05/06/2025
„Film(owanie) życia”. Od literackiego pomysłu do filmowej realizacji
Zanim Betty, główna bohaterka filmu Davida Lyncha „Mulholland Drive” (2001), w obecności zupełnie obcych sobie ludzi, podczas castingu do głośnej hollywoodzkiej produkcji wczuła się w rolę kochanki, jej sceniczny partner, Jimmy, zdążył jakby mimochodem w najbardziej syntetyczny sposób wyrazić istotę aktorskiego zawodu: „granie to reagowanie” („acting is reacting”). Z zawodem nauczyciela jest bardzo podobnie: uczenie to reagowanie i od tego reagowania zależy wszystko. Reagowania na tych, którzy właśnie siedzą w lekcyjnej sali – na ich możliwości i oczekiwania, sytuację życiową, postawy, słowa, gesty czy nawet dyspozycję dnia. Pomysł na „film(owanie) życia”, rozwijany konsekwentnie w kolejnych klasach od dziesięciu lat, to również reagowanie – na specyfikę każdego młodego człowieka z osobna i na specyfikę grupy, na potrzeby innych i ich emocjonalne uwikłania. „Film(owanie) życia” to jednocześnie forma odpowiedzi na wyzwania współczesnego świata, medialność i obrazkowość współczesnej kultury, a także szybki rozwój sztucznej inteligencji. Punktem wyjścia naszego „reagowania” zawsze jest literatura, rozumiana za Paulem Ricoeurem jako „laboratorium eksperymentów myślowych” i za Marią Janion jako „forma rozumienia ludzi”. Każdy film to kolejny myślowy eksperyment, który pozwala rozumieć z życia trochę więcej. Nigdy wszystko i nigdy na zawsze, ponieważ pytania stawiane w naszych filmach należą do kategorii „nierozstrzygalnych” („unanswerable”), jeśli wypada przywołać w tym miejscu formułę Hannach Arendt, ale przecież nie mamy złudzeń, że jakieś „wszystko” i jakieś „zawsze” istnieją. Z pewnością istnieją natomiast „wszędzie” i „każdy”: choć akcja „film(owania)” rozgrywa się w VIII Prywatnym Akademickim Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie, wszędzie są młodzi ludzie, pytający o sens jak każdy. I oczywiście, że sporo mamy przy tych filmach zabawy, ale tak naprawdę chodzi o życie. „Filmujemy” te nasze życia, przetwarzając własne doświadczenia i wspólne lektury, i w ten sposób tworzymy unikatowe filmowe opowieści. Opowiadamy siebie, razem, ale każdy po swojemu. Na czym owo „filmowanie” polega i na czym polegają owe „filmy”, będzie można zobaczyć, śledząc wpisy na tej stronie…
dr hab. Piotr Kołodziej, prof. UKEN
Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
VIII Prywatne Akademickie Liceum Ogólnokształcące w Krakowie
