Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk

28/09/2026

Za nami kolejna niezwykła edycja Małopolskiej Nocy Naukowców. Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom za przybycie, ogromną ciekawość świata, aktywny udział w warsztatach, pokazach, wykładach i spotkaniach z naukowcami.
Mamy nadzieję, że wspólnie spędzony czas dostarczył wielu inspiracji, nowych doświadczeń i niezapomnianych wrażeń.
📸 Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z wydarzeń, która pozwoli jeszcze raz wrócić do najciekawszych momentów tegorocznej edycji.

26/09/2026

🌎
⏰26. 09. 2026 r. godz. 18:00

Tytuł: Wyprawa do RPA – dlaczego każdy geolog powinien tam pojechać?

Prelegent: Dr Anna Gumsley, Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk

Prace terenowe dr Anny Gumsley w ramach projektu OPUS 2023/51/B/ST10/00694 prowadzono we wschodniej części RPA na Kratonie Kaapvaal. W maju 2025 roku czteroosobowy zespół geologów z Polski podczas 14 dni przejechał 3500 km samochodem terenowym, poszukując dobrze zachowanych odsłonięć skał archaicznych granitoidów. Najlepsze odsłonięcia występowały w trudno dostępnych dolinach rzecznych i przy górskich drogach. Pobór wysokiej jakości próbek był kluczowy dla dalszych analiz laboratoryjnych. Kraton Kaapvaal, jeden z najstarszych na świecie, umożliwia badania nad wczesną ewolucją skorupy kontynentalnej. Podczas spotkania dr Anna Gumsley przedstawi wyzwania logistyczne wyprawy, współpracę lokalną oraz znaczenie badań dla poznania warunków formowania się wczesnej Ziemi.

Zapraszamy do udziału stacjonarnie:
📌Muzeum Przyrodnicze Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, ul. Św. Sebastiana 9, 31-049
oraz
on-line na kanale Youtube,
🔗https://www.youtube.com//streams

Więcej informacji na stronie wydarzenia :
👉http://www.isez.pan.krakow.pl/wielkie-wyprawy.html
👉https://www.facebook.com/events/597314819378417/880601297716433/

Cykl wykładów jest objęty Partnerstwem Miasta Krakowa Kraków PL

23/09/2026

🔬🌙 Małopolska Noc Naukowców w ISEZ PAN! 🦋🦴🧬

Już w najbliższy piątek, 25.09.2026, zapraszamy do 🦏 Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie na wyjątkową noc pełną odkryć, eksperymentów i fascynujących spotkań z nauką!

✨ W programie m.in.: 🔹 warsztaty i pokazy naukowe, 🔹 spotkania z badaczami, 🔹 zwiedzanie niedostępnych na co dzień pracowni, 🔹 odkrywanie tajemnic ewolucji, paleontologii i różnorodności świata zwierząt.

To doskonała okazja, by przekonać się, że nauka może być pasjonującą przygodą dla całej rodziny!

Zapisy poprzez stronę https://nocnaukowcow.malopolska.pl/wydarzenia/

23/09/2026

🌎
⏰26. 09. 2026 r. godz. 18:00

Tytuł: Wyprawa do RPA – dlaczego każdy geolog powinien tam pojechać?

Prelegent: Dr Anna Gumsley, Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk

Prace terenowe dr Anny Gumsley w ramach projektu OPUS 2023/51/B/ST10/00694 prowadzono we wschodniej części RPA na Kratonie Kaapvaal. W maju 2025 roku czteroosobowy zespół geologów z Polski podczas 14 dni przejechał 3500 km samochodem terenowym, poszukując dobrze zachowanych odsłonięć skał archaicznych granitoidów. Najlepsze odsłonięcia występowały w trudno dostępnych dolinach rzecznych i przy górskich drogach. Pobór wysokiej jakości próbek był kluczowy dla dalszych analiz laboratoryjnych. Kraton Kaapvaal, jeden z najstarszych na świecie, umożliwia badania nad wczesną ewolucją skorupy kontynentalnej. Podczas spotkania dr Anna Gumsley przedstawi wyzwania logistyczne wyprawy, współpracę lokalną oraz znaczenie badań dla poznania warunków formowania się wczesnej Ziemi.

Zapraszamy do udziału stacjonarnie:
📌Muzeum Przyrodnicze Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, ul. Św. Sebastiana 9, 31-049
oraz
on-line na kanale Youtube,
🔗https://www.youtube.com//streams

Więcej informacji na stronie wydarzenia :
👉http://www.isez.pan.krakow.pl/wielkie-wyprawy.html
👉https://www.facebook.com/events/597314819378417/880601297716433/

Cykl wykładów jest objęty Partnerstwem Miasta Krakowa Kraków PL

16/09/2026

Przypominamy o trwających zapisach na zajęcia podczas Dni Ewolucji 👇👇
Serdecznie zapraszamy! 🦏

📢 Otwieramy zapisy na Dni Ewolucji 2026!
📅 9-10 października 2026 r. serdecznie zapraszamy na Dni Ewolucji organizowane przez Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk , w ramach projektu „Na tropie ewolucji z Nosią - odkrywaj historię życia zapisaną w DNA i skamieniałościach”, finansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w programie „Kompas Młodego Obywatela”.

🏫 9 października (piątek) – dzień dla grup szkolnych
Uczniów krakowskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych zapraszamy na warsztaty i wykłady poświęcone ewolucji, przystosowaniom organizmów, genetyce oraz fascynującym zagadkom świata przyrody.
W programie m.in.:
🔬 Genetyczne śledztwo – jak DNA pomaga odkrywać ewolucję zwierząt
🦋 Ewolucja wokół nas – odkryj niezwykły świat przystosowań organizmów
🌺 Kwiaty i owady – miliony lat współpracy
🐚 Sześcienne kupy, żelazne muszle i toksyczne pióra – przegląd najdziwniejszych adaptacji świata przyrody
🎤 Wykład O ewolucji u owadów

👨‍👩‍👧‍👦 10 października (sobota) – dzień dla osób indywidualnych i rodzin
Zapraszamy wszystkich miłośników przyrody i nauki do wspólnego odkrywania tajemnic ewolucji!
W programie:
🧬interaktywne zajęcia i pogadanki „Ewolucja bez tajemnic – od mikroświata po niezwykłe supermoce zwierząt”
🎤 Wykład plenarny
🦏 Warsztaty rodzinne „Nosorożec włochaty z filcu” (liczba miejsc ograniczona! Wymagane zapisy)

Po szczegółowe informacje zapraszamy na stronę: https://www.isez.pan.krakow.pl/pl/projekty-edukacyjne

Nie przegapcie wyjątkowej okazji, aby zajrzeć za kulisy badań naukowych, poznać niezwykły świat ewolucji i odwiedzić Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN !

15/09/2026

Nowa publikacja w czasopiśmie Acta Palaeontologica Polonica, pod kierunkiem dr. hab. Georgiosa Georgalisa, paleontologa z naszego Instytutu🦏, we współpracy z kolegą z Muzeum w Orleanie (Francja), udokumentowała najwcześniejsze występowanie jaszczurek🦎 z grupy gliptozaurów (Glyptosaurinae) w Europie.

Gliptozaury to silnie opancerzone, duże jaszczurki, które niegdyś zamieszkiwały półkulę północną. Ta grupa jaszczurek jest obecnie wymarła, chociaż formy takie jak współczesny padalec zwyczajny, który żyje teraz w Polsce, są ich dalekimi krewnymi.

Gliptozaury były obecne w Europie przez całą epokę eocenu (od 56 do 34 milionów lat temu), co zbiegło się w czasie z bardzo ciepłym klimatem i lasami tropikalnymi🌴🌴, które pokrywały kontynent. Obecność gliptozaurów na starszych stanowiskach w Ameryce Północnej, w połączeniu z ich całkowitym brakiem w Europie przed eocenem, sugerowała dotychczas, że wyemigrowały 🚶‍♀️‍➡️🚶‍➡️🚶‍♂️‍➡️one z Ameryki Północnej do Europy gdzieś we wczesnym eocenie.

Jednakże te nowe badania opisały materiał z płytek pancerza („osteodermy”) gliptozaura ze stanowiska Cernay w Basenie Paryskim we Francji, datowany na epokę paleocenu (58 milionów lat temu). To nowe odkrycie wyraźnie dowodzi, że gliptozaury dotarły do Europy wcześniej; co ciekawe, wpisuje się to we wzorzec zaobserwowany niedawno u niektórych ssaków, gdzie krótkotrwałe zdarzenie globalnego ocieplenia (tzw. "Pre-Onset Excursion [POE]") stworzyło korytarze lądowe między Ameryką Północną, Grenlandią i Europą, pokryte wiecznozielonymi lasami.

Publikacja jest dostępna w trybie otwartego dostępu (open access) pod poniższym linkiem: ➡Georgalis, G.L. and B. Mennecart. 2026. Earliest occurrence of glyptosaurid lizards from Europe. Acta Palaeontologica Polonica 71:509–518.https://doi.org/10.420

Fig. Izolowana osteoderma najwcześniejszej jaszczurki z grupy gliptozaurów z Europy, pochodząca z późnopaleoceńskiego stanowiska Cernay we Francji (sprzed 58 milionów lat). Ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Bazylei (Szwajcaria). Ilustracja z publikacji Georgalisa i Mennecarta (2026)

13/09/2026

Halo Warszawa! 👋 Już w najbliższy weekend serdecznie zapraszamy na stoisko naszego 🦏 Instytutu podczas XXIV Festiwalu Nauka z Pałacem w tle w Jabłonnie! 🧬🔬🦋🦣

W festiwalową sobotę i niedzielę zapraszamy Państwa na stanowisko Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, na którym podczas fascynujących pokazów odwiedzający spróbują swoich sił jako badacze i obserwatorzy natury. Pokazane zostaną najnowsze techniki badawcze stosowane we współczesnej systematyce zwierząt. To wyjątkowa okazja, by zajrzeć za kulisy pracy naukowców i zobaczyć, jak bada się ssaki jaskiniowe – zarówno te żyjące obecnie, jak i te sprzed tysięcy lat. Uczestnicy odkryją również metody wykorzystywane w archeozoologii, dowiedzą się, jak wygląda codzienna praca badacza motyli, a także poznają tajniki nowoczesnych analiz genetycznych pierwotniaków.
Wstęp wolny!
Zapraszamy na XXIV Festiwal "Nauka z Pałacem w tle", 19-20 września 2026 w Pałacu w Jabłonnie, w godz. 11.00-17.00

11/09/2026

Dni Ewolucji 🦏🧬to czas wypełniony ciekawymi prelekcjami i spotkaniami z nauką. Zapraszamy do rejestracji!

📢 Otwieramy zapisy na Dni Ewolucji 2026!
📅 9-10 października 2026 r. serdecznie zapraszamy na Dni Ewolucji organizowane przez Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk , w ramach projektu „Na tropie ewolucji z Nosią - odkrywaj historię życia zapisaną w DNA i skamieniałościach”, finansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w programie „Kompas Młodego Obywatela”.

🏫 9 października (piątek) – dzień dla grup szkolnych
Uczniów krakowskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych zapraszamy na warsztaty i wykłady poświęcone ewolucji, przystosowaniom organizmów, genetyce oraz fascynującym zagadkom świata przyrody.
W programie m.in.:
🔬 Genetyczne śledztwo – jak DNA pomaga odkrywać ewolucję zwierząt
🦋 Ewolucja wokół nas – odkryj niezwykły świat przystosowań organizmów
🌺 Kwiaty i owady – miliony lat współpracy
🐚 Sześcienne kupy, żelazne muszle i toksyczne pióra – przegląd najdziwniejszych adaptacji świata przyrody
🎤 Wykład O ewolucji u owadów

👨‍👩‍👧‍👦 10 października (sobota) – dzień dla osób indywidualnych i rodzin
Zapraszamy wszystkich miłośników przyrody i nauki do wspólnego odkrywania tajemnic ewolucji!
W programie:
🧬interaktywne zajęcia i pogadanki „Ewolucja bez tajemnic – od mikroświata po niezwykłe supermoce zwierząt”
🎤 Wykład plenarny
🦏 Warsztaty rodzinne „Nosorożec włochaty z filcu” (liczba miejsc ograniczona! Wymagane zapisy)

Po szczegółowe informacje zapraszamy na stronę: https://www.isez.pan.krakow.pl/pl/projekty-edukacyjne

Nie przegapcie wyjątkowej okazji, aby zajrzeć za kulisy badań naukowych, poznać niezwykły świat ewolucji i odwiedzić Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN !