24/05/2026
Specyficzne trudności w nauce
Dzieci z tzw. specyficznymi trudnościami w uczeniu się, to takie, które mimo prawidłowego rozwoju umysłowego i korzystnych warunków szkolnego uczenia się oraz środowiskowych nie mogą w przewidzianym czasie nauczyć się czytać i pisać albo liczyć. wymienione trudności występują od początku nauki są konsekwencja zaburzeń funkcji percepcyjno- motorycznych i ich integracji. Są to zaburzenia funkcji językowych, spostrzegania, motoryki, uwagi, pamięci.
Zaburzenia te określamy odrębnymi nazwami:
Dysleksja – specyficzne trudności w opanowaniu umiejętności czytania
Dysgrafia – specyficzne trudności w osiąganiu dobrego poziomu graficznego pisma
Dysortografia – specyficzne trudności w opanowaniu umiejętności poprawnego pisania
Dyskalkulia– specyficzne trudności w nauce matematyki
Specyficznych trudności w uczeniu się nie można rozpoznać u dzieci z:
– inteligencja niższą niż przeciętna;
– niepełnosprawnością intelektualną;
– niedosłuchem i niedowidzeniem;
– chorobami neurologicznymi takimi jak epilepsja, dziecięce porażenie mózgowe;
– po urazach głowy lub zapaleniu opon mózgowych;
– zaniedbanych środowiskowo.
Wiele dzieci ma niska motywację do nauki, co może stanowić przyczynę trudności w uczeniu się, ale nie jest
symptomem dysleksji.
DYSLEKSJA to przede wszystkim trudności w czytaniu i pisaniu, ale NIE TYLKO
mechanizmy wywołujące dysleksję powodują także wiele innych objawów związanych z mową i uczeniem się;
problemy w czytaniu i pisaniu mogą wywołać trudności w innych przedmiotach szkolnych – matematyce, historii, biologii czy nawet muzyce lub wychowaniu fizycznym;
konsekwencją dysleksji mogą stać się problemy emocjonalne – lęk szkolny, zaniżona samoocena, wycofanie czy depresja;
dysleksja w dorosłym życiu ogranicza możliwości wykonywania wielu zawodów wymagających szybkiego zapamiętywania i przetwarzania informacji mówionych lub pisanych.
DYSLEKSJA to problemy pojawiające się NIE TYLKO na początku szkolnej edukacji jest to problem całego życia, występuje w każdym wieku, dotyczy też dorosłych;
jej wczesne symptomy można zauważyć już w przedszkolu (mówimy wtedy o tzw. RYZYKU DYSLEKSJI)
DYSLEKSJA to trudności występujące zazwyczaj u dzieci INTELIGENTNYCH i PRACOWITYCH oraz ZMOTYWOWANYCH
nie jest prawdą, że dysleksja to wymówka dla leniwych – zdecydowana większość dzieci, także tych, u których później zostanie zdiagnozowana dysleksja, przychodzi do szkoły z nadzieją i radością; jest to długo wyczekiwany moment w ich życiu – wszystkie dzieci CHCĄ się uczyć, CHCĄ czytać i pisać;
odrabianie pracy domowej przez dzieci z dysleksją zajmuje zazwyczaj 2–3 razy więcej czasu niż przez rówieśników, a do tego często dochodzą zajęcia specjalistyczne i terapia – nic dziwnego, że pojawia się u nich zmęczenie, zniechęcenie czy nawet bunt;
diagnozę dysleksji stawia się WYŁĄCZNIE u dzieci o prawidłowym rozwoju intelektualnym – są to trudności specyficzne (nie da się ich wytłumaczyć jakimś oczywistym czynnikiem jak: słabe możliwości umysłowe, utrata słuchu czy przewlekła choroba).
Obraz trudności dziecka z dysleksją nie jest jednolity, co wynika z:
znacznych różnic indywidualnych między dziećmi w zakresie konfiguracji poszczególnych zdolności, temperamentu i osobowości;
występowania podtypów samej dysleksji – np. są dzieci, które czytają głośno, powoli i niepłynnie, a także takie, które czytają szybko, ale robią mnóstwo błędów;
współwystępowania zaburzeń neurorozwojowych – lubią one łączyć się w grupy, np. dysleksja i specyficzne zaburzenie językowe SLI, dysleksja z dysgrafią (trudności ruchowe utrudniające pisanie) i dyskalkulią (zaburzenia w uczeniu się matematyki) itp.
Dysleksji NIE POKONA intensywna nauka i wielokrotne powtórki
osoby z dysleksją nie są w stanie (lub przychodzi im to powoli i z trudem) opanować umiejętności czytania i pisania z wykorzystaniem typowych metod dydaktycznych; potrzebują one:
-specjalnie dostosowanych metod – pozwalających lepiej sobie radzić z trudnościami, np. dla wielu z nich skuteczna w nauczaniu czytania jest metoda sylabowa;
–specjalistycznych zajęć, które można nazwać terapią, choć u dzieci młodszych mają one raczej charakter wspomagania rozwoju; na etapie szkolnym oferuje się dzieciom tzw. zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole lub w poradni;
objawy dysleksji nie ustępują wraz z wiekiem – towarzyszą człowiekowi przez całe życie, dlatego osoba z dysleksją potrzebuje wsparcia terapeutycznego i specjalistycznych działań edukacyjnych, aby zminimalizować jej skutki w codziennym życiu;
dzieci z dysleksją mają odmienne potrzeby edukacyjne niż rówieśnicy, potrzebują:
–metod nauczania dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb;
–pomocy specjalistów – psychologów, logopedów, pedagogów terapeutów.
DYSLEKSJA nie przekreśla perspektyw dziecka na przyszłość
–pisanie zgodne z wymową, ale niegodne z ortografią – np. chlep, pszut, nat, itp.,
–opuszczanie, dodawanie lub przestawianie liter i większych cząstek wyrazów (np. samlot, cbula),
–problemy z łączeniem i dzieleniem wyrazów i wiele innych.
Czym jest ryzyko dysleksji i u kogo występuje
Termin ryzyko dysleksji to zagrożenie wystąpieniem dysleksji, czyli podwyższone prawdopodobieństwo rozwinięcia się tego zaburzenia w przyszłości u konkretnego dziecka. Mówi się o nim przede wszystkim w okresie poprzedzającym rozpoczęcie formalnej nauki czytania i pisania, przed pójściem dziecka do szkoły. Z uwagi na to, że dzieci potrzebują czasu na biegłe opanowanie pisma, w Polsce o ryzyku dysleksji mówimy także w przypadku uczniów klas I – III szkoły podstawowej.
Ryzyko dysleksji może mieć dwa źródła:
dziedziczne – większe prawdopodobieństwo zaburzeń u dzieci, których krewni I stopnia – rodzice lub rodzeństwo – również mieli lub mają dysleksję;
powiązane z deficytami w rozwoju psychomotorycznym i poznawczym dziecka w okresie poprzedzającym naukę w szkole i na jej progu.
Zgodnie z aktualnymi przepisami MEN dysleksja jest zaburzeniem diagnozowanym najwcześniej po trzeciej klasie szkoły podstawowej. Natomiast jej ryzyko można i trzeba diagnozować wcześniej – w przedszkolu i szkole:
wstępną diagnozę ryzyka dysleksji może przeprowadzić rodzic i nauczyciel,
pogłębioną, specjalistyczną diagnozę, która ma ukierunkować pracę wspomagającą dziecka, przeprowadza specjalista (psycholog, pedagog i/lub logopeda).
Dla rodzica i nauczyciela pierwszym etapem jest obserwacja dziecka z wykorzystaniem odpowiednich kwestionariuszy. Odwołują się one do różnych czynności wykonywanych przez dziecko w codziennych sytuacjach, niekoniecznie związanych z czytaniem i pisaniem.
Zamieszczone poniżej listy objawów ryzyka dysleksji pozwolą Państwu na wstępne oszacowanie zagrożenia tym zaburzeniem u dzieci.
Jeżeli po analizie poniższych stwierdzeń wskażecie kilka jako prawdziwych w odniesieniu do Waszego dziecka, warto skonsultować uzyskany wynik z nauczycielem, pedagogiem lub psychologiem.
