Institute of Archaeology, Jagiellonian University (Cracow)

Jeśli nie wiecie co zrobić w weekend, a pogoda zapowiada się fantastycznie, to zapraszamy do Karwina, gdzie będzie można wziąć udział w grze terenowej i poznać sekrety walk pod Krakowem, które badamy w ramach jednego z naszych projektów .

To już w przyszłą niedzielę! Rezerwujcie czas, moc atrakcji, wystawy grup rekonstrukcji historycznej! Karwin godzina 15:00 ❗️

📢 Miło nam poinformować o publikacji artykułu „Modeling Ritual Communication: Sound and Sight in the Principia of the Roman Legionary Fortress at Novae”, którego współautorem jest nasz kolega dr Kamil Kopij. Tekst ukazał się na łamach czasopisma „American Journal of Archaeology" 🏛️📚

Autorzy wykorzystali modelowanie 3D 💻, analizy widoczności (GIS) 👁️ oraz symulacje akustyczne 🔊, aby zbadać, w jaki sposób architektura rzymskiej twierdzy legionowej w Novae wpływała na przebieg oficjalnych ceremonii i wystąpień publicznych. Wyniki badań pokazują, że poszczególne przestrzenie obozu zostały zaprojektowane tak, by w różnym stopniu kształtować doświadczenia uczestników – od masowego odbioru przemówień po bardziej ekskluzywny udział w rytuałach przeznaczonych dla wybranych grup.

Publikacja powstała w ramach projektu „One, Two, Three! Can Everybody Hear Me? Can Everybody See Me? Acoustics and Proxemics of Roman contiones”, kierowanego przez dr. Kopija i finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki w konkursie SONATA 15 (nr projektu 2019/35/D/HS3/00105) 🎓🇵🇱

Badania te łączą archeologię, historię starożytną, analizę przestrzenną oraz nowoczesne metody cyfrowe 🤝, pozwalając lepiej zrozumieć, jak Rzymianie projektowali przestrzenie służące komunikacji, budowaniu autorytetu i integracji wspólnoty 🏛️🗣️👥

👏 Gratulujemy autorom i zachęcamy do lektury!

🎤🎧A na naszym kanale youtub'owym znajdziecie rozmowę dra Kamila Kopija z prof. Margaritą Díaz-Andreu (ICREA, Uniwersytet w Barcelonie) oraz dr Zoraną Djordjević o fascynującej i nowatorskiej dziedzinie badań, jaką jest archeoakustyka.
🟠LINK W KOMENTARZU🟠
🎙️ Czym jest archeoakustyka i jak bada się dźwięki, które rozbrzmiewały setki, a nawet tysiące lat temu? Jakie znaczenie miały akustyka jaskiń, sztuka naskalna, średniowieczne kościoły i krajobrazy dźwiękowe dla dawnych społeczności? W jaki sposób współczesne technologie, symulacje komputerowe, GIS oraz pomiary akustyczne pomagają naukowcom rekonstruować brzmienie przeszłości?
🎙️ Nasze gościnie opowiadają o swoich badaniach nad sztuką naskalną, świętymi krajobrazami dźwiękowymi oraz relacjami między przestrzenią, architekturą i dźwiękiem. To rozmowa o tym, dlaczego archeologia nie powinna ograniczać się wyłącznie do tego, co możemy zobaczyć, ale zajmować się również tym co możemy usłyszeć.

Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego Koło Naukowe Studentów Archeologii UJ Poza Kontekstem

🔥Tegoroczna inauguracja Europejskich Dni Archeologii odbyła się w wyjątkowej scenerii dolnośląskiego Siedlęcina i średniowiecznej Wieży Książęcej z zachowanymi spektakularnymi malowidłami legendy o królu Arturze, czyli w miejscu, gdzie historia i archeologia spotykają się z nowoczesnością i multidyscyplinarnością badań
naukowych.

𝗡𝗔𝗦𝗭𝗔 𝗥𝗘𝗟𝗔𝗖𝗝𝗔 𝗙𝗜𝗟𝗠𝗢𝗪𝗔 𝗭 𝗜𝗡𝗔𝗨𝗚𝗨𝗥𝗔𝗖𝗝𝗜 𝗘𝗗𝗔𝟮𝟬𝟮𝟲: https://tinyurl.com/wax66x5h
𝗔𝗡𝗜𝗠𝗔𝗖𝗝𝗔 𝟯𝗗 𝗪𝗜𝗘Ż𝗬 𝗪 𝗦𝗜𝗘𝗗𝗟Ę𝗖𝗜𝗡𝗜𝗘: https://tinyurl.com/zjn4td38

🔥Szczególnym wydarzeniem był udział w inauguracji tegorocznej edycji Europejskich Dni Archeologii naukowców z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, którzy zaprezentowali najnowsze osiągnięcia badawcze oraz przykłady wykorzystania zaawansowanych metod dokumentacji i analizy stanowisk archeologicznych. Ich prezentacje pokazały, że archeologia XXI wieku łączy wiedzę humanistyczną z niezwykłym, czasem wręcz oszałamiającym potencjałem nowych technologii. Dr Przemysław Nocuń z Instytutu Archeologii UJ i Stowarzyszenia Wieża Książęca w Siedlęcinie zaprezentował wyniki 18 lat archeologicznych prac badawczych, które prowadzi w Wieży Książęcej w Siedlęcinie, w tym analiz malowideł ze scenami legendy o królu Arturze i sir Lancelocie z Jeziora, jednych z nielicznych zachowanych w Europie i jedynych zachowanych in situ takiej skali przedstawień, o których informowaliśmy niespełna rok temu.
🔥W centrum uwagi znalazły się nowoczesne technologie, wykorzystywane we współczesnych badaniach archeologicznych przez zespół pod kierownictwem dr. hab. Radosława Palonki, prof. UJ i badaczy z Instytutu Archeologii UJ. Skanowanie 3D, fotogrametria, badania geofizyczne, analizy cyfrowe czy wykorzystanie dronów pokazują, jak innowacyjne narzędzia wspierają dziś odkrywanie i ochronę zabytków, ale także ich udostępnianie szerokiej publiczności. Ogromne wrażenie na zebranych zrobiły także rekonstrukcje i wizualizacje cyfrowe, w tym tzw. video mapowanie malowideł ze scenami arturiańskimi, wykonane przez zespół profesora Palonki wraz z badaczami z krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

WYDARZENIA EUROPEJSKICH DNI ARCHEOLOGII 2026, W KTÓRYCH BIORĄ UDZIAŁ BADACZE Z NASZEGO INSTYTUTU:
🔴https://openagenda.com/jea-2026-poland/events/sesja-popularnonaukowa-z-glebi-azji-nad-san-kultura-koczowniczych-scytow-prezentacja-wybranych-zagadnien?cl=en
🔴https://openagenda.com/jea-2026-poland/events/w-kregu-indianskich-opowiesci-czesc-ii?cl=en
🔴https://openagenda.com/jea-2026-poland/events/podroz-przez-swiat-legend-od-mrowki-do-czlowieka-gra-terenowa-przygotowana-przez-studentow-instytutu-archeologii-uj?cl=en
🔴https://openagenda.com/jea-2026-poland/events/wielkosc-i-upadek-grodu-w-wicinie-4487246?cl=en
https://openagenda.com/jea-2026-poland/events/ogolnopolska-inauguracja-eda-2026-uwaga-data-wydarzenia-09062026?cl=en
🔴https://openagenda.com/jea-2026-poland/events/gra-terenowa-zostan-archeologiem-w-wiezy-ksiazecej-w-siedlecinie?cl=en

Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego Koło Naukowe Studentów Archeologii UJ Poza Kontekstem Uniwersytet Jagielloński Wieża książęca w Siedlęcinie / Ducal tower in Siedlecin (Poland) Narodowy Instytut Dziedzictwa



https://www.uj.edu.pl/wiadomosci/-/journal_content/56_INSTANCE_d82lKZvhit4m/10172/161120507

Z wielką przyjemnością chcielibyśmy poinformować, że czasopismo naszego Instytutu, Recherches Archéologiques NS, ma nowy zespół redakcyjny, w skład którego wchodzą dr hab. Radosław Palonka, prof. UJ (Redaktor Naczelny), dr Julia Kościuk-Załupka oraz dr Joanna Markiewicz.

Jednocześnie informujemy, że zakończył się nabór tekstów do najbliższego numeru naszego czasopisma i rozpoczęły się tym samym intensywne prace redakcyjne.

Wszystkim Autorom, którzy przekazali nam swoje teksty, serdecznie dziękujemy. Jednocześnie zapraszamy wszystkich do nadsyłania artykułów do planowanego kolejnego numeru. Informacje o czasopiśmie oraz wytyczne dla Autorów znajdują się na naszej stronie internetowej: https://recherches.archeo.uj.edu.pl

🇵🇱🏺 Dziś rozpoczyna się jubileuszowa konferencja „Polacy nad Nilem / Poles on the Nile 2026”!

W dniach 9–12 czerwca 2026 r. odbędzie się doroczna konferencja sprawozdawcza „Polacy nad Nilem”, organizowana przez Katedrę Archeologii Egiptu i Nubii Wydziału Archeologii UW oraz Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Tegoroczna edycja ma szczególny charakter — konferencja świętuje swoje 20-lecie! 🎉

Wydarzenie rozpocznie się dziś uroczystością w Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego, a w kolejnych dniach zaprezentowane zostaną najnowsze wyniki badań polskich projektów archeologicznych prowadzonych w Egipcie i Sudanie. 🌍💻

Z radością informujemy, że w programie znalazły się referaty oparte na badaniach archeologicznych prowadzonych w Egipcie przez ekspedycje z naszego instytutu:

🔹 Joanna Dębowska-Ludwin, Agnieszka Mączyńska
Beyond the brewery: Tell el-Farkha in the 2025 season

🔹 Joanna Dębowska-Ludwin
Changing funerary practices and social structure at Tell el-Farkha from the Early Dynastic to the Old Kingdom

🔹 Mariusz Jucha, Grzegorz Bąk-Pryc, Natalia Małecka-Drozd, Magdalena Kazimierczak
Tell el-Murra — research during the 2026 excavation season

Serdecznie gratulujemy naszym badaczkom i badaczom oraz zachęcamy do udziału w konferencji (formuła hybrydowa)👏🏺

🏰✨ IA UJ podczas ogólnopolskiej inauguracji Europejskich Dni Archeologii 2026!

9 czerwca 2026 r. w wyjątkowej przestrzeni Wieży Książęcej w Siedlęcinie odbędzie się ogólnopolska inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 pod hasłem:
👉 „Zaangażowanie społeczne i wolontariat w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego”.

Z ogromną radością informujemy, że w programie wydarzenia bardzo wyraźnie zaznaczy się obecność przedstawicieli Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz krakowskiego środowiska naukowego! 🎓🏛️

👤 Dr Przemysław Nocuń z IA UJ opowie o wynikach badań nad jednym z najciekawszych średniowiecznych zabytków rezydencjonalnych w Polsce w wystąpieniu:
📌 „Nie tylko Lancelot”: Wieża Książęca w Siedlęcinie w świetle dotychczasowych badań.

💻📸 Nowoczesne metody dokumentacji i digitalizacji zabytków zaprezentuje zespół związany z IA UJ:
dr hab. Radosław Palonka, prof. UJ, Bolesław Zych, Izabela Śmieszek, Katarzyna Ciomek oraz Jakub Śliwa, we współpracy z dr. Dawidem Kozłowskim z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

🤝 Ważnym tematem wydarzenia będzie także rola wolontariatu, działań lokalnych i społecznego zaangażowania w ochronę oraz popularyzację dziedzictwa archeologicznego. O tych zagadnieniach opowie dr Przemysław Nocuń wspólnie z Ewą Małochą ze Stowarzyszenia „Wieża Książęca w Siedlęcinie”.

🔎 W programie znajdzie się również prezentacja nowych technologii w służbie archeologii, pokazująca, jak cyfrowe narzędzia wspierają badania, dokumentację i popularyzację dziedzictwa.

👏 Gratulujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikom z IA UJ oraz Krakowa i cieszymy się, że nasze środowisko współtworzy tak ważne wydarzenie popularyzujące archeologię i ochronę dziedzictwa!

Serdecznie zapraszamy na wykład gościnny dr. Dariusza Błaszczyka z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego pt.:

🏺 „Średniowieczne cmentarzyska z grobami w obudowach kamiennych z Mazowsza i Podlasia w świetle badań izotopowych”

Spotkanie będzie poświęcone najnowszym badaniom nad średniowiecznymi cmentarzyskami z obszaru Mazowsza i Podlasia oraz możliwościom, jakie w archeologii dają analizy izotopowe. To doskonała okazja, by dowiedzieć się więcej o metodach pozwalających lepiej poznawać dawne społeczności, ich mobilność, dietę i warunki życia. 🧬⚰️🪨

📅 3 czerwca 2026 r.
🕦 godz. 11.45
📍 sala gotycka, Instytut Archeologii UJ, ul. Gołębia 11

Wykład organizują Dyrekcja Instytutu Archeologii UJ oraz Zakład Archeologii Średniowiecza i Czasów Nowożytnych.

Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych! 😊

🔆Na kanale Poza Kontekstem znajdziecie rozmowę z dr. Karolem Dzięgielewskim na temat pozyskiwania soli w pradziejach, jego (i nie tylko jego) badaniach na stanowisku Brzezie 17 i nowej publikacji na ten temat!

Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego Koło Naukowe Studentów Archeologii UJ Wydawnictwo Profil-Archeo

"Białe złoto" w prehistorii? 🤔
Czy wiedzieliście, że w okolicach Krakowa od prehistorii ludzie trudnili się produkcją soli? Skąd to wiemy? Na przykład z badań autostradowych z początków lat 2000. Tym razem na naszym celowniku znalazło się stanowisko Brzezie 17. Właśnie ukazała się nowa książka dr. Karola Dzięgielewskiego (Institute of Archaeology, Jagiellonian University (Cracow)), w której przedstawia kompleksowe badania pozostałości osady solowarskiej z późnej epoki brązu. Autor opracowania odwiedził nasze nowe studio i opowiedział nam trochę o swoich badaniach (resztę interesujących szczegółów będziecie musieli wyczytać w jego publikacji 😉). Opowieść uzupełniła prof. dr hab. Agnieszka Czekaj-Zastawny (Ośrodek Archeologii Gór i Wyżyn Instytutu Archeologii i Etnologii PAN), która przez wiele lat prowadziła wykopaliska w Brzeziu i opublikowała wyniki badań nad wcześniejszą, neolityczną osadą kultury ceramiki wstęgowej rytej.

🔥Z filmu dowiecie się m.in.:
➡️Jak pozyskiwano sól w prehistorii?
➡️Skąd przybyli niektórzy mieszkańcy osady?
➡️Czy archeolodzy odkryli pozostałości jednej z najstarszych dróg w Polsce?
➡️W jakich innych okresach ludzie zamieszkiwali to miejsce?
➡️Jak wyglądała neolityczna osada?

Wydawnictwo Profil-Archeo