28/07/2026
Polecamy uwadze 👇👇👇
(English version below)
➡️Stanisław Cieślak SJ
➡️Działalność wydawnicza jezuitów polskich w latach 1773–1872
👉Link: https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/2026.3202.13/3496
👉Abstrakt:
Kasata Towarzystwa Jezusowego w 1773 roku wyrządziła dotkliwe straty Kościołowi katolickiemu w Polsce oraz kulturze narodowej. Do tego czasu jezuici prowadzili bogatą działalność piśmienniczą, którą traktowali jako formę apostolstwa i jedno z najważniejszych zadań zakonu. Wydawali podręczniki szkolne, kalendarze, czasopisma, literaturę religijną oraz przekłady z języków obcych. W ograniczonym zakresie kontynuowali tę aktywność na ziemiach polskich wcielonych po rozbiorach do Imperium Rosyjskiego (tzw. ojcowie białoruscy). Po przywróceniu Towarzystwa Jezusowego na całym świecie w 1814 roku, a zwłaszcza po przybyciu jezuitów wygnanych z Imperium Rosyjskiego do zaboru austriackiego (Galicji), zakon na nowo podjął działalność pisarską. Momentem przełomowym dla dziewiętnastowiecznej aktywności wydawniczej okazał się rok 1872, kiedy to przy ul. Kopernika 26 w Krakowie zaczęto wydawać „Intencje Apostolstwa Serca Jezusowego”. Czasopismo to dało początek Wydawnictwu Apostolstwa Modlitwy, które do dziś kontynuuje chlubną tradycję zaangażowania jezuitów na polu piśmiennictwa. Artykuł analizuje aktywność piśmienniczą i wydawniczą polskich jezuitów w latach 1773–1872, ze szczególnym uwzględnieniem ich posługi na tym polu w zaborze rosyjskim na Białej Rusi. Mimo kasaty zakonu na świecie zakonnicy działali tam za przyzwoleniem Katarzyny II aż do 1820 roku. Wykorzystując metodę opisowo-historyczną, zrekonstruowano ich dorobek oraz wkład w życie religijne i kulturalne na podstawie literatury przed-miotu oraz źródeł zakonnych. Wykazano, że mimo restrykcji zaborców oraz czasowego zawieszenia działalności w Galicji (1848–1852) jezuici odegrali w omawianym okresie istotną rolę w polskim piśmiennictwie i ruchu wydawniczym.
👉Słowa klucze:
Towarzystwo Jezusowe, piśmiennictwo, Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy w Krakowie, zabór austriacki, Galicja
…………………………………………………………………………………………………………………………
🇬🇧English version
➡️Stanisław Cieślak SJ
➡️The Publishing Activity of Polish Jesuits, 1773–1872
👉Link: https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/2026.3202.13/3496
👉Abstract:
The suppression of the Society of Jesus in 1773 dealt a severe blow not only to the Catholic Church in Poland, but also to Polish culture, as the Jesuits had been engaged in literary activity on a large scale, seeing literacy as one of the main goals of their apostolic mission and one of the Order’s most important tasks. They published school textbooks, calendars, periodicals, religious literature and translations of works from foreign languages. To a limited extent, they were able to continue this work in the Polish lands that had been incorporated into the Russian Empire as a result of the Partitions (the so-called Byelorussian Fathers). After the worldwide restoration of the Society of Jesus in 1814 – and above all after the arrival (in the Austrian Partition, known as Galicia) of Jesuits who had been exiled from the Russian Empire – the Order resumed its literary activities. A turning point for nineteenth-century publishing came in 1872, when a monthly publication entitled “Intencje Apostolstwa Serca Jezusowego” (Intentions of the Apostolate of the Sacred Heart of Jesus) began to be published at 26, Kopernika Street in Cracow. This publishing activity developed into the Apostolate of Prayer Publishing House, which to this day continues the glorious tradition of Jesuit involvement in the field of publishing. The present article analyses the literary and publishing activities of Polish Jesuits between the years 1773 and 1872, with particular emphasis being laid on their service in this field in that part of the Russian Partition known as White Ruthenia, where – despite the global suppression of the Order – its members continued their mission (with the consent of Catherine II) until 1820. Their achievements and their contribution to religious and cultural life have been reconstructed (using a descriptive and historical approach) on the basis of generally available sources as well as on the basis of the sources of the Order itself. It is shown that – in spite of the restrictions which had been imposed by the partitioning powers and the temporary suspension of their activities in the Austrian Partition (1848-1852), the Jesuits continued to play a significant role in Polish literature and publishing during the period in question.
👉Keywords:
Society of Jesus, literature, Apostolate of Prayer Publishing House in Krakow, Austrian partition, Galicia
