Instytut Agrofizyki PAN / Institute of Agrophysics, PAS

21/08/2026

🎉 Grant MINIATURA 10 dla dr Vadyma Chibrikova!

Z przyjemnością informujemy, że dr Vadym Chibrikov otrzymał grant na badania wstępne w ramach konkursu MINIATURA 10 Narodowe Centrum Nauki. Serdecznie gratulujemy! 👏

🔬 Badania będą poświęcone wieloskalowej ocenie roli pektyn w nanoreologicznych właściwościach ścian komórkowych jabłka. Lepsze poznanie właściwości lepkosprężystych ściany komórkowej roślin oraz funkcji poszczególnych polisacharydów może pomóc w dokładniejszym zrozumieniu jej struktury i właściwości mechanicznych.

Co szczególnie ciekawe, w projekcie po raz pierwszy zaproponowano zastosowanie mikroskopii sił atomowych z modulacją częstotliwości (frequency-modulated atomic force microscopy) do badań roślinnej ściany komórkowej. Metoda ta ma dostarczyć nowych informacji na temat reologii tego złożonego układu.

💡 Projekt łączy więc nowoczesne techniki badawcze z analizą podstawowych mechanizmów odpowiedzialnych za właściwości materiału roślinnego.

👉 Wyniki konkursu:
https://www.ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-08-21-wyniki-miniatura10-dla-wnioskow-zlozonych-w-maju

Gratulujemy i życzymy Vadymowi wielu sukcesów oraz inspirujących wyników badań! 🍎🔬

21/08/2026

🎬 Nauka przed kamerą – powstaje film promujący FibreApp!

W Instytut Agrofizyki PAN / Institute of Agrophysics, PAS odbyły się zdjęcia do filmu poświęconego aplikacji FibreApp, opracowanej w Zakładzie Mikrostruktury i Mechaniki Biomateriałów, kierowanym przez prof. dr hab. Artur Zdunek, czł. koresp. PAN, w ramach projektu Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Badania i upowszechnianie wiedzy o zawartości pektyn, celulozy i błonnika w owocach i warzywach”.

Część nagrań zrealizowaliśmy w naszych laboratoriach, gdzie przed kamerą stanęli również naukowcy Instytutu tj. dr Vadym Chibrikov (twórca aplikacji) oraz mgr inż. Dominika Łukasik (biorąca udział w badaniach) 🔬🍎 Film pokaże, że za prostym i praktycznym narzędziem, jakim jest FibreApp, stoją badania naukowe, wiedza i nowoczesne technologie. Koncepcję i scenariusz filmu przygotowała dr inż. Agata Pacek-Bieniek.

Zdjęcia realizowane były także w plenerze, aby pokazać FibreApp w sytuacjach bliskich codziennemu życiu i świadomym wyborom żywieniowym.

Serdecznie dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w realizację nagrań – naszym pracownikom i naukowcom, ekipie filmowej, osobom występującym przed kamerą oraz wszystkim, którzy pomogli w przygotowaniu i organizacji planu. 💚

Przed nami montaż i postprodukcja. A dziś dzielimy się kilkoma kadrami zza kulis. 📸🎥

Projekt jest dofinansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Nauka dla Społeczeństwa II”, nr projektu NdS-II/SP/0258/2023/01.

21/08/2026

📌 Wizyta naukowców z Leibniz University Hannover w IA PAN

W dniach 18–19 sierpnia gościliśmy w Instytucie Agrofizyki PAN prof. Stephana Petha oraz *M.Sc. Kristin Boening z Leibniz University Hannover.

Wizyta odbyła się w ramach projektu Weave-UNISONO pt. „Wpływ nowych, przyjaznych dla środowiska kompozytów hydrożelowych syntetyzowanych z odpadów z hodowli owadów na właściwości hydrologiczne, stabilność i żyzność gleby”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (NCN) oraz Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG). Pracami polskiego zespołu kieruje dr hab. Katarzyna Szewczuk-Karpisz, prof. IA PAN.

🤝 Spotkanie było doskonałą okazją do bliższego poznania obu zespołów, omówienia kolejnych etapów prac doświadczalnych oraz wymiany wiedzy dotyczącej metod otrzymywania hydrożeli z odpadów Hermetia illucens.

🌱 Naukowcy wspólnie prowadzili również pobór próbek glebowych w Lasach Janowskich, a nasi goście mieli okazję zapoznać się z zapleczem aparaturowym Instytutu Agrofizyki PAN.

Dziękujemy za owocne spotkanie i inspirującą wymianę doświadczeń! Liczymy na kolejne wspólne działania w ramach projektu. 🔬🌍

21/08/2026

19/08/2026

Sierpień to w wielu starych sadach początek pierwszych zbiorów. Degustując tradycyjne, zapomniane odmiany jabłek, takie jak Kosztela, Antonówka czy stara Szara Reneta, często zauważamy ich unikatową chrupkość i jędrność, której nierzadko brakuje masowo produkowanym, jednolitym owocom na sklepowych półkach. Tajemnica tej różnicy nie leży wyłącznie w smaku – to fascynujący pokaz biomechaniki tkanek roślinnych oraz nanoarchitektury ścian komórkowych.

O chrupkości owocu decyduje budowa na poziomie mikroskopowym, a w szczególności blaszka środkowa (z ang. middle lamella) – biologiczny "klej" spajający sąsiadujące komórki. Różnice strukturalne między starymi a komercyjnymi odmianami opierają się na kilku filarach.
1. W tradycyjnych odmianach struktura pektyn w blaszce środkowej charakteryzuje się często silniejszym usieciowaniem (np. dzięki jonom wapnia). Taka matryca jest sztywniejsza i znacznie bardziej odporna na działanie enzymów degradujących (pektynaz) uaktywniających się podczas dojrzewania.
2. Idealna chrupkość to czysta fizyka – kiedy gryziemy owoc, chcemy, aby komórki pękały w poprzek ścian, uwalniając sok. Jeśli wiązania pektynowe są zbyt słabe (co częściej zdarza się w nowoczesnych odmianach po przechowywaniu), komórki po prostu oddzielają się od siebie bez pękania. W ustach odbieramy to jako niepożądaną "mączystość".
3. Dawne odmiany wykształciły często grubsze i bardziej zwarte sieci celulozowo-hemicelulozowe. Działają one jak mikroskopijne zbrojenie, zapewniając wyjątkową wytrzymałość mechaniczną i turgor komórkowy, nawet przy wahaniach wilgotności.

Naukowcy z Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk prowadzą zaawansowane badania nad biomechaniką roślin, wykorzystując techniki takie jak mikroskopia sił atomowych (AFM) czy spektroskopia Ramana do mapowania ścian komórkowych. Odtworzenie wiedzy o tym, w jaki sposób różnorodne, dawne odmiany budowały swoją strukturę komórkową, daje nam szansę na wsparcie nowoczesnej hodowli, by przywrócić zapomnianą bioróżnorodność i jakość na nasze stoły.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN


Materiały dodatkowe
[1] Paniagua, C., Posé, S., Morris, V. J., Kirby, A. R., Quesada, M. A., & Mercado, J. A. (2014). Fruit softening and pectin disassembly: an overview of nanostructural pectin modifications assessed by atomic force microscopy. Annals of botany, 114(6), 1375-1383. https://doi.org/10.1093/aob/mcu149
[2] Waldron, K. W., Smith, A. C., Parr, A. J., Ng, A., & Parker, M. L. (1997). New approaches to understanding and controlling cell separation in relation to fruit and vegetable texture. Trends in Food Science & Technology, 8(7), 213-221. https://doi.org/10.1016/S0924-2244(97)01052-2

Obraz: https://www.flickr.com/photos/dorseymw/29134523604

19/08/2026

🧪 Biopreparaty — naturalne wsparcie dla rolnictwa

Biopreparaty to produkty zawierające żywe mikroorganizmy lub ich metabolity, wykorzystywane w rolnictwie do wspierania wzrostu roślin i poprawy zdrowia gleby.

Mogą:
✔ zwiększać dostępność składników odżywczych
✔ poprawiać strukturę gleby
✔ wspierać ochronę roślin przed chorobami
✔ pomagać przywracać równowagę mikrobiologiczną

To naturalna alternatywa dla części nawozów mineralnych i chemicznych środków ochrony roślin.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

18/08/2026

17/08/2026

Pozdrowienia z Auckland w Nowej Zelandii! 🇳🇿🌏

Prof. Magdalena Frąc z Instytut Agrofizyki PAN / Institute of Agrophysics, PAS uczestniczy w 20th International Symposium on Microbial Ecology – ISME20, jednym z najważniejszych międzynarodowych spotkań poświęconych ekologii mikroorganizmów.

Konferencja zgromadziła ponad 2000 uczestników z całego świata i jest okazją do udziału w wykładach, inspirujących dyskusjach oraz spotkaniach z naukowcami z wielu krajów. 🧫🔬🌿

To intensywny czas wymiany wiedzy, doświadczeń i nawiązywania nowych kontaktów naukowych. Cieszą również spotkania ze znajomymi badaczami z Austrii i Holandii.

Serdeczne pozdrowienia z ISME20 w Auckland! 😊

17/08/2026

🌱10 sierpnia w Instytut Agrofizyki PAN / Institute of Agrophysics, PAS gościliśmy prof. Dianming Wu z East China Normal University w Szanghaju, który wygłosił wykład pt. „Soil HONO emissions: what we know and what we don’t know”.

Podczas spotkania prof. Wu przedstawił aktualny stan wiedzy na temat glebowych emisji kwasu azotawego (HONO) oraz najważniejsze zagadnienia, które wciąż wymagają dalszych badań. Tematyka wykładu wpisuje się w badania nad zależnościami pomiędzy obiegiem węgla i azotu w glebie, klimatem oraz składem chemicznym atmosfery.

Wraz z prof. Dianming Wu Instytut odwiedziły także doktorantki Wentao Qiao i Yuhan Chen. Goście przebywali w Zakładzie Badań Gazów Cieplarnianych, kierowanym przez dr hab. inż. Annę Walkiewicz, a podczas wizyty mieli również okazję zwiedzić wybrane laboratoria Instytutu, zapoznać się z prowadzonymi w nich badaniami oraz porozmawiać z naszymi naukowcami.

Dziękujemy za interesujący wykład, inspirujące rozmowy i wizytę w naszym Instytucie! 🌍🔬

17/08/2026

Sierpniowe upały i długotrwały deficyt opadów to wielki test przetrwania dla roślin na naszych polach. Ponieważ rośliny nie mogą schronić się w cieniu przed palącym słońcem, wyewoluowały genialny, podziemny mechanizm obronny. Kluczem do ich przetrwania jest tzw. holobiont – nierozerwalny sojusz rośliny z jej mikrobiomem korzeniowym, który w ekstremalnych warunkach działa jak naturalna klimatyzacja i biologiczny magazyn wody.

Bakterie i grzyby zasiedlające strefę przykorzeniową (rizosferę) otaczają korzenie swoistym biofilmem. Mikroorganizmy te wydzielają substancje polimerowe (głównie egzopolisacharydy), które drastycznie zmieniają właściwości fizyczne gleby w bezpośrednim sąsiedztwie rośliny, co:
- Działa jak biologiczna gąbka. Sieć polimerów ma niezwykłą zdolność wiązania cząsteczek wody. Tworzy hydrożelową otoczkę wokół korzenia, która zapobiega szybkiemu parowaniu i utrzymuje wilgoć w profilu glebowym nawet podczas drastycznej suszy;
- Tworzy tarczę termiczną. Aktywność pożytecznych mikrobów stymuluje roślinę do produkcji enzymów antyoksydacyjnych, co pomaga neutralizować stres oksydacyjny i chroni komórki roślinne przed uszkodzeniami wywołanymi wysoką temperaturą;
- Rozbudowuje architekturę korzeni. Mikrobiom wydziela fitohormony, które "zmuszają" roślinę do budowy dłuższego i gęstszego systemu korzeniowego (włośników), pozwalając jej sięgnąć do głębszych, wciąż wilgotnych warstw gleby.

Naukowcy z Instytutu Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk podkreślają, że zdrowa, bogata w materię organiczną i tętniąca życiem gleba to warunek konieczny dla funkcjonowania tego "podziemnego układu odpornościowego". Monokultury, brak okrywy roślinnej i nadmierna chemizacja niszczą ten delikatny mikrobiom, pozbawiając uprawy ich naturalnej ochrony przed ekstremami klimatycznymi.

Projekt realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027
Wartość projektu: 2 791 092.36 PLN
Wkład z Funduszy Europejskich: 2 270 428.50 PLN


Materiały dodatkowe
[1] Vurukonda, S. S. K. P., Vardharajula, S., Shrivastava, M., SkZ, A. (2016). Enhancement of drought stress tolerance in crops by plant growth promoting rhizobacteria. Microbiological research, 184, 13-24. https://doi.org/10.1016/j.micres.2015.12.003
[2] Naseem, H., & Bano, A. (2014). Role of plant growth-promoting rhizobacteria and their exopolysaccharide in drought tolerance of maize. Journal of Plant Interactions, 9(1), 689-701. https://doi.org/10.1080/17429145.2014.902125

Obraz: https://www.rawpixel.com/search/agriculture%20cover?page=1&path=1522&sort=curated