Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk

24/09/2026

Konferencja Freshwater Mussel Conservation Society z udziałem naukowców z naszego Instytutu!

Freshwater Mussel Conservation Society (FMCS, Towarzystwo Ochrony Mięczaków Słodkowodnych), jest założoną w USA organizacją o zasięgu ogólnoświatowym, która zajmuje się badaniami naukowymi tej grupy oraz praktyką jej ochrony. FMCS organizuje co dwa lata regularne konferencje w USA i w Europie. Ostatnia z nich odbyła się w dniach 7-10 września bieżącego roku w historycznym miasteczku Braganca, w Portugalii.

Tematyka konferencji obejmowała zagadnienia związane z gatunkami inwazyjnymi, świadczeniami ekosystemowymi mięczaków, różnorodności gatunkowej, taksonomii i filogeografii, oraz cały jeden dzień poświęcono zagadnieniom ich masowego wymierania w skali całego globu i różnorodnym formom ich ochrony. Sesję poświęconą rozrodowi mięczaków i ekologii ich populacji moderował dr hab. Tadeusz Zając, profesor naszego instytutu. Na konferencji wystąpiło wielu znakomitych mówców, m.in. prof. David Strayer, długoletni redaktor naczelny Freshwater Biology, prof. David Aldridge, szef zespołu biologii wód słodkich na Uniwersytecie w Cambridge, prof. Art Bogan, długoletni szef muzeum historii naturalnej w północnej Karolinie USA, prof. Juergen Geist z TUM w Monachium, Mary Seddon, szefowa Mollusk Specialist Group w SSC IUCN oraz dr Agustin Basso z Uniwersytetu w Santa Fe w Argentynie. Ze strony IOP PAN, dr hab. Tadeusz Zając referował na konferencji wyniki badań dotyczących populacyjnych mechanizmów związanym z masowymi wymieraniami ginącego gatunku małży, skójki sikawicy Unio nanus (crassus complex), a dr Adam Ćmiel prezentował wyniki badań na filogenetyką tego samego gatunku i jej związków z plastycznością fenotypową muszli.

***
Freshwater Mussel Conservation Society conference featuring scientists from our Institute!

The Freshwater Mussel Conservation Society (FMCS), an organization founded in the USA with a worldwide scope, is dedicated to scientific research on this group of organisms as well as to practical conservation efforts. FMCS organizes regular conferences every two years, alternating between the USA and Europe. The most recent conference was held on September 7–10 of this year in the historic town of Bragança, Portugal.

The conference covered a wide range of topics, including invasive species, ecosystem services provided by freshwater mollusks, species diversity, taxonomy and phylogeography. An entire day was devoted to the issue of their mass extinction on a global scale and to various approaches to their conservation. The session on mollusk reproduction and population ecology was chaired by Dr. Tadeusz Zając, Professor at our Institute. The conference featured numerous distinguished speakers, including Prof. David Strayer, long-standing Editor-in-Chief of Freshwater Biology; Prof. David Aldridge, Head of the Freshwater Biology group at the University of Cambridge; Prof. Art Bogan, long-standing head of the natural history museum in North Carolina, USA; Prof. Juergen Geist of the Technical University of Munich (TUM); Mary Seddon the Head of the Mollusk Specialist Group of the IUCN Species Survival Commission (SSC); and Dr. Agustin Basso of the University of Santa Fe, Argentina. From the IOP PAN, prof. Tadeusz Zając presented the results of research on population-level mechanisms associated with the mass extinction of the endangered freshwater mussel species Unio nanus (crassus complex). Dr. Adam Ćmiel presented research findings on the phylogeny of the same species and its relationship to phenotypic plasticity in shell morphology.

23/09/2026

Sukces naszej doktorantki podczas Naukowej Sesji Doktorantów!

Szkoła Doktorska Nauk Przyrodniczych i Rolniczych, którą IOP PAN współtworzy wraz z Instytutem Botaniki PAN, Instytutem Fizjologii Roślin PAN, Instytutem Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN oraz Instytutem Zootechniki – PIB, kształci doktorantów w trzech dyscyplinach naukowych: naukach biologicznych, rolnictwie i ogrodnictwie oraz zootechnice i rybactwie.

Każdego roku, w ramach Programu Kształcenia, organizowana jest Naukowa Sesja Sprawozdawcza. Podczas sesji doktoranci prezentują postępy w przygotowaniu rozpraw doktorskich oraz realizacji Indywidualnych Planów Badawczych. Integralną częścią wydarzenia jest konkurs na najlepszą prezentację.
W tegorocznej edycji konkursu I miejsce po raz trzeci z rzędu zdobyła Martyna Budziak z naszego Instytutu. II miejsce zajęli Honorata Wacławek (IB PAN) oraz Grzegorz Myćka (IZ-PIB), natomiast III miejsce przypadło Idze Wiercińskiej (IB PAN).

Serdecznie gratulujemy Martynie Budziak oraz pozostałym laureatom i życzymy wszystkim dalszych sukcesów naukowych!

22/09/2026

Medal im. Ludwika Tomiałojcia dla Nurii Selvy!

16 września 2026 r. dr hab. Nuria Selva została uhonorowana Medalem im. Ludwika Tomiałojcia, przyznawanym przez Komitet Biologii Środowiskowej i Ewolucyjnej Polskiej Akademii Nauk. Medal jest przyznawany osobom, które wniosły znaczący wkład w badania i ochronę różnorodności biologicznej w Polsce. Wyróżnienie ustanowiono ku pamięci wybitnego polskiego ornitologa i przyrodnika zajmującego się ochroną przyrody, prof. Ludwika Tomiałojcia (1939–2020).

Medal wręczyła dr hab. Nurii Selvie prof. dr hab. Joanna Rutkowska podczas 12th Polish Evolutionary Conference na Uniwersytecie Łódzkim.

Towarzyszący uroczystości wykład dr hab. Nurii Selvy, zatytułowany „A Look into Conservation through the Eyes of a Forest” („Spojrzenie na ochronę przyrody oczami lasu”), poświęcony był wyjątkowym wartościom Puszczy Białowieskiej oraz wieloletniej kampanii na rzecz jej ochrony, która wciąż trwa. Wykład zakończył się hołdem dla osób, które poświęciły swoje życie ochronie Puszczy i których nie ma już wśród nas — ludzi podążających śladami prof. Ludwika Tomiałojcia: Janusza Korbela, Wiesława Walankiewicza i Tomasza Wesołowskiego.

Serdecznie gratulujemy!

Fot. Adam Wajrak

***

Nuria Selva awarded the Ludwik Tomiałojć Medal

On 16 September 2026, Dr hab. Nuria Selva was awarded the Ludwik Tomiałojć Medal by the Committee on Environmental and Evolutionary Biology of the Polish Academy of Sciences. The medal recognises individuals who have made significant contributions to the research and protection of biodiversity in Poland. The distinction was established in honour of the eminent Polish ornithologist and conservationist, Professor Ludwik Tomiałojć (1939–2020).

The medal was presented to Dr Selva by Prof. Joanna Rutkowska during the 12th Polish Evolutionary Conference at the University of Łódź.

As part of the ceremony, Dr Selva gave a lecture entitled “A Look into Conservation through the Eyes of a Forest”. The lecture focused on the outstanding natural values of Białowieża Forest and the long-standing campaign for its protection, which is still ongoing. It concluded with a tribute to those who dedicated their lives to protecting the Forest and are no longer with us—people who followed in the footsteps of Prof. Ludwik Tomiałojć: Janusz Korbel, Wiesław Walankiewicz and Tomasz Wesołowski.

Congratulations!

Photo: Adam Wajrak

17/09/2026

Instytut utrzymuje wyróżnienie HR Excellence in Research!

Z przyjemnością informujemy, że w wyniku przeprowadzonego site visit Instytut pozytywnie przeszedł ocenę realizacji zasad HR Excellence in Research (HRS4R) i utrzymał przyznane wyróżnienie.

HR Excellence in Research to prestiżowe wyróżnienie przyznawane instytucjom, które konsekwentnie wdrażają zasady Europejskiej Karty Naukowca i podejmują działania na rzecz tworzenia przyjaznego, transparentnego i wspierającego środowiska pracy oraz rozwoju kariery naukowej.

Uzyskany rezultat potwierdza nasze zaangażowanie w konsekwentne wdrażanie standardów Europejskiej Karty Naukowca oraz tworzenie środowiska sprzyjającego rozwojowi naukowemu i zawodowemu pracowników, w szczególności poprzez dbałość o transparentne zasady zatrudnienia i rozwoju kariery, wysokie standardy pracy naukowej oraz zapewnienie odpowiednich warunków do prowadzenia badań.

Serdecznie dziękujemy ekspertom oceniającym za wizytę, konstruktywne rozmowy, cenne spostrzeżenia oraz niezwykle dobrą i inspirującą atmosferę całego spotkania. Była to dla nas cenna okazja do wymiany doświadczeń, które pomogą nam jeszcze lepiej rozwijać działania w tym obszarze.

Cieszymy się, że nasz Instytut jest częścią europejskiej inicjatywy HR Excellence in Research i możemy wspólnie przyczyniać się do budowania środowiska, w którym nauka, rozwój zawodowy i dobre warunki pracy wzajemnie się wspierają.

Utrzymanie wyróżnienia jest dla nas ważnym potwierdzeniem dotychczasowych działań, a jednocześnie zachętą do dalszego rozwoju i doskonalenia standardów wspierających naszą społeczność naukową.

***

Our Institute Maintains the HR Excellence in Research Award!

We are pleased to announce that, following the site visit, our Institute successfully passed the assessment of the implementation of the HR Excellence in Research (HRS4R) principles and has maintained the award.

HR Excellence in Research is a prestigious recognition awarded to institutions that are committed to consistently implementing the principles of the European Charter for Researchers and taking action to foster a supportive, transparent, and enabling working environment and to promote researchers’ career development.

This positive outcome confirms our commitment to the consistent implementation of the standards of the European Charter for Researchers and to creating an environment that supports the scientific and professional development of our staff, in particular, through transparent employment and career development policies, high standards of research practice, and the provision of appropriate conditions for conducting research.

We would like to sincerely thank the assessors for their visit, constructive discussions, valuable insights, and the exceptionally positive and inspiring atmosphere throughout the meeting. It was a valuable opportunity to exchange experiences and perspectives that will help us further develop our activities in this area.

We are proud that our Institute is part of the European HR Excellence in Research initiative and that we can contribute to building an environment in which research, professional development, and good working conditions mutually reinforce one another.

Maintaining the award is an important confirmation of our achievements to date and, at the same time, an encouragement to continue developing and improving the standards that support our research community.

14/09/2026

„Motyle i badyle” podwójnym laureatem Plebiscytu „Słoneczniki 2026” organizowanego przez CzasDzieci.pl, w kategorii PRZYRODA!

Statuetka Złotego Słonecznika oraz Nagroda Rodziców za najbardziej rozwojową krakowską inicjatywę dla dzieci przypadła w tym roku warsztatom z cyklu „Motyle i badyle”, prowadzonym przez Muzeum Narodowe w Krakowie we współpracy z Instytutem Ochrony Przyrody PAN.

Ogromnie się cieszymy, że warsztaty łączące sztukę z naukami przyrodniczymi zostały docenione przez Jury Konkursu oraz przez Rodziców – tym bardziej, że to już drugi rok z rzędu, kiedy „Motyle i badyle” zostają wyróżnione w Plebiscycie „Słoneczniki”.

To dla nas ogromna radość i jednocześnie wielka motywacja, by dalej szukać sposobów na rozbudzanie w dzieciach ciekawości świata, uważności i zachwytu nad przyrodą.

Dziękujemy Jury Plebiscytu za docenienie tego projektu, a Rodzicom – za zaufanie i głosy oddane na „Motyle i badyle”. To właśnie takie wyróżnienie, pochodzące od osób, dla których tworzymy te spotkania, cieszy nas szczególnie.

Dziękujemy Muzeum Narodowemu w Krakowie za wspaniałą współpracę i wspólne tworzenie tego niezwykłego projektu. Dziękujemy również wszystkim Osobom, które przez ostatnie lata swoją pracą, wiedzą i zaangażowaniem sprawiały, że „Motyle i badyle” mogły się rozwijać.

I oczywiście ogromne podziękowania kierujemy do Dzieci i ich Rodziców – za Waszą ciekawość, pytania, zachwyt i za to, że chcecie razem z nami odkrywać świat.

Składamy również serdecznie gratulacje wszystkim instytucjom nagrodzonym i nominowanym w tegorocznej edycji „Słoneczników”. To ogromna radość móc znaleźć się w tak wspaniałym gronie inicjatyw tworzonych z myślą o dzieciach.

A my… mamy jeszcze większą motywację, by działać dalej!

---
Projekt „Motyle i badyle” realizowany był w ramach projektu „Biblioteka Książąt Czartoryskich – rozbudowa i modernizacja oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie”, współfinansowanego przez UE ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.

Słoneczniki
Muzeum Narodowe w Krakowie
Fundacja Czas Dzieci

10/09/2026

PL Seminarium IOP PAN!

Serdecznie zapraszamy na seminarium Instytutu Ochrony Przyrody PAN, które odbędzie się we wtorek 15.09.2026 r. o godzinie 13:00 w sali konferencyjnej (Mickiewicza 33, Kraków) oraz online (link poniżej). Naszym prelegentem będzie dr Hector Ruiz (University of Leon, Hiszpania), który zaprezentuje referat pt. "Zęby i pazury: zachowanie, ekologia i ochrona dużych i małych drapieżników”.

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych!

Link do transmisji online: https://teams.microsoft.com/dl/launcher/launcher.html?url=%2F_%23%2Fmeet%2F343684922682081%3Fp%3De8PuRpe76V5Bq6DkrH%26anon%3Dtrue&type=meet&deeplinkId=df4c839d-cce7-4c0b-ab16-814f8ac6ec1b&directDl=true&msLaunch=true&enableMobilePage=true&suppressPrompt=true

***

EN IOP PAN Seminar!

We would like to invite you to our seminar, which will take place on Tuesday 15th September 2026 at 1:00 p.m. in the IOP PAN conference hall (Mickiewicza 33, Kraków) and online (link below). Our speaker will be Hector Ruiz, PhD (University of Leon, Spain). He will give a talk entitled "Tooth and claw: behaviour, ecology, and conservation of large and small carnivores".

Everyone is welcome!

Link to online streaming: https://teams.microsoft.com/dl/launcher/launcher.html?url=%2F_%23%2Fmeet%2F343684922682081%3Fp%3De8PuRpe76V5Bq6DkrH%26anon%3Dtrue&type=meet&deeplinkId=df4c839d-cce7-4c0b-ab16-814f8ac6ec1b&directDl=true&msLaunch=true&enableMobilePage=true&suppressPrompt=true

04/09/2026

PL Kierunek Estonia - udział naszej doktorantki w międzynarodowej szkole letniej ACT! w Tartu

Z przyjemnością informujemy, że nasza doktorantka Joanna Macur wzięła udział w prestiżowej szkole letniej ACT! Summer School Series: Observation, Modelling and Acting for Sustainable Land-Use in the Context of Climate Change and Biodiversity, organizowanej w ramach międzynarodowych projektów Europe-LAND i SUNRISE przy wsparciu Programu Uniwersytetów Bałtyckich (BUP).

To interdyscyplinarne wydarzenie łączyło obserwację Ziemi, integrację i analizę danych przestrzennych oraz metody modelowania z analizą podmiotów, polityk i procesów zarządzania. Podczas licznych wykładów i warsztatów Joanna mogła poszerzyć swoją wiedzę m.in. w zakresie:
- Obserwacji użytkowania gruntów (w tym teledetekcji satelitarnej, badań terenowych i pozyskiwania danych z dronów) oraz przetwarzania i modelowania danych przestrzennych (analiza scenariuszy, modele oparte na agentach oraz modele telecoupling).
- Planowania i przeprowadzania badań partycypacyjnych oraz metod typu Living Lab, w tym nauki obywatelskiej (citizen science) i współprojektowania (co-design).

Kluczowym elementem programu było praktyczne zadanie zespołowe w formule Living Lab: „Auditing and Supporting a Living Lab: Mapping Ecosystem Disservices in Tartu, Estonia”. W ramach scenariusza dotyczącego monitorowania inwazyjnych gatunków nasza doktorantka wraz z zespołem wcieliła się w rolę interesariuszy, eksplorowała problem, relacje i możliwe rozwiązania oraz przeprowadziła analizy przestrzenne, integrując wiedzę z danymi pozyskanymi za pomocą GPS i odbiorników GNSS. To doświadczenie zainspirowało zespół do napisania publikacji, której manuskrypt jest już w przygotowaniu.

Szkoła letnia ACT! była również doskonałą okazją do nawiązania cennych relacji w międzynarodowym środowisku akademickim, doskonalenia kompetencji interpersonalnych oraz budowania wspólnych inicjatyw.

Szkoła letnia ACT! była finansowana przez Unię Europejską. Joanna otrzymała również grant z Funduszu Badań Wewnętrznych Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk na pokrycie kosztów swojego pobytu w Estonii. Gratulujemy!

***

EN Destination Estonia – our PhD student took part in the international ACT! Summer School in Tartu

We are pleased to announce that our PhD student, Joanna Macur, took part in the prestigious ACT! Summer School Series: Observation, Modelling and Acting for Sustainable Land-Use in the Context of Climate Change and Biodiversity, organised within the framework of the international projects Europe-LAND and SUNRISE with the support of the Baltic University Programme (BUP).

This interdisciplinary event combined Earth observation, the integration and analysis of spatial data, and modelling methods. During lectures and workshops, Joanna was able to broaden her knowledge in areas such as:
- Land-use observation (including satellite remote sensing, field surveys, and drone data), as well as spatial data processing (QGIS) and modelling (scenario analysis, agent-based models, and telecoupling models).
- Planning and implementation of participatory research and living lab methodologies, including citizen science and co-design.

A key part of the programme was a practical teamwork assignment in a Living Lab format: "Auditing and Supporting a Living Lab: Mapping Ecosystem Disservices in Tartu, Estonia". Within the scenario concerning the monitoring of invasive species, our PhD student, together with her team, assumed stakeholder roles, explored the problem, relationships, and potential solutions, and conducted spatial analyses by integrating knowledge with data acquired via GPS and GNSS tools. This experience has inspired the team to write a publication, and the manuscript is currently being prepared.

The summer school was also an excellent opportunity to create valuable connections within the international academic environment, refine interpersonal skills, and build collaborative initiatives.

The European Union funded this summer school. Joanna also received a grant from the Internal Research Fund of the Institute of Nature Conservation of the Polish Academy of Sciences to cover the costs of her stay in Estonia. Congratulations!

02/09/2026

Zdjęcie naszego pracownika na okładce czasopisma Hydrobiologia!

Zdjęcie autorstwa naszego pracownika, dr. hab. Macieja Liro, znalazło się na okładce najnowszego, specjalnego wydania czasopisma Hydrobiologia!

Numer ten jest w całości poświęcony palącemu problemowi zanieczyszczenia ekosystemów wodnych plastikiem. Wyróżniona fotografia ilustruje nowy typ formy związanej z akumulacją makroplastiku w środowisku – tzw. zwał drzewno-plastikowy (ang. plastic wood jams), który został szczegółowo opisany w artykule zamieszczonym na łamach tego wydania.

Link do artykułu: https://link.springer.com/article/10.1007/s10750-025-05875-5

***

Front cover of Hydrobiologia journal for our researcher!

The photograph by our researcher, dr. hab. Maciej Liro, graces the cover of the latest special issue of the journal Hydrobiologia!

This special issue is entirely dedicated to the pressing issue of plastic pollution in aquatic ecosystems. The featured photograph illustrates a newly recognized landform type associated with the accumulation of macroplastic in the environment – the so-called plastic wood jams – which is described in detail within an article published in this very issue.

Link do artykułu: https://link.springer.com/article/10.1007/s10750-025-05875-5

01/09/2026

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem Nauka w Polsce dotyczącym miedz i najnowszej publikacji dr hab. inż. Andrzeja Wuczyńskiego z naszego Instytutu. Polecamy!

Wąskie, ciągnące się pasami pola, oddzielone miedzami i polnymi drogami, tworzą charakterystyczny krajobraz dużej części Polski. Są też ostoją bioróżnorodności oraz śladem dawnych tradycji. Dziś ten krajobraz zanika wskutek scalania gruntów i intensyfikacji rolnictwa - zwraca uwagę...

26/08/2026

Serdecznie zachęcamy do zapoznania się z kolejnym artykułem Nauka w Polsce dotyczącym portalu "Zwierzęta na drodze"!
http://zwierzetanadrodze.pl
Ogólnopolski Rejestr Kolizji Drogowych ze Zwierzętami

Na polskich drogach giną przedstawiciele ponad połowy gatunków kręgowców lądowych występujących w kraju. Wśród ofiar są zarówno pospolite jeże, kosy czy zaskrońce, jak i rzadkie i zagrożone gatunki, takie jak żółw błotny, ryś czy wąż Eskulapa - wynika z badań opublikowanych w ...