
👥 Na przerwie trzeba poruszać się wśród wielu osób, obserwować otoczenie i reagować na szybko zmieniającą się sytuację.
Hałas może „zabierać” zasoby potrzebne do nauki
Dziecko nie tylko słyszy hałas. Mózg musi jednocześnie próbować odróżnić ważny komunikat od dźwięków w tle.
Nowszy przegląd badań z 2026 r. wskazuje, że hałas w klasie może zwiększać wysiłek potrzebny do przetwarzania mowy, a tym samym ograniczać zasoby poznawcze dostępne dla uwagi, pamięci i czytania.
Natomiast tłum to nie tylko „dużo ludzi”
W zatłoczonym miejscu dziecko musi jednocześnie obserwować otoczenie, przewidywać ruch innych osób i planować własne działanie.
Gdzie przejść? Kogo ominąć? Czy ktoś idzie w moją stronę?
➡️ Nawet przejście szkolnym korytarzem angażuje uwagę, orientację przestrzenną, kontrolę ruchu i planowanie.
„Dlaczego po przerwie dziecko może potrzebować chwili, żeby znowu skupić się na lekcji?”
Bo przejście z zatłoczonego, głośnego korytarza do zadania wymagającego spokojnego słuchania i koncentracji to nagła zmiana wymagań dla uwagi.
Dlatego funkcjonowanie dziecka w szkole to znacznie więcej niż samo siedzenie na lekcji i wykonywanie poleceń.
A co na to badania?
Hałas nie jest wyłącznie kwestią komfortu.
Systematyczny przegląd 26 badań dotyczących dzieci w wieku szkolnym wykazał, że hałas mowy może pogarszać pamięć roboczą werbalną, a hałas środowiskowy może negatywnie wpływać m.in. na wyniki związane z czytaniem.
WHO również wskazuje, że nadmierna ekspozycja na hałas może mieć konsekwencje dla zdrowia i funkcjonowania poznawczego, a w odniesieniu do dzieci zwraca uwagę na związek hałasu z funkcjonowaniem i wynikami w szkole. (WHO)
I tu pojawia się ważne pytanie:
Czy dziecko, które słyszy, zawsze równie dobrze przetwarza to, co słyszy?
Nie zawsze.
„Słyszeć” nie zawsze znaczy „efektywnie przetwarzać to, co słyszę”.
W klasie dziecko nie słucha przecież pojedynczego, czystego komunikatu. Musi odnaleźć głos nauczyciela wśród innych głosów i dźwięków, zrozumieć wypowiedź, utrzymać ją w pamięci i odpowiednio na nią zareagować.
Badania dotyczące dzieci w wieku 6–18 lat pokazują, że hałas może utrudniać percepcję mowy, rozumienie komunikatów i pamięć słuchową, a znaczenie ma m.in. stosunek głosu do hałasu w otoczeniu. (ASHA Publications)
Dlatego trudność z wykonaniem polecenia nie zawsze oznacza, że dziecko „nie słucha”.
Czasami warto zadać inne pytanie:
Czy dziecko miało odpowiednie warunki, żeby skutecznie usłyszeć, przetworzyć i zapamiętać komunikat?
🌿 W Centrum Rozwoju Skrzydła patrzymy na te umiejętności szerzej.
W terapii logopedycznej znaczenie ma nie tylko sama wymowa.
Ważne jest również to, jak dziecko odbiera, różnicuje i przetwarza informacje słuchowe oraz jak wykorzystuje je w komunikacji.
Dlatego wspierając dziecko, warto patrzeć nie tylko na to, czy zna odpowiedź, ale również na to, czy potrafi skutecznie odebrać i przetworzyć informację, która do niego dociera.
Szkolny dzień stawia przed dzieckiem wiele wymagań. Dobrze, jeśli wiemy, które z nich są dla niego łatwe, a które wymagają dodatkowego wsparcia.
