16/09/2026
📊 PISA 2025: co z tych wyników wynika dla nauczyciela/ki matematyki?
PISA nie pokazuje całego procesu uczenia się, relacji w klasie, jakości pracy kadry szkolnej ani tego, jak wygląda szkolna codzienność konkretnego ucznia/uczennicy. Jak każde badanie wielkoskalowe opiera się na określonych zadaniach, skalach i założeniach. Nie opowiada nam oczywiście całej historii polskiej szkoły, ale naszym zdaniem pokazuje kilka miejsc, w które warto zajrzeć uważniej👇.
Badanie objęło ponad 760 tys. piętnastolatków z 91 krajów i gospodarek.
W matematyce polscy piętnastolatkowie uzyskali średnio 484 punkty. To znacząco więcej niż średnia dla UE (460 punktów) i OECD (463 punkty). W całej Unii Europejskiej wyższy wynik osiągnęła jedynie Estonia.
Co więcej, polskie dobre wyniki otrzymujemy w momencie, gdy świat zmaga się z globalnym kryzysem edukacyjnym - OECD odnotowuje w 2025 roku najniższe średnie wyniki w historii badania we wszystkich głównych dziedzinach📉. Utrzymanie tak wysokiej pozycji Polski na tle spadków w Europie to sukces wykonany w klasach przez nauczycielki i nauczycieli👏, którzy mimo trudnych warunków popandemicznych potrafili utrzymać wysoki poziom kształcenia.
Nie oznacza to jednak braku wyzwań. Polski rezultat pozostaje niższy niż w latach 2012 i 2018 (odpowiednio 518 i 516 pkt), a samo miejsce w tegorocznym rankingu trochę mnie może napawać optymizmem niż mogłoby się wydawać…
26% polskich piętnastolatków nie osiągnęło w matematyce 2. poziomu PISA (uznawanego za absolutne minimum). W 2015 roku było to 17%. Jednocześnie 10% uczniów osiągnęło dwa najwyższe poziomy (5. i 6.) (w latach 2012 i 2018 było to odpowiednio 17% i 16%).
Mamy więc jednocześnie sporą grupę uczniów, którzy nie osiągnęli podstawowego poziomu i grupę uczniów bardzo zaawansowanych. Dla nauczyciela matematyki w starszych klasach to realne wyzwanie dydaktyczne: jak pracować w jednej klasie z uczniami o tak skrajnych kompetencjach⚖️? Dla edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej to pytanie, jak wprowadzać dzieci w świat pojęć matematycznych, aby zapobiegać narastaniu tych luk🧮.
PISA mówi też o tym, jak sami uczniowie postrzegają szkołę🎓. 63% polskich piętnastolatków uznało, że szkoła niewiele zrobiła, by przygotować ich do dorosłego życia, a 38% określiło ją jako stratę czasu. To sygnał, by częściej pokazywać praktyczny wymiar matematyki: nie tylko jako zbiór procedur pod sprawdzian, ale jako narzędzie do analizy danych, budowania modeli, oceny ryzyka i podejmowania decyzji w codziennym życiu.
I jeszcze jeden wątek, na który szczególnie zwróciliśmy w Fundacji uwagę: W PISA 2022 różnica w matematyce między płciami była nieistotna. W 2025 roku chłopcy uzyskali wynik średnio o 🔺13 punktów wyższy niż dziewczęta. Szczegółowa analiza pokazuje, że luka ta powstała głównie przez wzrost odsetka dziewcząt z zaległościami (z 22% do 27% poniżej 2. poziomu).
Różnicom tym towarzyszą nierówności w dobrostanie: polskie dziewczęta deklarują istotnie niższe zadowolenie z życia niż chłopcy (6,5 vs 7,3 w skali 0–10) oraz niższe poczucie przynależności do szkół. W projecie IGNITE Worldwide - Inspiring Girls Now In Technology Evolution widzimy, jak ważne jest wczesne wsparcie dziewcząt, budowanie ich pewności siebie i pokazywanie wzorców kobiet w STEM, by mity o „męskich umysłach ścisłych” nie determinowały ich przyszłości.
