19/05/2026
Apel polskich środowisk w sprawie pełnego upamiętnienia Marii Skłodowskiej-Curie na banknocie euro.
Do polskich organizacji społecznych, kulturalnych, edukacyjnych i patriotycznych do przedstawicieli polskiej mniejszości narodowej, do wszystkich osób i środowisk zaangażowanych w zachowanie polskiej tożsamości, języka, kultury i pamięci historycznej.
Szanowni Państwo,
jako przedstawiciele Centrum Edukacji Inicjatyw Przedsiębiorczości im. Mikołaja Reja, zwracamy się z apelem o wspólne zainteresowanie się sprawą, która dotyczy nie tylko projektu nowego banknotu euro, lecz także sposobu, w jaki Europa pamięta o wkładzie Polaków w swoje dziedzictwo naukowe, kulturalne i cywilizacyjne.
Chodzi o zapowiadany projekt banknotu o nominale 20 euro z wizerunkiem Marii Skłodowskiej-Curie - wybitnej uczonej, Polki urodzonej w Warszawie, dwukrotnej laureatki Nagrody Nobla, jednej z najważniejszych postaci w historii światowej nauki. W przestrzeni publicznej pojawiły się informacje, że na projekcie banknotu może zostać użyta skrócona forma jej nazwiska: „Marie Curie” lub nawet samo „Curie”, z pominięciem członu „Skłodowska”.
Z uznaniem przyjmujemy oficjalny apel Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rzeczypospolitej Polskiej, pana Marcina Kulaska, skierowany do prezes Europejskiego Banku Centralnego, pani Christine Lagarde, w sprawie umieszczenia na banknocie pełnego imienia i nazwiska polskiej noblistki: Maria Skłodowska-Curie. Minister słusznie podkreślił, że chodzi zarówno o szacunek dla osiągnięć naukowych uczonej, jak i o uznanie jej polskich korzeni.
Nie jest to sprawa wyłącznie formalna ani drugorzędny spór o zapis nazwiska. To kwestia prawdy historycznej, szacunku dla biografii wielkiej uczonej oraz uznania miejsca Polski w europejskim dziedzictwie naukowym. Człon „Skłodowska” nie jest dodatkiem, który można pominąć bez znaczenia. Jest integralną częścią tożsamości Marii Skłodowskiej-Curie, świadectwem jej pochodzenia, rodzinnej historii, języka i kultury, z których wyszła.
Maria Skłodowska-Curie urodziła się w Warszawie w 1867 roku. Była wybitną fizyczką i chemiczką. W 1903 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki, a w 1911 roku - Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Choć swoją wielką karierę naukową rozwijała we Francji, zachowała świadomość polskiego pochodzenia. O tej więzi świadczy między innymi fakt, że jeden z odkrytych przez siebie pierwiastków nazwała polonem - na cześć Polski.
Jej dorobek należy do całego świata. Maria Skłodowska-Curie jest częścią dziedzictwa europejskiego i uniwersalnej historii nauki. Nie oznacza to jednak, że można odrywać ją od jej polskich korzeni. Przeciwnie - prawdziwie europejska pamięć powinna być pamięcią pełną, uczciwą i zdolną do uznania wkładu poszczególnych narodów w budowanie wspólnej cywilizacji.
Warto zauważyć, że inne postacie historyczne wskazywane w kontekście nowych banknotów euro - takie jak Miguel de Cervantes czy Ludwig van Beethoven - zachowują swoje pełne, rozpoznawalne imiona i nazwiska. W tym świetle pominięcie członu „Skłodowska” może być odbierane jako nierówne potraktowanie polskiej noblistki oraz jako zubożenie pamięci o jej rzeczywistej biografii.
Dla Polaków mieszkających na Ukrainie ta sprawa ma szczególne znaczenie. Jako wspólnota od pokoleń pielęgnująca polskość poza granicami państwa polskiego dobrze wiemy, jak ważne są język, nazwisko, pamięć rodzinna, narodowa tożsamość i ciągłość kultury. Wiemy, że czasem właśnie imię i nazwisko stają się nośnikiem historii, godności i przynależności. Wiemy również, jak łatwo w przestrzeni publicznej mogą zanikać ślady polskiej obecności, jeśli nie są one świadomie chronione i przypominane.
Dlatego uważamy, że polskie środowiska na Ukrainie mają moralne prawo i obowiązek zabrać głos w tej sprawie. Nie przeciwko komukolwiek, lecz w imię prawdy, szacunku i odpowiedzialności za dziedzictwo, które otrzymaliśmy od poprzednich pokoleń i które jesteśmy zobowiązani przekazać dalej.
Apelujemy do polskich organizacji społecznych, kulturalnych, edukacyjnych i patriotycznych działających, do szkół, stowarzyszeń, środowisk parafialnych, mediów polskich, animatorów kultury, nauczycieli, rodziców i młodzieży, aby:
🔹zainteresowali się sprawą projektu banknotu euro z wizerunkiem Marii Skłodowskiej-Curie;
🔹publicznie poparli postulat użycia pełnego zapisu jej imienia i nazwiska: Maria Skłodowska-Curie;
🔹rozpowszechniali informacje o znaczeniu tej sprawy w swoich środowiskach;
🔹włączyli się w działania społeczne i informacyjne wspierające inicjatywę pełnego upamiętnienia polskiej noblistki;
🔹wyrazili solidarne stanowisko w obronie polskiego dziedzictwa naukowego, narodowego i kulturowego.
Ostateczny wybór projektu oraz sposobu zapisu nazwiska na nowym banknocie euro ma zostać ogłoszony pod koniec 2026 roku. Właśnie dlatego obecny moment jest właściwy, aby głos polskich środowisk został usłyszany. Nie chodzi o gest symboliczny pozbawiony znaczenia. Chodzi o to, aby Europa, oddając hołd wielkiej uczonej, uczyniła to w sposób pełny, prawdziwy i wierny jej biografii.
Maria Skłodowska-Curie była Polką. Była zarazem obywatelką świata nauki i jedną z najważniejszych kobiet w historii cywilizacji. Te dwie prawdy nie są ze sobą sprzeczne. Przeciwnie - dopiero razem tworzą pełny obraz jej życia i dorobku.
Europa, która chce pamiętać o Marii Skłodowskiej-Curie, powinna pamiętać nie tylko o jej odkryciach, ale również o jej imieniu, nazwisku i korzeniach.
Z wyrazami szacunku
Zarząd Centrum Edukacji Inicjatyw Przedsiębiorczości im. Mikołaja Reja
16/06/2026
19/05/2026
19/05/2026
17/05/2026